વરાહપુરાણમ્

પૃથ્વી બોલી: એ સમયે, દેવતાઓના રાજા શતક્રતુ (ઇન્દ્ર)ને દુર્વાસા ઋષિએ શાપ આપ્યો હતો કે, “તું સુપ્રતીકના પુત્ર દ્વારા મનુષ્યોમાં નિવાસ કરશે.” ભૂધરાએ ઇન્દ્રને કહ્યું, “મૂર્ખ, તું સ્વર્ગમાંથી બહાર કાઢી દેવામાં આવ્યો છે.” ત્યારે ઇન્દ્ર અને બધા દેવતાઓ માનવ લોક તરફ આવ્યા. પછી શું થયું? જ્યારે અજય (અપરાજિત) ઇન્દ્રને પરમ યોગી, ભગવાન દ્વારા પરાજિત કરવામાં આવ્યા, ત્યારે તેણે શું કર્યું? અને એ સમયે સ્વર્ગમાં વિદ્યુત્સુ અને વિદ્યુચ્ચાએ શું કર્યું? પૃથ્વી ભગવાન શ્રી વરાહજીને પૂછી રહી છે કે, “હે દેવ, કૃપા કરીને મને આ શંકા દૂર કરો.” શ્રી વરાહે કહ્યું: એ સમયે દુરજયે પૃથ્વી પર વિજય મેળવ્યો હતો અને દેવતાઓના રાજા શતક્રતુ પરાજિત થયા હતા. ત્યારે, ભારતભૂમિમાં, વારાણસીના પૂર્વમાં, ઇન્દ્ર દેવતાઓ, યક્ષો અને મહાનાગો સાથે ત્યાં રહેતા હતા. પછી વિદ્યુત્સુ અને વિદ્યુચ્ચાએ યોગ અપનાવ્યો અને લાંબા સમય સુધી વાયુપ્રાણાયામ તથા કર્મયોગથી થતી તીવ્ર તપસ્યા અને તાપ સહન કર્યો. જ્યારે તેઓએ સાંભળ્યું કે દુરજય મરી ગયો છે અને હવે સાગરમાં સ્થિત છે, ત્યારે તેઓએ પોતાનું ચતુર્ઙિણી સેના ભેગી કરી અને દેવતાઓ સામે આગળ વધ્યા. એ બંને દૈત્યોએ વિશાળ સેના સાથે આવીને હિમવંત પર્વતમાં આશ્રય લીધો અને ત્યાં જ રહ્યા. દેવતાઓએ પણ મોટી સેના ભેગી કરી, તૈયારીઓ શરૂ કરી અને ઇન્દ્રપદ મેળવવાની ઇચ્છાથી ઉત્સુક થઈને ચર્ચા કરી. ત્યાં દેવતાઓના ગુરુ, ઋષિ આંગિરસે કહ્યું, “તમારે પ્રથમ ગૌયજ્ઞ કરવો જોઈએ, પછી બીજો યજ્ઞ કરવો.” તેણે કહ્યું, “બધા અમરદેવતાઓએ એકસાથે યજ્ઞો કરવા જોઈએ; મેં આ આજ્ઞા આપી છે—જલ્દીથી આ કાર્ય કરો.” આ પ્રમાણે, દેવતાઓએ ગાય અને બીજા પ્રાણીઓ તૈયાર કર્યા, તેમને યજ્ઞ માટે છોડ્યા અને સરમા (દિવ્ય કુતરા)ને તેમની રક્ષા માટે નિમણૂક કરી. દેવતાઓની ગેરહાજરીમાં સરમાએ પર્વત પર ગાયોની રક્ષા કરી, પણ ગાયો ત્યાંથી દૈત્યોનાં સ્થાન તરફ ચાલ્યા ગયા. દૈત્યોએ ગાયોને જોઈને પોતાના પુરોહિત શુક્રાચાર્યને કહ્યું, “આ ગાયો, દેવતાઓ અને બ્રહ્મા સરમા દ્વારા રક્ષિત છે, પણ દેવતાઓ હાજર નથી. હવે શું કરવું?” શુક્રાચાર્યે દૈત્યોને કહ્યું, “દૈત્યો, તુરંત આ ગાયોને લઇ જાવ, વિલંબ ન કરો.” દૈત્યો એ પ્રમાણે ગાયોને ઝટપટ લઈ ગયા. ગાયો ગુમ થતા સરમા તેમની શોધમાં નીકળી. તેણે જોયું કે દિતિના પુત્રોએ ગાયોને પર્વત પર લઈ ગયા છે; દૈત્યો પણ સરમાની હલચલ જોઈ રહ્યા હતા. તેણે સરમાને મીઠા અને સમાધાનભર્યા શબ્દોમાં કહ્યું: “હે શુભે, આ ગાયોને દુધે અને દુધ પી.” એમ કહેતાં, દૈત્યોએ તરત જ સરમાને દુધ પીવા દીધું. પછી દૈત્યોએ કહ્યું, “હે શુભા, દેવરાજને આ ગાયો વિશે કહેશો નહીં,” અને પછી સરમાને જંગલમાં છોડી દીધી. મુક્ત થયેલી સરમા તરત દેવતાઓ પાસે દોડી ગઈ, કપકપતી અવસ્થામાં ઇન્દ્રને વંદન કર્યું. ઇન્દ્રે મરુતોને નિમણૂક કરી, તેઓ ગુપ્ત રૂપે સરમાની સાથે રક્ષા માટે ગયા. એમને આજ્ઞા મુજબ, તેઓ સુક્ષ્મ રૂપે ઝડપથી ગયા અને પર્વત પર પહોંચી ઇન્દ્રને વંદન કર્યું. પછી ઇન્દ્રે સરમાને પૂછ્યું, “ગાયો ક્યાં છે, સરમા?” ત્યારે સરમાએ જવાબ આપ્યો, “મને ખબર નથી.” એથી ઇન્દ્ર ક્રોધિત થયો અને મરુતોને પૂછ્યું, “યજ્ઞ માટે તૈયાર કરેલી ગાયો ક્યાં છે?” અને કુતરા પાસે પણ પૂછ્યું. પર્વત પર ઇન્દ્રે પૂછતાં, મરુતોે ચિંતિત થઈને સરમાના કૃત્યોની વાત કહી. ત્યારે ઇન્દ્રે ગુસ્સામાં ઊભા રહીને પોતાના પગથી કુતરાને માર્યું. “તુ મૂર્ખતાથી દુધ પીધી અને ગાયોને દૈત્યો લઇ ગયા,” એમ કહી ઇન્દ્રે સરમાને પગથી પર્વત પર માર્યું. ઇન્દ્રના પગના આઘાતથી સરમાના મોઢેથી દુધ વહેવા લાગ્યું. એ દુધ સાથે સરમા ગાયો જ્યાં હતાં ત્યાં ગઈ, અને પછી ઇન્દ્ર પોતાની સેના સાથે પર્વત પર ત્યાં પહોંચ્યો. ઇન્દ્રે ત્યાં જઈને જોયું કે દૈત્યો ગાયોને લાવીને કડક રીતે રક્ષી રહ્યા છે. તેટલામાં દેવસેનાએ શક્તિશાળી દૈત્યોને મારી નાખ્યા, દૈત્યો ગાયોને છોડી પોતપોતાના સ્વરૂપે પાછા ફર્યા. પછી ઇન્દ્ર પોતાના આનંદિત સાથીઓથી ઘેરાયેલા, ગાયો પાછી મેળવી, અત્યંત આનંદિત થયો. એ ભગવાને હજારો વિવિધ યજ્ઞો કર્યા; એ યજ્ઞો દ્વારા ઇન્દ્રની શક્તિ વધતી ગઈ. પછી પોતાની વધેલી શક્તિથી ઇન્દ્રે દેવસેનાને કહ્યું: “દેવતાઓ, ઝડપથી શસ્ત્ર ધારણ કરો, દૈત્યોના વિનાશ માટે તૈયાર થાઓ.” દેવતાઓએ તરત શસ્ત્ર ધારણ કર્યા અને ઇન્દ્ર સાથે દૈત્યોના સંહાર માટે આગળ વધ્યા. તેઓએ ઝડપથી યુદ્ધ કર્યું અને દૈત્યોની સેના પર વિજય મેળવ્યો; દૈત્યો પરાજિત થયા અને બચેલા ભયભીત થઈને સમુદ્રના જળમાં છુપાઈ ગયા. પછી દેવતાઓના રાજા ઇન્દ્ર લોકપાલો સાથે ફરી સ્વર્ગ પર ગયા અને પહેલાંની જેમ દેવરાજ્ય ભોગવવા લાગ્યા. જે માણસ આ શ્રેષ્ઠ કથા રોજ સાંભળે છે, તેને ગોમેધ યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે. અને જે રાજા પોતાનું રાજ્ય ગુમાવી બેઠા હોય, તેઓ મન એકાગ્ર કરી આ કથા સાંભળે તો, ઇન્દ્રની જેમ પોતાનું રાજ્ય પાછું મેળવશે. પૃથ્વીએ પુછ્યું: “હે ભગવાન, એ સમયે રત્નોમાં જન્મેલા જે મહાન પુરુષો હતા, તેમને ત્રેતાયુગમાં ભગવાને કયો વર્દાન આપ્યો? એ રાજાઓ કોણ હશે, તેઓ કેવી રીતે ઉદ્ભવશે અને શું કૃત્યો કરશે? કૃપા કરીને તેમનાં નામ અને કાર્યો જણાવો.