વરાહપુરાણમ્

નૈમિષારણ્યમાં તે ત્રયોદશી અને પ્રયાગમાં ચતુર્દશી તિથિએ, જે કોઈ પણ વ્યક્તિ આ પાવન સ્થળોએ સ્નાન કરે છે, તે સર્વ પાપોથી પવિત્ર થઈ જાય છે. આ રીતે અસિકુંડ તથા કલિન્જર પર પણ, અને સાથોસાથ કૃષ્ણા-ગંગા તીરે દરરોજ પુણ્ય દસગણું વધે છે. મથુરામાં તો સર્વ સદ્‌કર્મ અને દુષ્કર્મનો નાશ થઈ જાય છે. આ પવિત્ર તીર્થોનું મહાત્મ્ય અને મહિમા એટલો અદ્વિતીય છે કે, તે ઘોર પાપોને પણ દહન કરી નાખે છે. આ તીર્થોની મહિમા અનંત અને અપરિમિત છે—તેની સીમા કોઈ જાણી શકતું નથી. જ્યારે તે લય પામે છે, ત્યારે તેને કોઈ જોઈ શકતું નથી; તો પછી એ દિવ્ય પરમાત્માની તો વાત જ શું? જેમ શ્વાસ લય પામે ત્યારે વાયુ અદૃશ્ય થઈ જાય છે, તેમ જ એ પરમ તત્વનું મૂળ સ્વરૂપ સમજાતું નથી—માત્ર નામ કે સ્વેટની જેમ થોડી છાપ જ રહી જાય છે. પૃથ્વી લય પામે ત્યારે તેને શોધી શકાતી નથી; તો પછી એ ભગવાન કરતાં મહાન કોણ હોય? તે પ્રભુ, જેમણે પુરાણનું પ્રકટન કર્યું, એ વરાહ સ્વરૂપે વિઘટિત થયા છે. માત્ર તેમના દર્શનથી જ મનુષ્ય સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ જાય છે. જેઠ મહિનાની શુક્લ નવમીના દિવસે, જો કોઈ ગંગામાં સ્નાન કરે અને પોતાની ક્ષમતા અનુસાર દાન આપે, તો તે સર્વ પાપોથી છૂટકારો પામે છે. તે પુન્યાત્મા, બાર સૂર્ય જેવી તેજસ્વી કાંતિ પામીને, દેવયાન પર આરોહણ કરે છે. એ સમયે વરાહદેવ વર્ણવે છે—પાંચાલ નામના એક પુરુષે સુમંતુ પાસે આવીને પુછ્યું: “હે ગુરુવર, હે પિતાશ્રી, મને કહો—મારે શું કરવું?” શું હું ત્રિરાત્રિ વ્રત, કૃચ્છ્ર, પરાક અથવા ચાંદ્રાયણ વ્રત કરું? જે કશાય આકાશ-ભારતીમાં નિર્દિષ્ટ છે, એ સત્ય છે—કદી અસત્ય નથી. દરેક દિવસે સ્નાન કરતા પૂર્વે નિયમિત જવું જોઈએ. જીવનભર પાપથી દુર રહો. આવા ઉપાયથી મનુષ્ય નિશ્ચિતપણે શુભગતિ પામે છે અને સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે. હે પૃથ્વી, મથુરાના આ તીર્થનું મહાત્મ્ય એવું છે. એ જ મહિમા કૃષ્ણા-ગંગા અને કલિન્જરનું પણ છે. જે કોઈ શ્રદ્ધાપૂર્વક આ મહિમા સાંભળે છે, તેની સાત જન્મોના પાપો નાશ પામે છે; તે અમરત્વ પામે છે અને સ્વર્ગલોકમાં જાય છે. આવું કહી, શ્રીમદ્ વરાહ પુરાણમાં 'કૃષ્ણા-ગંગા મહાત્મ્ય' નામક અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે. પછી શ્રી વરાહદેવ કહે છે: “હવે તું સાંભળ, દ્વારકામાં વસતા સંબના શાપ વિશે.” એક દિવસ શ્રીકૃષ્ણ પોતાના પુત્રો, પત્નીઓ અને સંતાનો સાથે સુખપૂર્વક બેઠા હતા. તેમને પાદ્ય, અર્જ્ય, આસન અને મધુપાર્ક અર્પણ કરવામાં આવ્યું. એ સમયે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને એકાંતમાં જોઈને સંબે પ્રભુ સમક્ષ વિનંતી કરી—એ હંમેશાં સ્ત્રીઓને પ્રિય અને આકર્ષક હતા. એ મહાન કન્યાઓ, દેવાધિદેવ દ્વારા રમણ માટે કૃષ્ણને અર્પણ કરવામાં આવી હતી; એમાંથી સોળ હજાર તો દિવ્ય જન્મની હતી. સંબના દર્શનથી એ તમામ સ્ત્રીઓના મન ચંચળ થઈ ઊઠ્યા. દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા કૃષ્ણના આનંદ માટે હું આવીને તમને આ વાત કહેવા આવ્યો છું. વિધિપૂર્વક કરેલા કર્મોથી સ્વર્ગ પ્રાપ્ત થાય છે; વિપરીત કર્મો નર્કમાં લઈ જાય છે. જ્યા સુધી વાણી છે, ત્યાં સુધી મનુષ્ય કહેવામાં આવે છે; નર્કમાં તો વિપરીત રીતે જ સમજાય છે. જે લોકો આસન પર બેઠા હતા, તેમની ચંચળતા સત્ય હતી. જયાં સુધી એ સભામાં આસન હતા, ત્યાં સુધી સર્વે અલગ-અલગ વિહરતા રહ્યા. પછી સંબે આવીને સૌના સમક્ષ વિનયપૂર્વક હાથ જોડ્યા. એ સમયે, સંબના અતિ સુંદર રૂપને જોઈને એ મહાન સ્ત્રીઓ...