વરાહપુરાણમ્

હે મહાત્મા, ભગવાનની મહિમા વિશે જે વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે, તે અત્યંત પ્રકાશમય અને દિવ્ય છે. ભગવાન સર્વ પ્રકાશના સૂત્રધાર છે; તેઓ દરેક તેજસ્વી રૂપ ધારણ કરીને સમગ્ર જગતમાં તેજનું સર્જન કરે છે. પૃથ્વી પર તેઓ પાંચ પ્રકારથી, જળમાં ચાર, અગ્નિમાં ત્રણ, વાયુમાં બે, અને આકાશમાં ધ્વનિરૂપે સ્થિત છે—હે હરિ, તમે પરમ પુરુષ છો. તમે ચંદ્ર, સૂર્ય અને અગ્નિરૂપ છો; આખું જગત તમારા અંદર લીન થાય છે. જગત તમામાં સ્થિત છે અને આનંદિત થાય છે, તેથી તમને ‘રામ’ તરીકે, વિશ્વના આધાર તરીકે, સ્તુતિ કરવામાં આવે છે. સંસારના મહાસાગરમાં, દુઃખના ભયંકર તરંગો અને અશાંતિના વિકટ મગર વચ્ચે, જે વ્યક્તિ તમારી સ્મૃતિનું બોટ રાખે છે, તે કદી ડૂબતો નથી; તેથી જ તમે વનવાસી તપસ્વીઓમાં પણ ‘રામ’ તરીકે સ્મરણ કરવામાં આવો છો. જ્યારે વેદો લુપ્ત થઈ ગયા, ત્યારે હે હરિ, તમે માછલીરૂપ ધારણ કરી; યુગના અંતે, સમગ્ર દિશાઓ લાલ થઈ, ત્યારે તમે અગ્નિરૂપ many forms ધારણ કરી. દરેક યુગમાં, હે માધવ, સમુદ્રમંથન સમયે તમે કચ્છરૂપ ધારણ કરો છો; હે જનાર્દન, તમારા સમાન કોઈ નથી—તમે સ્વયં પરમાત્મા છો. હે મહાત્મા, તમે સમગ્ર વિશ્વમાં વ્યાપી છો; તમે સર્વ દિશાઓ જાણો છો. હું કેમ તમને, મૂળ અને પરમ આશ્રય, છોડી અન્ય કશું શરણ શોધું? પ્રથમ તો માત્ર તમે હતા; ત્યારપછી તમામાંથી પૃથ્વી, જળ, અગ્નિ, વાયુ, આકાશ, મન, બુદ્ધિ અને ચિત્તના ગુણ—all arise from you. આ આખું જગત તમાથી વ્યાપી ગયું છે; તમે શાશ્વત અને પરમ પુરુષ છો. હે સર્વ જગતના સ્વામી, whose form is the universe, thousand-armed one, વિજય હો, હે દેવાદિદેવ! રામ, whose glory is great, homage to you. આ રીતે સ્તુતિ થતાં, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ pleased થયા અને રાજા સુપ્રતીકાને પોતાનું રૂપ દર્શાવ્યું, અને કહ્યું: "હે સુપ્રતીક, વર માંગો." આ શબ્દો સાંભળીને, રાજાએ શ્રદ્ધાભાવે દેવાદિદેવને નમન કર્યું અને કહ્યું: "હે દેવ, જગતના સ્વામી, વિલય સમયે મને તમારા પરમ રૂપમાં એકતા પ્રાપ્ત થાય." રાજાએ એમ કહ્યું, તો ક્ષણમાં જ, તે રાક્ષસ સંહારી રૂપમાં લીન થઈ ગયો; એ અવસ્થામાં સ્થિત રહી, ritual acts દ્વારા, ભૂમિના એ શાસક મુક્તિ પ્રાપ્ત થયો. શ્રી વરાહે કહ્યું: "હું તમને આ પ્રાચીન કથા કહી, જે સ્વાયંભુવને સંભળાવવામાં આવી હતી; હજારો અન્ય સાથે પણ, તેને સંપૂર્ણ રીતે વર્ણન કરવું અશક્ય છે." "હે પુન્યશાળી, મેં તમને આ પુરાણ સંક્ષિપ્તમાં કહ્યું છે, જેમ યાદ આવે; મહાસાગરના જળની રચના અને જે કયાંયે બન્યું, તે અપરિમિત છે." "બ્રહ્મા અને નારાયણ પણ આ કહ્યા છે; અન્ય કોણ કરી શકે? એ રૂપની વિશાળતા કારણે, માત્ર શરૂઆતનું સ્મરણ શક્ય છે." "પૃથ્વી પર સમુદ્રના રેતકણોની સંખ્યા અપરિમિત છે; પણ પરમ ભગવાને કરેલ સર્જનના કાર્યો ગણવા અશક્ય છે." "હે સુમુખી, નારાયણ વિશેનો આ વિભાગ મેં કહ્યું; કૃતા યુગમાં જે ઘટ્યું તે કથા છે—હવે તમે શું સાંભળવા ઇચ્છો છો?" પૃથ્વીએ પૂછ્યું: "એ મહાન, અદભુત ઘટના જોઈ, તો ઋષિ ગૌરમુખ અને રત્નધારીઓને શિક્ષકે કયું ફળ કે વર આપ્યું?" "કોણ છે એ મહાન ઋષિ ગૌરમુખ, પરમ ધર્મનિષ્ઠ? હરિના કાર્ય જોતા, એ શ્રેષ્ઠ ઋષિએ શું કર્યું?" શ્રી વરાહે કહ્યું: "ભગવાને ક્ષણમાં કરેલું કાર્ય જોઈ, ઋષિએ ભગવાનની આરાધના કરવા ઈચ્છ્યું અને પ્રભાસ નામના અતિ દુષ્કર તીર્થમાં ગયા." "ત્યાં, પાવન સ્થળોનું ચિંતન કરનારા લોકો દ્વારા, દૈત્ય સંહારી ભગવાનની સ્તુતિ કરવામાં આવે છે; તેમણે હરિ, દૈત્ય સંહારીની પૂજા કરી." "જ્યારે તેઓ હરિની પૂજા કરી રહ્યા હતા, ત્યારે મહાન યોગી અને ઋષિ માર્કંડેય ત્યાં આવ્યા." "દૂરથી તેમને આવતાં જોઈ, ગૌરમુખે આનંદપૂર્વક, પાદ્યથી, શ્રદ્ધાભાવે તેમનું પૂજન કર્યું." "પછી, ગૌશાળામાં બેઠા, ઋષિએ પૂછ્યું: 'હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, મને શું કરવું જોઈએ, હે મહાન વ્રતધારી?'" "એ રીતે પૂછતાં, મહા તપસ્વી_MARKANDEYA_એ, ગૌરમુખને મૃદુ બોલે કહ્યું:" "'મહાન કર્તવ્ય તો એ જ છે—સત્પુરુષો સાથે સંગ. પણ જો કોઈ કર્મ વિશે શંકા હોય, તો એ પૂછો, હે મહાન ઋષિ.'" ગૌરમુખે પૂછ્યું: "પિતૃઓને વેદાનુસાર ઓળખવામાં આવે છે; શું તેઓ સર્વ વર્ગમાં સામાન્ય છે, કે અલગ-અલગ?" માર્કંડેયે કહ્યું: "સર્વ દેવોમાં નારાયણ મૂળ ગુરુ છે; તેમમાંથી બ્રહ્મા જન્મ્યા, અને તેમણે સાત ઋષિઓની રચના કરી." "‘મારી પૂજા કરો’—એ રીતે પરમ ભગવાને કહ્યું; પ્રથમ, તેમણે પોતે પોતાનો જ ઉપાસન કર્યું—શાસ્ત્રમાં એવું કહેવામાં આવે છે." "બ્રહ્મામાંથી જન્મેલા, મહાન સર્જનકાર્યમાં વ્યસ્ત, એમાં એક મોટું અપકર્મ થયું, તેથી શાપ મળ્યો: ‘તમને જ્ઞાન નહી રહે—કોઈ શંકા નથી.’" "એ રીતે શાપ મળતાં, બ્રહ્મા દ્વારા ઉત્પન્ન, પુત્રોનું ઉત્પત્તિ કરીને, તરત જ સ્વર્ગ ગયા." "બ્રહ્મવાદીઓ સ્વર્ગ ગયા પછી, તેમના પુત્રોએ તુરંત શ્રાદ્ધ વિધિથી પિતૃઓને તૃપ્ત કર્યા." "બ્રહ્માના મનથી ઉત્પન્ન એ સાત દેવ, મન્ત્રાનુસાર પિંડ દાનની વિધિનું પાલન કરે છે." ગૌરમુખે પુછ્યું: "એ પિતૃઓ કોણ છે, હે બ્રાહ્મણ, અને કેટલો સમય રહે છે? પિતૃ સમૂહો એ જગતમાં કેમ સ્થાપિત થયા?" માર્કંડેયે કહ્યું: "કેટલાંક શ્રેષ્ઠ, દેવો અને સોમની શક્તિ વધારનાર, સાત છે—મરીચિથી આરંભે—એ પિતૃઓ સ્વર્ગમાં સ્મરણ કરવામાં આવે છે." "એમાંથી ચાર પિતૃઓ સ્વરૂપ ધરાવે છે, ત્રણ નિર્વિકાર (અરૂપ) છે; હું તમને એમના લોકની રચના કહું છું—સાંભળો." "એ પિતૃઓની શક્તિ અને મહિમા વિગતે સાંભળો; ત્રણ ધર્મરૂપ છે, અને અન્ય શ્રેષ્ઠ સમૂહ છે. હું એમના નામ અને લોક કહું છું—સાંભળો." "સંતાનક નામના લોકમાં, તેજસ્વી, અરૂપ પિતૃઓ વસે છે—એ પ્રજાપતિના પુત્રો છે." "વિરાટના શ્રેષ્ઠ સંતાન ‘વૈરાજ’ તરીકે ઓળખાય છે." "એ લોકો પોતાના લોકમાંથી પતન કરીને, ફરી શાશ્વત લોકને પામે છે; અને સૈકડો યુગના અંતે, તેઓ ફરી બ્રહ્મજ્ઞા તરીકે જન્મે છે." "પુનઃ સ્મૃતિ મેળવે, તેઓ યોગના શ્રેષ્ઠ, નિર્દોષ માર્ગને પામે છે; શુદ્ધ યોગમાર્ગનું ચિંતન કરીને, જે પાછું ફરવું મુશ્કેલ છે." આ રીતે, ભગવાનની મહિમા, પિતૃઓની ઉત્પત્તિ અને એમના લોક—આ બધું મહાન કથામાં વર્ણવાયું છે.