વરાહપુરાણમ્

दंष्ट्राग्रेणोद्धृता गौरुदधिपरिवृता पर्वतैर्निम्नगाभिः साकं मृत्पिण्डवत् प्राग्बृहदुरुवपुषाऽनन्तरूपेण येन। सोऽयं कंसासुरारिर्मुरनरकदशास्यान्तकृत्सर्वसंस्थः कृष्णो विष्णुः सुरेशो नुदतु मम रिपूनादिदेवो वराहः।। १.

જે ભગવાને પોતાના દાંતના છેડે ધરતીને ઉંચે ઉપાડી હતી—પર્વતો અને નદીઓથી ઘેરાયેલી, પંખીઓના રાજા દ્વારા વળાંકાયેલી, માટીના ગોળાની જેમ—એ અનંત અને વિશાળ સ્વરૂપ ધરાવનાર, કંસ, મુર, નરક અને દશમુખ રાવણના વિનાશક, કૃષ્ણ, વિષ્ણુ, દેવોના સ્વામી, સર્વપ્રથમ દેવ એવા વરાહ ભગવાન મારા બધા દુશ્મનો દૂર કરે.

यः संसारार्णवे नौरिव मरणजराव्याधिनक्रोर्मिभीमे भक्तानां भीतिहर्ता मुरनरकदशास्यान्तकृत् कोलरूपी। विष्णुः सर्वेश्वरोऽयं यमिह कृतधियो लीलया प्राप्नुवन्ति मुक्तात्मानो नपापं भवत्तु नुदितारातिपक्षः क्षितीशः ।। १.

सूत उवाच। यस्मिन् काले क्षितिः पूर्वं वराहवपुषा तु सा। उद्धृता विष्णुना भक्त्या पप्रच्छ परमेश्वरम् ।। १.

સૂતજી કહે છે: જ્યારે પહેલા વિષ્ણુએ વરાહ સ્વરૂપે ધરતીને ઉંચે ઉપાડી હતી, ત્યારે ધરતીએ ભક્તિપૂર્વક પરમેશ્વરને પ્રશ્ન કર્યો.

धरण्युवाच। कल्पे कल्पे भवानेव मां समुद्धरते विभो। न चाहं वेद ते मूर्तिं नादिसर्गं च केशव।। १.

ધરતી બોલી: દરેક કલ્પમાં, હે પ્રભુ, તમે જ મને બચાવો છો; છતાં, હે કેશવ, હું તમારું સાચું સ્વરૂપ કે જન્મ કેવી રીતે થયો તે જાણતી નથી.

वेदेषु चैव नष्टेषु मत्स्यो भूत्वा रसातलम्। प्रविश्य तानपाकृष्य ब्रह्मणे दत्तवानसि ।। १.

જ્યારે વેદો ગુમ થઈ ગયા હતા, ત્યારે તમે માછલી બનીને પાતાળમાં પ્રવેશ કર્યો અને વેદોને પાછા લાવીને બ્રહ્માને આપ્યા.

अन्यत् सुरासुरमयं त्वं समुद्रस्य मन्थने। धृतवानसि कौर्म्येण मन्दरं मधुसूदन ।। १.

બીજી વખત, જ્યારે દેવો અને દૈત્યો સમુદ્ર મથન કરતા હતા, ત્યારે, હે મધુસૂદન, તમે કચ્છપ સ્વરૂપ ધારણ કરીને મંદર પર્વતને આધાર આપ્યો.

पुनर्वाराहरूपेण मां गच्छन्तीं रसातलम् । उज्जहारैकदंष्ट्रेण भगवान् वै महार्णवात्।। १.

પછી ફરી એકવાર, વરાહ સ્વરૂપ ધારણ કરીને, ભગવાને મને, જે મહાસાગરમાં ડૂબી રહી હતી, એક જ દાંતથી ઉંચે ઉપાડી લીધી.

अन्यद्धिरण्यकशिपुर्वरदानेन दर्पितः। आबाधमानः पृथिवीं स त्वया विनिपातितः । बलिस्तु बद्धो भगवंस्त्वया वामनरूपिणा ।। १.

બીજી વખત, હિરણ્યકશિપુએ વર્દાનના અભિમાનથી ધરતીને પીડવી શરૂ કરી હતી; ત્યારે તમે તેને સંહાર્યો અને બલિને વામન સ્વરૂપે બાંધ્યો.

पुनर्निःक्षत्रिया देव त्वया चापि पुरा कृता । जामदग्न्येन रामेण त्वया भूत्वाऽसकृत्प्रभो ।। १.

ફરી, હે દેવ, તમે જમદગ્નિના પુત્ર રામના રૂપે અનેકવાર ધરતીને ક્ષત્રિયવિહિન કરી હતી.

पुनश्च रावणो रक्षः क्षपितं क्षात्रतेजसा । न च जानाम्यहं देव तव किञ्चिद्विचेष्टितम् ।। १.

પછી ફરી, રાવણ નામના રાક્ષસને પણ તમારા ક્ષત્રિય તેજથી સંહાર્યો; છતાં, હે દેવ, હું તમારી લીલાઓ જાણતી નથી.

उद्धृत्य मां कथं सृष्टिं सृजसे किं च सा त्वया। सकृद् ध्रियेत कृत्वा च पाल्यते चापि केन च ।। १.

મને ઉંચે ઉપાડ્યા પછી, તમે જગતની રચના કેવી રીતે કરો છો? અને તે કોણ સંભાળે છે અને કેવી રીતે રક્ષે છે?

केन वा सुलभो देव जायसे सततं विभो । कथं च सृष्टेरादिः स्यादवसानं कथं भवेत् ।। १.

હે પ્રભુ, તમને વારંવાર કોણ સરળતાથી જન્મ આપે છે? સર્જન કેવી રીતે શરૂ થાય છે અને અંત કેવી રીતે આવે છે?

कथं युगस्य गणना संख्याऽस्यानुचतुर्युगम् । के वा विशेषास्तेष्वस्मिन् का वाऽवस्था महेश्वर ।। १.

યુગોની ગણતરી કેવી રીતે થાય છે અને ચતુર્યુગમાં કેટલા ભાગ હોય છે? દરેક યુગમાં શું વિશેષતા છે અને એમાં કઈ સ્થિતિ હોય છે, હે મહેશ્વર?

यज्वानः के च राजानः के च सिद्धिं परां गताः । एतत्सर्वं समासेन कथयस्व प्रसीद मे ।। १.

યજ્ઞ કરનાર કોણ છે અને કયા રાજાઓએ પરમ સિદ્ધિ મેળવી છે? કૃપા કરીને આ બધું સંક્ષિપ્તમાં કહો.

इत्युक्तः क्रोडरूपेण जहास परमेश्वरः । हसतस्तस्य कुक्षौ तु जगद्धात्री ददर्श ह १.

આ રીતે પૂછ્યા પછી, વરાહ સ્વરૂપે પરમેશ્વરે હાસ્ય કર્યું; અને હસતા હસતા, ધરતીએ તેમના પેટમાં આખું જગત જોતું.

सचन्द्रसूर्यग्रहसप्तलोका- नन्तः स्थितांस्तावदुपात्तधर्मान् । इतीदृशं पश्यति सा समस्तं यावत्क्षितिर्वेपितसर्वगात्रा ।। १.

તેણે તેમના અંદર ચંદ્ર, સૂર્ય, ગ્રહો, સાત લોક અને બધાં જ પોતાના ધર્મમાં સ્થિર જોયા; આ બધું જોઈને ધરતીના બધા અંગો કંપી ઉઠ્યા.

उन्मीलितास्यस्तु यदा महात्मा दृष्टो धरण्याऽमलसर्वगात्र्या । तावत्स्वरूपेण चतुर्भुजेन महोदधौ सुप्तमथोऽन्वपश्यत् ।। १.

જ્યારે મહાત્માએ મોઢું ખોલ્યું, ત્યારે પવિત્ર ધરતીએ તેમને જોયા; પછી તેણે પોતાના ચતુર્ભુજ સ્વરૂપે મહાસાગરમાં સુતા ભગવાનને જોયા.

शेषपर्यङ्कशयने सुप्तं देवं जनार्दनम् । दृष्ट्वा तन्नाभिपङ्कस्थमन्तःस्थं च चतुर्मुखम्। कृताञ्जलिपुटा देवी स्तुतिं धात्री जगाद ह ।। १.

શેષના પથારી પર સુતા ભગવાન જનાર્દનને જોઈને, અને તેમના નાભિમાંથી ઉગેલા કમળમાં બેઠેલા ચતુર્મુખ બ્રહ્માને નિહાળી, દેવી ભૂમિએ હાથ જોડીને ધાત્રી ભગવાનની સ્તુતિ કરી.

धरण्युवाच। नमः कमलपत्राक्ष नमस्ते पीतवाससे। नमः सुरारिविध्वंसकारिणे परमात्मने ।। १.

ભૂમિએ કહ્યું: કમળની પાંખ જેવી આંખો ધરાવનાર, પીળા વસ્ત્ર પહેરનાર, દેવોના દુશ્મનોનો વિનાશક અને પરમાત્મા, તમને વંદન છે.

शेषपर्यङ्कशपने धृतवक्षस्थलश्रिये । नमस्ते सर्वदेवेश नमस्ते मोक्षकारिणे ।। १.

શેષના પથારી પર શયન કરતાં, સુંદર વક્ષસ્થળ ધરાવનાર, સર્વ દેવોના સ્વામી અને મોક્ષ આપનાર ભગવાન, તમને વંદન છે.

नमः शार्ङ्गासिचक्राय जन्ममृत्युविवर्जिते। नमो नाभ्युत्थितमहत्कमलासनजन्मने ।। १.

શારંગ ધનુષ્ય, તલવાર અને ચક્ર ધારણ કરનાર, જન્મ અને મરણથી પર, અને નાભિમાંથી ઉગેલા મહાકમળમાં જન્મેલા ભગવાન, તમને વંદન છે.

नमो विद्रुमरक्तास्यपाणिपल्लवशोभिने । शरणं त्वां प्रसन्नाऽस्मि त्राहि नारीमनागसम् ।। १.

વિદ્રુમ જેવી લાલ ઓઠ અને કુમળા પાંદડા જેવી સુંદર હથેળીઓ ધરાવનાર ભગવાન, હું તમારી શરણે આવી છું, પ્રસન્ન છું—હે નાથ, સ્ત્રીઓ અને સાપના દુઃખથી મને બચાવો.

पूर्णनीलाञ्जनाकारं वाराहं ते जनार्दन। दृष्ट्वा भीताऽस्मि भूयोऽपि जगत् त्वद्देहगोचरम्। इदानीं कुरु मे नाथ दयां त्राहि महाभयात्।। १.

હે જનાર્દન, તમારું વરાહ સ્વરૂપ, પૂર્ણ નીલાંજન જેવું કાળું જોઈને, ફરીથી હું ડરી ગઈ છું, કારણ કે આખું જગત તમારા શરીરમાં સમાયું છે; હવે, હે નાથ, મને દયા કરો અને મહા ભયમાંથી બચાવો.

केशवः पातु मे पादौ जङ्घे नारायणो मम । माधवो मे कटिं पातु गोविन्दो गुह्यमेव च ।। १.

મારા પગને કેશવ, જાંઘને નારાયણ, કમરને માધવ અને ગુપ્ત અંગોને ગોવિંદ રક્ષે.

नाभिं विष्णुस्तु मे पातु उदरं मधुसूदनः । ऊरुं त्रिविक्रमः पातु हृदयं पातु वामनः ।। १.

મારી નાભિને વિષ્ણુ, પેટને મધુસૂદન, ઊરુને ત્રિવિક્રમ અને હૃદયને વામન રક્ષે.

श्रीधरः पातु मे कण्ठं हृषीकेशो मुखं मम । पद्मनाभस्तु नयने शिरो दामोदरो मम ।। १.

મારો કંઠ શ્રીધર, મોઢું હૃષીકેશ, આંખો પદ્મનાભ અને માથું દામોદર રક્ષે.

एवं न्यस्य हरेर्न्यासमामानि जगती तदा । नमस्ते भगवन् विष्णो इत्युक्त्वा विरराम ह ।। १.

આ રીતે હરિનું રક્ષણમંત્ર બોલીને, ભૂમિએ 'હે ભગવન વિષ્ણુ, તમને વંદન છે' એમ કહીને મૌન ધારણ કર્યું.

सूत उवाच । ततस्तुष्टो हरिर्भक्त्या धरण्यात्मशरीरगाम् । मायां प्रकाश्य तेनैव स्थितो वाराहमूर्त्तिना ।। २.

સૂતે કહ્યું: પછી ભગવાન હરિ, ભૂમિની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈ, પોતાની માયા દર્શાવી અને વરાહ રૂપે ત્યાં સ્થિર રહ્યા.

जगाद किं ते सुश्रोणि प्रश्नमेनं सुदुर्लभम् । कथयामि पुराणस्य विषयं सर्वशास्त्रतः ।। २.

તેમણે કહ્યું: હે સુંદર કટિ ધરાવનારી, તારો પ્રશ્ન શું છે? આ પ્રશ્ન અત્યંત દુર્લભ છે; હું તને બધા શાસ્ત્રોમાંથી લેવામાં આવેલ પુરાણનો વિષય કહું છું.