વરાહપુરાણમ્

સંતના વચન સાંભળીને, તે સ્ત્રીએ વિદ્વાન ઋષિને કહ્યું, “હે મહર્ષિ, હું દુર્ભાગ્યશાળી છું, મને સંતાનસુખ પ્રાપ્ત નથી.” ત્યારે મહર્ષિએ આશ્વાસન આપ્યું, “દેવીની કૃપાથી તને પુત્ર પ્રાપ્ત થશે.” આ રીતે કહ્યા પછી, સુંદર નિતંબવાળી એ સ્ત્રીએ ઋષિની આગળ નમન કર્યું અને તેમની કૃપા મેળવવા માટે પ્રાર્થના કરી. પતિએ પણ પત્નીના શબ્દો સાંભળી આનંદિત થઈને કહ્યું, “હે સુવાસિની, મહર્ષિએ જે કહ્યું છે, એ જ મારી પણ ઇચ્છા છે.” પછી બંનેએ સરस्वતીના સંગમ પર જઈને સ્નાન કર્યું અને ગોકર્ણની પૂજા કરી. પુત્ર પ્રાપ્તિ માટે એમણે દસ વર્ષ સુધી આ પ્રયત્નો કર્યા. આ પછી દેવતાઓની કૃપાથી એમણે આશીર્વાદ મળ્યો, “તમને સુંદર અને ગુણવાન પુત્ર થશે.” દેવતાઓની કૃપાથી જે કહેવાયું હતું, તે અવશ્ય પૂર્ણ થશે. પ્રભાતે, પતિએ દેવાધિદેવને અખૂટ સમૃદ્ધિ અર્પણ કરી. પછી તે સુગણવંતી સ્ત્રીના ગર્ભમાં સંતાનનું સંચરણ થયું અને દસમા મહિને ચંદ્ર જેવી કાંતિ ધરાવતો પુત્ર જન્મ્યો. પિતાએ આનંદપૂર્વક હજાર ગાય, સોનાં તથા વસ્ત્ર દાનમાં આપ્યા. પછી પુત્રના જન્મોત્સવ અને નામકરણ સંસ્કાર કર્યા. ત્યારબાદ અન્નપ્રાશન, મુડન અને યજ્ઞોપવીત સંસ્કાર પણ વિધિવત્ કર્યા. એ સમયે અનેક દાન આપ્યા, દેવીની ભક્તિપૂર્વક પૂજા પણ કરી. સમય પસાર થતાં, પુત્ર યુવાન થયો. પરંતુ એ સમયે પણ તે નિસંતાન હતો. તેની પત્નીઓ યુવાન, સુંદર, ગુણવાન અને મનોહર દૃષ્ટિવાળી હતી. એ યુવાને લોકોના કલ્યાણ અને દેવસેવા માટે ધર્મની સ્થાપના કરી. તેણે પાણીના મંડપો, દૈનિક ભોજન, અન્ન અને જીવનોપાર્જનના સાધનોની વ્યવસ્થા કરી. સર્વ કાર્યની વ્યવસ્થા હંમેશા સુનિશ્ચિત રાખી. પછી તેણે હરિ માટે પાંચ મંદિરો ધરાવતો ભવ્ય મંદિર નિર્માણ કરાવ્યું. બાગોને સિંચાઈ માટે કૂવામાંથી પાણી ખેંચાવવાની પ્રથા પણ શરૂ કરી. સ્નાન, પૂજા, સફાઈ અને દીવો પ્રગટાવવાની રીત પણ નિયમિત રીતે થતી. તેની ચાર બહેનો પતિ પરાયણ અને અત્યંત ભાગ્યશાળી હતી. ફૂલમાળાવાળાએ હંમેશા વૃક્ષોને પાણી છાંટ્યું. આથી વૃક્ષો પર પુષ્પ અને ફળોની સમૃદ્ધિ થઈ. બધું જ દરેકને મળતું અને ભોગવાતું હતું, જાણે ઈન્દ્રલોકમાં હોય તેમ. પરંતુ સતત દાન આપવાથી તેની સંપત્તિ દિન-પ્રતિદિન ઘટતી ગઈ. હવે તેને માતા-પિતાને અને કુટુંબને ભોજન પૂરું પાડવું પડ્યું. આ રીતે વિચારી, તેણે મનમાં મજબૂત સંકલ્પ કર્યો કે હવે હું વેપારી બનું. તેણે ઉત્તમ વસ્તુઓ, ઉત્તર પ્રદેશમાંથી આવતી ચીજવસ્તુઓ ખરીદી. વેચાણ માટે યોગ્ય માલ ખરીદ્યો અને નફા-નુકસાનનું ધ્યાન રાખ્યું. કિંમતી મણકાં, ઉત્તમ ઘોડા, મોંઘાં વસ્ત્રો અને યોગ્ય સામાન પણ મેળવ્યો. એક દિવસ, વેપારીઓનું કાફલો આરામ કરવા તૈયાર થયું. નદીના કિનારે સુંદર સ્થળે એમણે નિવાસ રચ્યો. થોડા સેવકો સાથે રહીને, તે યુવાને જે કરવાનું હતું તે બધાને સૂચના આપી. ફરતાં ફરતાં આનંદ માટે તે આસપાસ ફરી રહ્યો ત્યારે તેને એક અતિ ઉત્તમ સ્થળ દેખાયું. ત્યાં ફળદાર વૃક્ષો અને સુગંધિત ફૂલો હતા. એ સ્થળે ચઢીને, તેણે દ્રષ્ટિએ જેટલું શક્ય હતું તેટલું દૂર સુધી ગુફાના પ્રવેશદ્વાર તરફ નજર કરી.