વરાહપુરાણમ્

શ્રી નારાયણના શ્રીમુખેથી, પૃથ્વી પર સર્વ જાતિના લોકો માટે સર્વ દેવતાઓની પ્રતિમાઓની પૂજા કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ, પૃથ્વી માતા, શાલગ્રામ શિલાનું સ્પર્શ કરવું નીચી જાતિના લોકોને યોગ્ય નથી, એવું પણ જણાવાયું. જો કોઈ શૂદ્ર કે સ્ત્રી અજ્ઞાનવશ શાલગ્રામને સ્પર્શ કરે, તો પણ જો તેમાં ભક્તિ હોય, તો ભગવાનના ચરણામૃતના સેવનથી તેમના સર્વ પાપો નાશ પામે છે. શાલગ્રામ શિલાની આસપાસ રહેવાથી પણ સર્વદા પાવનતા પ્રાપ્ત થાય છે. અને જ્યારે તેની સાથે સોનાનું સંયોગ થાય, ત્યારે જે પુણ્ય ફળ મળે છે, તેના વર્ણન માટે સો વર્ષ પણ ઓછા પડે. પૃથ્વી માતા, જ્યારે સમુદ્ર સમાન દાન યોગ્ય વ્યક્તિને આપવામાં આવે, ત્યારે પૂજાનું ફળ વર્ણનાતીત બની જાય છે. આ રીતે, મૂર્તિસ્થાપન અને પૂજાની આરંભ વિધિનું ગુપ્ત તત્વ તને જણાવાયું છે. હવે તને બીજું શું સાંભળવું છે? આ પ્રાચીન અને દિવ્ય વાર્તા, શ્રી વરાહ પુરાણના અધ્યાય ‘ચાંદી, સોનું અને અન્ય લિંગ સ્થાપન સંખ્યા અને વિગત’નું સમાપન થાય છે. પછી, નારાયણજી પાસેથી આ બધું સાંભળ્યા પછી, પૃથ્વી દેવી, પોતાના વ્રતમાં અડગ રહી, નમ્રતાથી બોલી: “પ્રભુ, એક પરમ ગુપ્ત તત્વ છે, જે હું જાણવું ઈચ્છું છું; આપ એ જણાવવા યોગ્ય છો. પિતા-પૂજા (પિતૃયજ્ઞ)નું મહાત્મ્ય શું છે? એનું પુણ્ય શું છે અને તે કઈ રીતે કરવું જોઈએ? કૃપા કરીને મને વિગતે કહો.” નારાયણજી બોલ્યા: “પૃથ્વી, તું જે પૂછ્યું એ ઉત્તમ છે. હે સુંદરિ, તું અજ્ઞાનમાં છે, પણ હું તને શ્રાદ્ધ વિધિની ઉત્પત્તિ અને તેનું નિર્ધારણ સમજાવીશ. જ્યારે સમગ્ર જગત પ્રકાશ વિહિન, તેજહીન અને અંધકારથી ઘેરાયેલું હતું, ત્યારે હું એકલો જ શેષનાગની શૈયા પર પડેલો, પીઠ ફેરવીને શયન કરતા હતો. મોહમય નિદ્રામાં ક્યારે જાગતો અને ક્યારે સુતો, એ રીતે હજારો યુગો વિત્યા. હે સુન્દરી, પાંચસો દિવસ સુધી મેં તને ધારણ કરી રાખી. તમે જે જાણવું માંગો છો, એ જ્ઞાન પણ તને અને તને આપવું છે. ક્રોધવશ મેં રાક્ષસવિનાશક ભગવાનનું સર્જન કર્યું. પછી અમે ત્રણેય દેવોએ પૃથ્વીથી એક જ સમુદ્ર બનાવી દીધો. બધું જ જળથી વ્યાપી ગયું, બીજું કશું દેખાતું નહોતું. ત્યારબાદ, હું વટવૃક્ષ નીચે બાળરૂપે મોહથી નિવાસ કર્યો. હે કલ્યાણમયી પૃથ્વી, હું તને રોકી રાખું છું, એ તું જાણે છે. ત્યાં મોહથી જળ પ્રગટ થયું. પછી થોડા ક્ષણ ધ્યાનમાં જઈને મેં વચન કહ્યા. મારા આદેશથી તે દેવી ત્યાં કળશ લઈને ઉભી રહી. ત્યારબાદ, આદિત્ય, વસુ, રુદ્ર, અશ્વિનીકુમાર અને મરુતોનું પ્રાગટ્ય થયું. મારા ભુજાઓમાંથી ક્ષત્રિય, જાંઘમાંથી વૈશ્ય ઉત્પન્ન થયા. દેવો અને અસુરો પણ બ્રહ્માથી જન્મ્યા. દિતિના પુત્રો, અસુરો, દેવોના શત્રુ તરીકે જન્મ્યા. બધા દ્વિજ, સૂર્ય સમાન તેજસ્વી અને શાસ્ત્રજ્ઞ હતા. એ વંશમાંથી નિમિ જન્મ્યા, જે આત્રીય તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા. જે લોકો સુકા પાન અને જળ પીધે છે, અને શિયાળામાં જળમાં નિવાસ કરે છે—આ બધાની પણ ઉત્પત્તિ વર્ણવાઈ છે. આ રીતે વરાહ પુરાણની દિવ્ય વાર્તા આગળ વધે છે, જ્યાં પૃથ્વી માતા અને નારાયણજી વચ્ચેનું પવિત્ર સંવાદ શ્રદ્ધા અને જ્ઞાનથી ભરપૂર છે.