વરાહપુરાણમ્

એક સમયે, સંસારમાં સર્વોચ્ચ કલ્યાણ માટે જિજ્ઞાસા ધરાવતા લોકોએ ચિંતાનું ત્યાગ કરીને, મહાન ઋષિ પાસે પ્રશ્નો પુછ્યા: "ધર્મરાજાનો સ્વરૂપ શું છે? હે મહામુનિ, સમય કેવી રીતે છે? કયા કર્મથી મુક્તિ મળે છે? કયા કાર્ય કરવું જોઈએ? ક્રોધના બંધનથી જન્મેલી પીડા, ત્રાસ અને કાપથી કેવી રીતે મુક્તિ મળે? આત્મનિગ્રહ મેળવનાર લોકો કયા માર્ગે જાય છે, અને પાપી કર્મ કરનાર કેવી રીતે વિદાય પામે છે?" તેઓએ સ્નેહ, મિત્રતા અને પ્રેમથી આ પ્રશ્નો પૂછ્યા. વિશંપાયન કહે છે: "હે મહારાજ, યદુએ આ વાતો કહી, જેને તમે સાંભળો, હે જનમેજય." આ રીતે, 'નચિકેતસનું સંસાર ચક્રમાં આવવું' નામના અધ્યાયનો અંત આવ્યો. પછી પાપીઓ યમના લોકમાં કેવી રીતે વાસ કરે છે, તેનું વર્ણન શરૂ થયું. મહાન તપસ્વીઓ, હું સંસારના ચક્ર વિશે જેટલું સમજી શકું છું, એટલું કહેવા જઈ રહ્યો છું. બ્રાહ્મણહત્યા કરનાર, વિશ્વાસઘાતી, કન્યાઓને દુષિત કરનાર, દુરાચારમાં લીન પુરુષો, શૂદ્ર માટે યજ્ઞ કરનાર, અને દ્વિજ જે પોતે પાપી બની ગયા છે—આ બધા પાપી છે. દારૂ પીનારા, બ્રાહ્મણહત્યા કરનાર, અથવા દ્વિજ જે વીરોની હત્યા કરે છે, માતા-પિતા અથવા પવિત્ર પત્નીને ત્યાગી દે છે, ઘર-ખેત ચોરી કરે છે, પુલ નષ્ટ કરે છે, અપવિત્ર, નિર્દય, પાપી, હિંસક, વચનભંગ કરનાર, જમીન વિશે ઝૂઠું બોલનાર, વેદમાંથી જીવનયાપન કરનાર દ્વિજ, પાપી સાથે સંગ કરનાર, તીવ્ર શત્રુતા રાખનાર, બીજા સંપત્તિ ચોરી કરનાર, રાજાની હત્યા કરનાર, સેવા ત્યાગી દેનાર, પવિત્ર ચિહ્ન ધારણ કરીને પણ પાપી કર્મ કરનાર, મંદિરો, યજ્ઞસ્થળ અથવા તીર્થ વેચનાર, ખોટી રીતે નખ કે વાળ ધારણ કરનાર, અજ્ઞાનવશ વ્રત ભૂલનાર, પોતાના વર્ગમાંથી બહાર કરાયેલા, ઝઘડાળુ, વિવાદી, કઠોર અને નીચ પુરુષ—આ બધા યમના લોકમાં જાય છે. સ્ત્રીઓ અને પુરુષો બંને એ સ્થાન પર જાય છે. હે પવિત્ર લોકો, એ સ્થળોનું વર્ણન હું કરું છું. બધા તપસ્વીઓએ આ સાંભળીને, આશ્ચર્યથી નચિકેતાને પૂછ્યું: "હે જ્ઞાની, તમે જે જોઈ છે, એ બધું કહો." "સમયનું સાચું સ્વરૂપ શું છે, જેનાથી બધું ચાલે છે?"—એવો પ્રશ્ન થયો. "તે સમયને સંયમમાં રાખે છે, અને બ્રહ્માના લોકમાં એ સ્વામી છે. ત્યાં શરીરનો નાશ નથી, હે તપસ્વીઓ. વારંવાર એના પાસે જવું પડે છે. જે દાન અને વેદમાં પ્રવૃત્ત છે, તે ત્યાં નથી જતાં." "હે બ્રાહ્મણ, રૌરવ અને કૂટશાલમલીનું સ્વરૂપ શું છે? ત્યાં શું થાય છે, શું અનુસરી છે?"—એવી જિજ્ઞાસા થઈ. "જે પાપમાં મરમાયેલા છે, તે સ્થિરતા પામતા નથી. જો કે સમજવું જોઈએ, પણ એ લોકો શ્રેષ્ઠ ધર્મને સમજતા નથી. પરમ તત્વને જાણ્યા વિના, એ વમનામાં આનંદ પામે છે. હે પ્રિય, તમે જેને સ્વયં જોયું છે, એ બધું કહો." આ રીતે, 'યમના લોકમાં પાપોનું વર્ણન અને સંસાર ચક્ર' નામના અધ્યાયનો અંત આવ્યો, મહાન વારાહ પુરાણમાં.