વરાહપુરાણમ્

જ્યારે સરમા દૈત્યો દ્વારા મુક્ત કરવામાં આવી, ત્યારે તે તરત જ દેવતાઓ પાસે દોડી ગઈ—કાંપતી અવસ્થામાં, અને દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ઇન્દ્રને વંદન કરી. ત્યારબાદ, ઇન્દ્રના આદેશથી મારુતો ગુપ્ત રીતે રક્ષણ માટે શક્તિશાળી દૈવી કૂતરાને સાથે લઈ નીકળી. ઇન્દ્રના આદેશને પામીને, તેઓ સુક્ષ્મરૂપે ઝડપથી પ્રસ્થાન કરે છે અને પહાડી પર પહોંચીને ઇન્દ્રને વંદન કરે છે. પછી દેવરાજ ઇન્દ્રે સરમાને પૂછ્યું: "ક્યાં છે ગાયો, સરમા?" એ પ્રશ્નના જવાબમાં સરમાએ કહ્યું: "મને ખબર નથી." ત્યારે ઇન્દ્ર ક્રોધથી ભરાઈને મારુતોને પુછ્યું: "યજ્ઞ માટે તૈયાર ગાયો ક્યાં છે?" અને એ કૂતરાને પણ પ્રશ્ન કર્યો. ઇન્દ્રના એ પ્રશ્ન પર, મારુતો ચિંતિત થઈ સરમાના કરેલા કાર્યોનું વર્ણન કરે છે. આ પછી, મહાક્રોધિત ઇન્દ્ર ઊભા રહીને કૂતરાને પગથી માર મારે છે. અને પછી સરમાને કહ્યું: "તમે મૂર્ખાઈથી દૂધ પીધું છે, અને ગાયો દૈત્યો લઈ ગયા છે," એવું કહીને ઇન્દ્રે સરમાને પણ પર્વત પર પગથી માર્યો. ઇન્દ્રના એ લાતથી સરમાના મોઢામાંથી દૂધ વહેવા લાગ્યું; એ વહેતા દૂધને લઈને કૂતરો ગાયોની પાસે પહોંચ્યો, અને પછી ઇન્દ્ર પોતાની સેના સાથે ત્યાં ગયો. જ્યારે ઇન્દ્ર ત્યાં પહોંચ્યા, ત્યારે તેણે જોયું કે ગાયોને દૈત્યો લઇ ગયા છે અને ભયંકર રીતે તેમનું રક્ષણ કરે છે. પણ ઇન્દ્રની સેના દ્વારા એ શક્તિશાળી દૈત્યો તરત જ સંહારવામાં આવ્યા અને ગાયોને છોડી પોતપોતાના સ્વરૂપે પાછા ફર્યા. પછી, આનંદિત મિત્રગણોથી ઘેરાયેલા દેવાધિદેવ મહેન્દ્રએ ગાયોને પાછી મેળવી અને ખૂબ આનંદિત થયા. આ પ્રસંગ પછી, એ ભગવાને હજારો પ્રકારના યજ્ઞો કર્યા અને સતત યજ્ઞોથી ઇન્દ્રની શક્તિ વધતી ગઈ. જ્યારે શક્તિ વધુ થઈ, ત્યારે ઇન્દ્રે દેવસેનાને કહ્યું: "દૈત્યોના સંહાર માટે દેવતાઓ તરત શસ્ત્ર ધારણ કરો." ઇન્દ્રના આદેશથી સર્વે દેવતાઓ શસ્ત્ર ધારણ કરીને, ઇન્દ્ર સાથે દૈત્યોના વિનાશ માટે નીકળી પડ્યા. આવી રીતે, તેઓ ઝડપથી યુદ્ધ કરવા ગયા અને અસુરસેનાને પરાજય આપ્યો; અસુરો હરાઈ ગયા અને જે બચ્યા, તેઓ ડરીને અને ગભરાઈને સાગરના જળમાં છૂપી ગયા. પછી દેવોના રાજા અને લોકપાલો સાથે સ્વર્ગમાં ગયા અને પહેલાં જેમ, એ દૈવી ઇન્દ્રે ફરીથી પોતાના રાજ્યનો આનંદ માણ્યો. જે કોઈ મનુષ્ય આ ઉત્તમ કથા રોજ સાંભળે છે, તેને ગોમેદ યજ્ઞનું ફળ મળે છે. અને જે કોઈ રાજા પોતાનું રાજ્ય ગુમાવી બેઠો હોય, તે જો એકાગ્ર ચિત્તથી આ કથા સાંભળે, તો એ પણ ઇન્દ્રની જેમ પોતાનું રાજ્ય પાછું મેળવે છે. એ સમયે, ધરાએ ભગવાનને પૂછ્યું: "હે દેવ, જે મહાન પુરુષો તે સમયે રત્નરૂપે જન્મ્યા હતા, તેમને ત્રેતાયુગમાં ભગવાને કયો વર આપ્યો હતો? એ રાજાઓ કોણ હશે? તેઓ કેવી રીતે ઉત્પન્ન થશે અને શું કર્મો કરશે? કૃપા કરીને તેમના નામો પણ જણાવો." શ્રી વરાહદેવ કહે છે: "હે પ્રાણીઓના આધાર, હવે હું તને સુપ્રભ નામના મહાન બુદ્ધિશાળી રત્નજાત રાજાનું વર્ણન કરું છું. પ્રારંભે, કૃતયુગમાં એક મહાબાહુ રાજા શ્રુતકીર્તિ હતા, જે ત્રણેય લોકમાં પોતાની શક્તિ માટે પ્રસિદ્ધ હતા. હે ધરા, એ રત્નજાત સુપ્રભ એમના પુત્ર થયા; એ શક્તિશાળી શ્રુતકીર્તિ પ્રજાપાલા તરીકે ઓળખાતા. એક દિવસ, એ રાજા જંગલમાં શિકાર કરવા ગયા અને ત્યાં એક મહાન ઋષિના આશ્રમને જોયો. એ સ્થાને મહાતપસ નામના ઋષિ, ઉન્નત ધર્મમાં સ્થિત, કઠિન તપસ્યા કરતા, ઉપવાસ અને સનાતન બ્રહ્મના જાપમાં લીન હતા. ત્યાં, પ્રસિદ્ધ રાજા પ્રજાપાલાએ મનમાં વિચાર કરીને એ મહાન તપસ્વીના આશ્રમમાં પ્રવેશ કર્યો. એ ઉત્તમ આશ્રમમાં, ધરાથી ઉત્પન્ન અનેક પ્રકારના વૃક્ષો હતા, રસ્તા સારી રીતે ચાલેલા, વેલીઓથી બનેલા ઘરો ચાંદનીમાં ઝગમગતા, અને મધમાખીઓ સરળતાથી ફરતી. ત્યાં, કુમળા, લાલચટ્ટા કમળ જેવા આંગળીઓ અને નખ ધરાવતી દૈવી યુવતીઓ, જમીન છોડીને વૃક્ષો નીચે પંક્તિમાં ચાલતી, અને તેમની સુંદરતા ઇન્દ્રના વૃત્રહનને પણ મ્હાંકી નાખે તેવી હતી. આશ્રમની નજીક અનેક પ્રકારના આનંદિત પક્ષીઓ અને છ પગવાળા મધમસ્ત જીવ રહેતા, અને વિવિધ કદના, પુષ્પોથી ભરેલા ડાળીઓ એકબીજામાં જોડાયેલી હતી. કદંબ, નીપ, અર્જુન અને શાલના વૃક્ષોથી બનેલા ગુલ્મ-ગૃહોમાં મધુર અવાજ ધરાવતા પક્ષીઓ વસતા, જે શુભચિંતક અને સ્થિરધર્મી હતા. ત્યાં સર્વત્ર હવનકુંડોમાંથી ધૂમ્રવર્ણ ધૂમાડા ઉઠતા, જે ગૃહસ્થો અને દ્વિજ ઋષિઓ દ્વારા સંભાળવામાં આવતા; જેમ સિંહ અધર્મી હાથીને ફાડી નાખે, તેમ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો તેજસ્વી માને અને તીક્ષ્ણ દાંત ધરાવતા હતા. આ રીતે, રાજા એ ઉત્તમ આશ્રમના વિવિધ વિશેષતાઓ જોતા અંદર પ્રવેશ્યા; અને ત્યાં પહોંચ્યા ત્યારે તેમણે મહાન તપસ્વીને જોયા, જે ઊર્જા થી પ્રજ્વલિત, શ્રેષ્ઠ ધર્મવંત, રેશમી આસન પર બેઠેલા, સૂર્ય સમાન તેજસ્વી અને બ્રહ્મજ્ઞાનમાં પ્રતિષ્ઠિત હતા. રાજા, જે હરણોમાં વિજયી હતા, તેઓએ ઋષિના દર્શનથી પોતાના મનનું શિકારનું ઉદ્દેશ્ય ભૂલી ગયા; છતાં, ઋષિને પામીને, રાજાએ મન ધર્મ તરફ વાળ્યું. એ તપસ્વીએ, નિર્દોષ પ્રજાપાલક રાજાને જોઈ, આવકારની વિધી કરી, આસન અને આત્મીયતા દર્શાવી. પછી, બેઠા બાદ, રાજાએ મહાન ઋષિને પૃથ્વી વિશેનું ખૂબ જ દુષ્કર પ્રશ્ન પૂછ્યું: "હે મહાન વ્રતી, હું શ્રદ્ધાપૂર્વક તમારી પાસે આવ્યો છું; કૃપા કરીને કહો, જે લોકો સંસારના દુઃખથી પીડાય છે અને તેને પાર કરવા ઈચ્છે છે, તેમણે શું કરવું?" મહાન ઋષિએ ઉત્તર આપ્યો: "જે લોકો સંસારના સાગરમાં ડૂબી રહ્યા છે, તેમને માટે ભક્તિ, દાન, હોદાન, વિવિધ યજ્ઞો અને ધ્યાન દ્વારા દૃઢ અને વિશ્વસનીય નાવ તૈયાર કરવી જોઈએ; તેને મોક્ષના કિલથી મજબૂત કરો, અને પ્રાણ-વાયુના દોરડાથી બાંધો—હે રાજા, હવે ત્રિલોકના સ્વામી ભગવાનને તમારી નાવ બનાવો. હે રાજાધિરાજ, જે ભક્તિપૂર્વક નારાયણનું પૂજન અને વંદન કરે છે, જે નરકનાશક અને દેવતાઓના સ્વામી છે, તે દુઃખમુક્ત થઈ, તે પરમ, નિર્દુઃખ અને અવિનાશી વિષ્ણુલોકને પામે છે." પછી રાજાએ પૂછ્યું: "હે મહાન ઋષિ, સર્વધર્મના જ્ઞાતા, મુક્તિ ઇચ્છનાર માટે શાશ્વત વિષ્ણુનું પૂજન કેવી રીતે કરવું, કૃપા કરીને સાચું કહો." મહાન ઋષિએ ઉત્તર આપ્યો: "હે બુદ્ધિશાળી રાજા, સાંભળો કે વિષ્ણુ કેવી રીતે પ્રસન્ન થાય છે—તેમજ હરી, યોગીઓના સ્વામી, પુરુષ અને સ્ત્રીઓ બંને માટે." આવી રીતે, આ પ્રસંગોની પવિત્ર વાર્તા શ્રદ્ધાપૂર્વક વર્ણવાઈ છે.