વરાહપુરાણમ્

હવે, હે શાલંકાયન, હું તને એક ગુપ્ત વાત સંભળાવું છું, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ. મહાત્મા મહેશ્વર સિવાય બીજું કોઈ આ વિષય જાણતું નથી. હે મુનિ, તું પवિત્ર અને કલ્યાણપ્રદ એવા શાલગ્રામ ક્ષેત્ર વિષે જાણ. જ્યારે મેં શાલંકાયનને વરદાન આપ્યું, એ સમયે, હે પૃથ્વી, તેની નજર સામે જ હું ત્યાંથી અંતર્ધાન થયો. એ પર્વતની ઊંચી ચોટી પર આવેલું એ સ્થાન મને અત્યંત પ્રિય છે. હવે, હે પૃથ્વી, હું તને ત્યાંના મારા ગુપ્ત રહસ્યો કહું છું—સાવ ધ્યાનથી સાંભળ. એ પવિત્ર સ્થાને પંદર ગુપ્ત તીર્થો છે. ત્યાં બિલ્વપ્રભા નામનું એક ગુપ્ત ક્ષેત્ર છે, જે મને અત્યંત પ્રિય છે. એ સ્થળ આનંદદાયક, સર્વોપરી ગુપ્ત અને ભક્તોના સારા કર્મોને સુખદાયક છે. ત્યાં જે પુણ્યાત્મા જાય છે, તેને ચાર અશ્વમેઘ યજ્ઞનું ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. એ અશ્વમેઘનું ફળ ભોગવી, પછી તે મારા લોકમાં આનંદથી વસે છે. એ સ્થળે, ચક્રના નિશાનવાળા પથ્થરો અહીં-ત્યાં જોવા મળે છે. હે પૃથ્વી, જાણ કે એ ક્ષેત્ર ત્રણ યોજન સુધી વિસ્તરેલું છે. ત્યાં ત્રણ યજ્ઞનું ફળ નિશ્ચિતપણે પ્રાપ્ત થાય છે. વાજપેય યજ્ઞનું ફળ ભોગવી, મનુષ્ય મારા લોકમાં જાય છે. એ પર્વતની બરફથી ઢંકાયેલી ચોટી પર ત્રણ ધારા ઊતરતી જોવા મળે છે. ત્યાં ત્રણ રાત્રિનું શુદ્ધ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. અતિરાત્ર યજ્ઞનું ફળ ભોગવી, મનુષ્ય મારા લોકમાં સન્માન પામે છે. એ સ્થળે, બોરના વૃક્ષમાંથી એક સરોવરનું પ્રવાહ નીકળે છે. અહીં મનુષ્યને નરમેધ યજ્ઞનું ફળ મળે છે. એ ફળ ભોગવી, તે મારા લોકમાં આનંદ અનુભવે છે. મારા ગુપ્ત અને સર્વોચ્ચ ક્ષેત્રોમાં શંખપ્રભા નામનું એક ક્ષેત્ર છે. એ ક્ષેત્રમાં ગદાકુંડ નામનું સ્થાન પ્રસિદ્ધ છે. ત્યાં મનુષ્યએ ત્રણ રાત ઉપવાસ કરી પછી સ્નાન કરવું જોઈએ. પછી તે પુણ્યશાળી જીવન પૂર્ણ કરીને, ગુણોથી યુક્ત બની, શરીર ત્યાગે છે. એવી જ રીતે, અગ્નિપ્રભા નામનું એક ગુપ્ત અને સર્વોચ્ચ ક્ષેત્ર પણ છે. ત્યાં જે મનુષ્ય ચાર રાત ઉપવાસ કરીને સ્નાન કરે છે, તે મારા કર્મોમાં સ્થિર થઈ એ સ્થળે શરીર ત્યાગે છે. હે મહાનુભાવ, હવે હું તને ત્યાંની વધુ અદ્ભુત વાત કહું છું. મારા એ સર્વોચ્ચ ક્ષેત્રમાં સર્વાયુધ નામનું ગુપ્ત સ્થાન છે. ત્યાં જે મનુષ્ય સાત રાત ઉપવાસ કરીને સ્નાન કરે છે, તે મારા કર્મોમાં નિશ્ચિત થઈ જીવન ત્યાગે છે. આ ઉપરાંત, ત્યાં એક ગુપ્ત ક્ષેત્ર છે, જેમાં મનુષ્ય આઠ રાત ઉપવાસ કરીને સ્નાન કરે છે. અહીં, તે લોભ અને મોહથી મુક્ત થઈ જીવન ત્યાગે છે. વિદ્યાધર નામનું એક ગુપ્ત સ્થાન પણ છે, જે મારા સર્વોચ્ચ ક્ષેત્રોમાંનું છે. ત્યાં જે મનુષ્ય માત્ર એક રાત રોકાઈ સ્નાન કરે છે, તે કામ અને થાકથી મુક્ત થઈ જીવન ત્યાગે છે. એમજ, મારા ગુપ્ત અને સર્વોચ્ચ ક્ષેત્રમાં પુણ્યનદી નામે એક નદી વહે છે. ત્યાં મનુષ્યે આઠ રાત રોકાઈ પછી સ્નાન કરવું જોઈએ. આ તમામ સ્થાનો અને તીર્થો મારા માટે અત્યંત પ્રિય અને પુણ્યપ્રદ છે. જે અહીં શ્રદ્ધાપૂર્વક ઉપવાસ, સ્નાન અને તપ કરે છે, તે મારા લોકને પ્રાપ્ત કરે છે અને સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.