વરાહપુરાણમ્

પવિત્ર ભૂમિ પર, દેવી, હું હંમેશાં વિશ્વોની કલ્યાણ માટે હાજર રહું છું. ઉત્તરાયણ, દક્ષિણાયણ, વિષ્ણુપદી અને વિષ્ણુપદીના સમયોએ, પૃથ્વી, ત્યાં આવેલું મારું ક્ષેત્ર 'અકૃરૂર' તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. એ સ્થાને સ્નાન કરવાથી વ્યક્તિને રાજસૂય અને અશ્વમેધ યજ્ઞના ફળની પ્રાપ્તિ થાય છે. ઉપરાંત, ત્યાં સ્નાન કરવાથી પ્રયાગમાં સ્નાન કરવાના ફળની પણ પ્રાપ્તી થાય છે. એ સ્થળે, 'સુધન' નામે એક ભક્ત હંમેશાં મારી ઉપાસના કરે છે. પોતાના ઘર, પરિવાર, પુત્ર અને પત્ની સાથે તે અતિશય પ્રેમભાવે જીવન વિતાવે છે. તેનું જીવન, દિવસ, મહિના અને વર્ષ આનંદપૂર્વક પસાર થાય છે. તે ક્યારેય તોલ-માપમાં છેતરપિંડી કરતો નથી. હંમેશાં તે હરિની ઉત્તમ ઉપાસનામાં સમય વિતાવે છે. દિવ્ય પદાર્થો અને સુગંધિત ધૂપથી તે પૂજા કરે છે. ઉપવાસ અને રાત્રિ જાગરણ પણ કરે છે. એક દિવસ, તે ત્યાં આવીને, શુભ રૂપ ધારણ કરીને, મારા સમક્ષ નૃત્ય કરે છે. એ સમયે, તેને એક બ્રહ્મ રાક્ષસ પગે પકડી લે છે. રાક્ષસે પૃથ્વી પાસે કહ્યું: "હું રાક્ષસ છું, શ્રેષ્ઠ વણિક, જંગલમાં વસું છું." સુધન કહે છે: "શું તું મારા શરીરને ભક્ષીશ, જે સ્વાદિષ્ટ ભોજનથી પોષાયું છે? હું દેવોના દેવની રાત્રિ જાગરણ કરવા ઈચ્છું છું, રાક્ષસ. અહીં જ, જાગરણ પછી, સવારે, તારી હાજરીમાં, હું જાગરણ પૂર્ણ કરીશ, પછી તું મારા શરીરને ભક્ષીશ. મારા વ્રતને તું ભંગ ના કર, રાક્ષસ, કારણ કે એ નારાયણ માટે છે." સુધનના શબ્દો સાંભળીને, ભૂખથી પીડાતો બ્રહ્મ રાક્ષસ બોલ્યો: "સારા માણસ, તું ખોટું બોલે છે; તું ફરીથી કેવી રીતે પાછો આવશે?" રાક્ષસના શબ્દો સાંભળીને, સુધન વણિકે જવાબ આપ્યો: "જે ઋષિઓએ વેદોનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું છે, તેઓ સત્ય દ્વારા સફળતા મેળવે છે. માનવ અવસ્થાને ભીતરનાં નિયમિત મન દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે. અહીં જાગરણ કરીને, કોઈ મનપસંદ નૃત્ય કરે છે. કન્યાનું વિવાહ સત્યથી થાય છે; બ્રાહ્મણો સત્ય બોલે છે. તેઓ સ્વર્ગની ઈચ્છા સત્યથી કરે છે; મુક્તિ પણ સત્યથી મળે છે. યમ સત્યથી લે છે; ઈન્દ્ર સત્યથી પ્રકાશિત થાય છે. જે કોઈ કામ અને મોહથી પરવશ થઈને અન્યની પત્ની પાસે જાય છે, જો હું તારી સામે ફરીથી ન આવું, તો તેનો પાપ મને લાગશે. અને જે કોઈ જમીન દાન કરીને, પછી નુકસાન કરે છે; જે સ્ત્રી સાથે ભોગ અને રમણ કરીને આનંદ મેળવે છે; જે કોઈ એક પંક્તિમાં ભોજન કરતા લોકોમાં ભોજનની પંક્તિ તોડે છે; અમાવસ્યા દિવસે મહા રક્ષક શ્રાદ્ધ કર્યા પછી સ્ત્રી પાસે જાય છે; અષ્ટમી અને અમાવસ્યા, બંને પક્ષોની ચતુર્દશી; ગુરુ, ભાઈ, પુત્ર, મિત્ર અને માતામામા – જો કોઈ મૂઢ વ્યક્તિ તેમના પાસે જાય છે, તો તેમનો પાપ પણ મને લાગશે. જો હું તારી સામે ફરીથી ન આવું, તો એ પાપો મારા પર આવી જશે." આ રીતે, સુધન વણિકે સત્ય અને ધર્મનું મહત્વ વર્ણન કર્યું, અને પોતાના વ્રત અને વચન માટે અડગ રહેવાની પ્રતિજ્ઞા વ્યક્ત કરી.