વરાહપુરાણમ્

મથુરા તરફ જતાં માર્ગમાં, જળથી આચ્છાદિત મહાસાગર પાસે હું પહોંચ્યો હતો. ત્યાંથી આગળ જવાનું નક્કી કર્યું, તેથી અનુમતિ માગી. “પુત્ર, મથુરા જા અને મારી હાલની સ્થિતિ નિહાળી આવ,” એમ કહ્યું. આ રીતે સંબોધન મળતાં, તેણે “તેથી જ થાઓ” એમ કહ્યું અને શ્રેષ્ઠ પક્ષી નાવમાં ચઢ્યું. જ્યારે ખબર પડી કે તે અત્યંત દુઃખદ સ્થિતિમાં છે અને મૃત્યુ પામ્યો છે, ત્યારે સૌએ તેને દિલથી માણ્યું. “પક્ષી, હવે અમારું કલ્યાણ થાય એ માટે તું કંઈક કર જ જોઈએ,” એમ કહ્યું. પાંજરામાં બંધ તોતા દ્વારા થયેલી વાતચીત અને જ્ઞાનથી બધું જાણાયું. પછી એક મોટો કારવાં આવ્યો, જે સમુદ્ર જેવું રત્નોથી ભરેલું હતું. એમાં વીસ જણ હતા, દરેકની સાથે સમુદ્રથી આવેલા લોકો હતા. સૌને પ્રસન્ન કરીને, સન્માન આપી, ઘરે મોકલી દેવામાં આવ્યા. એ લોકો એ વેપારીની સેવા એ રીતે કરતા હતા જેમ પોતે પિતા હોય એમ. આ રીતે ગોકર્ણ મહિમા વર્ણવતો સુપવિત્ર વર્ણન પૂર્ણ થયું. પછી શ્રી વરાહદેવ કહે છે: પ્રથમ દિવસે જે કરવું, તે જ ત્રયોદશી પર પણ કરવું. એ દેવીઓ નૃત્ય અને ગીતમાં પારંગત બની ગઈ. ગોકર્ણ તો પોતાના ઘરની યાદ પણ ભૂલી ગયા. હવે તેમની મુખમુદ્રા કાંઈક ઉદાસ, નિરાશ દેખાતી, તેમનાં આભૂષણ અને વસ્ત્રો પણ તૂટી ગયેલા હતા. કેટલાંક તો વિકૃત શરીર, ઘા અને લોહીથી ઢંકાયેલા દેખાતા. પુત્ર વિના કોઈનું માર્ગ, સ્વર્ગ કે બીજું કશું રહેતું નથી—આવું ત્યાં જણાયું. આવું જાણી, ગોકર્ણે પૂછ્યું કે તેમનાં રૂપમાં આ બદલાવ કેમ આવ્યો? ત્યારે દેવીઓએ કહ્યું: “એ ભગવાન તો સમય સ્વરૂપ છે, જેમની કૃપાથી પુણ્યફળ મળે છે. એ જ શાશ્વત સમય સ્વરૂપે વારંવાર પ્રશ્ન પૂછતા અને જવાબ પણ આપતા.” નિશ્ચિતતા માટે, ગોકર્ણે ફરી નમસ્કાર કરીને વિનંતી કરી: “મારાં દુઃખનું કારણ, જો કે ગુપ્ત રાખવાનું છે, પણ તમે કહો તો કૃપા થાય.” ત્યારે એમાંથી એકે કહ્યું: “બાળક, સાંભળ, અમે કેવી રીતે વિકૃત થઈ એ કહું છું. મધુ નામનું એક મનોહર શહેર છે, જે પુરુષોને મોક્ષ આપે છે. ત્યાં તે ભક્તિપૂર્વક ચાતુર્માસ્યનું વર્તન કરવા ગયો હતો. ત્યાં સુંદર ઉદ્યાનો હતા, ઉત્તમ દીવાલોથી ઘેરાયેલા. એ બગીચામાં દરેક ઋતુમાં ફળ આપતાં વૃક્ષો હતા. પણ એ બધી બાગાયત, ફળદ્રુમ સેવકો દ્વારા વિનાશ પામી. ઘણા રોકવા પ્રયત્ન કરતા, પણ દુષ્ટબુદ્ધિ ધરાવનારા માની નહી. પાંજરામાં બંધ સિંહ જેવો તે વિચારી રહ્યો—કોણ અમને બચાવશે? એ સ્ત્રી ઉંચા, દુઃખદ સ્વરે રડી ઉઠી: “હાય, હવે શું થશે!” એવું કહેવાય છે કે ગોકર્ણ પણ અનેક રીતે ખૂબ જ દુઃખી થયા. હાથ જોડીને, નમ્ર અને દુ:ખી સ્વરે, ગોકર્ણે ધીરે ધીરે તેમને શાંત કર્યા. “હું ત્યાં હાજર હોઈશ તો એ રાજાને રોકીશ,” એમ કહ્યું. એ વાત સાંભળતાની સાથે સૌએ સંયમ પામ્યો અને પૂછ્યું: “તમે કોણ છો? અમારાં સ્થળેથી અહીં કેમ આવ્યા છો?” ગોકર્ણે કહ્યું: “પૂર્વે મેં તમને સૌને સુંદર રૂપમાં, મનોહર નેત્રોથી જોયા હતા. હવે તમે વિકૃત અને વિક્ષુભ્ત દેખાઓ છો, એથી મારું દુઃખ વધ્યું છે.” ત્યારે તેમની સામે, વયમાં મોટી અને જાતિના પુષ્પોથી શોભાયમાન એ સ્ત્રીએ બોલવાનું આરંભ કર્યું.