વરાહપુરાણમ્

એક વખત, મહાન તપસ્વી બ્રાહ્મણ ભગવાનના સમક્ષ આવ્યા અને વિનયપૂર્વક પ્રાર્થના કરી: “હે સર્વશાંતિ આપનાર સુપ્રમ દેવ, જો તમે મારે પ્રસન્ન છો, તો હે જગતના સ્વામી, મને તમારા સમાન એક પુત્ર આપો.” આ રીતે, મહાનો કાર્ય કરનાર ઋષિએ ભગવાન પાસે આ વર માંગ્યો. ભગવાને આ તપસ્વી બ્રાહ્મણના શબ્દો સાંભળ્યા, અને કહ્યું: “હે મહાતપસ્વી, જે તું લાંબા સમયથી તપ અને વ્રતથી ચિંતન કરતો હતો, તે સર્વોચ્ચ સ્વરૂપ — નંદિકેશ્વર નામે — પહેલેથી જ જન્મી ચૂક્યો છે. હવે તું તપસ્યા છોડી, શાંતિ પ્રાપ્ત કર. હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, તને ખબર નથી કે નંદિકેશ્વર જન્મી ચૂક્યો છે. તું હવે મથુરાથી ‘આમુષ્યાયણ’ નામે જે છે, તેને લાવ.” “હે સૌભાગ્યશાળી, તું હવે આશ્રમમાં રહે, તપસ્વી તું તપસ્યાના ખજાના સમાન છે. હવે, હે શાલંકાયન, હું તને એક ગુપ્ત વાત કહું છું, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ. શાલગ્રામ નામે જે પાવન સ્થાન છે, તેના વિશે જાણ. આ ગુપ્ત વાત મહેશ્વર ભગવાન સિવાય કોઈને ખબર નથી.” આ રીતે, ભગવાને શાલંકાયનને વર આપ્યા. અને પૃથ્વી, તે ત્યાં જ, તેમને જોઈ રહી હતી, ત્યારે ભગવાન અદૃશ્ય થઈ ગયા. તે પર્વતના ઊંચા શિખરે આવેલું સ્થાન ભગવાનને અત્યંત પ્રિય છે. અત્યારે, હે પૃથ્વી, ભગવાને પોતાના રહસ્યો જણાવવાનું શરૂ કર્યું: “તે ત્યાં, પંદર ગુપ્ત અને પવિત્ર તીર્થસ્થાન છે. બીલ્વપ્રભા નામે એક ગુપ્ત ક્ષેત્ર છે, જે મને ખૂબ જ પ્રિય છે. તે સ્થાન આનંદદાયક છે, અતિ ગુપ્ત છે, અને ભક્તોના કર્મોને સુખદાયી છે. ત્યાં, જે કોઈ જાય છે, તેને ચાર અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ મળે છે. અશ્વમેધ યજ્ઞના ફળને આનંદથી ભોગવીને, તે મારા લોકમાં આનંદ પામે છે.” “તે સ્થળે, ચક્રના ચિહ્નવાળા પથ્થરો અહીં-ત્યાં જોવા મળે છે. હે પૃથ્વી, તે સ્થાન ત્રણ યોજન સુધી વ્યાપેલું છે. ત્યાં, નિશ્ચિતપણે, ત્રણ યજ્ઞનું ફળ મળે છે. વાજપેય યજ્ઞના ફળને ભોગવીને, તે મારા લોકમાં જાય છે.” “તે સ્થાન પર, ત્રણ નદીઓ હિમશિખર પર વિહરતી ઉતરી આવે છે. ત્યાં, ત્રણ રાત્રીનું પવિત્ર ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. અતિરાત્ર યજ્ઞના ફળને ભોગવીને, તે મારા લોકમાં સન્માન પામે છે.” “અહીં, જૂજૂબના વૃક્ષમાંથી એક સરોવરનો પ્રવાહ નીકળે છે. ત્યાં, મનુષ્યને નરમેધ યજ્ઞનું ફળ મળે છે. નરમેધ યજ્ઞના ફળને ભોગવીને, તે મારા લોકમાં આનંદ પામે છે.” “મારા એક ગુપ્ત, સર્વોચ્ચ ક્ષેત્ર છે — શંખપ્રભા નામે. એ ક્ષેત્રમાં, ગદાકુંડ નામે સ્થાન પ્રસિદ્ધ છે. ત્યાં, માણસે ત્રણ રાત્રી ઉપવાસ કરીને સ્નાન કરવું જોઈએ. પછી, તે જીવન પૂર્ણ કરીને, ગુણોથી યુક્ત થઈ, પરલોકમાં જાય છે.” “ફરીથી, મારું એક ગુપ્ત, સર્વોચ્ચ ક્ષેત્ર છે — અગ્નિપ્રભા નામે. જે કોઈ ચાર રાત્રી ઉપવાસ કરીને ત્યાં સ્નાન કરે, તે સ્થળે, મારા કર્મોમાં સ્થિર થઈ, જીવન ત્યાગે છે.” “હે મહાન, હવે ત્યાં જે અદભુત વાત છે, તે હું તને જણાવું છું, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ.