વરાહપુરાણમ્

ભગવાને પોતાની ઉપસ્થિતિથી કહ્યું: "મારી હાજરીને કારણે, તું નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ બની જશે. તારા દ્વારા, મન, વાણી અને કાયાથી ઉત્પન્ન થતા મહાપાપો દૂર થશે. જે વ્યક્તિ તારા જળથી પોતાના પિતૃઓને તૃપ્ત કરે છે, તે તેમને મુક્ત કરી સ્વર્ગમાં લઈ જાય છે. તે પોતે પણ મારા એવા ધામને પ્રાપ્ત કરે છે, જ્યાં પહોંચી પછી કોઈ દુઃખ રહેતું નથી." આ રીતે દેવીને વરદાન આપી, ભગવાન ત્યાંથી અદૃશ્ય થયા. ત્યારબાદ હું, ભગવાન વિષ્ણુ, મારા ભક્તની ઇચ્છાથી સ્વરૂપ ધારણ કરી, ચંદ્રમાસના સ્વામીના અંગોને પ્રકાશિત કરીને તેમને પવિત્ર કર્યા. તે ચંદ્રમાને જોઈ રહ્યો હતો ત્યારે હું પણ ત્યાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયો. રાવણ દ્વારા દર્શાવાયેલી તે પવિત્ર ધારા મહાપુણ્યદાયિ છે. સોમના સ્વામીના પૂર્વ દિશામાં રાવણનું આશ્રમ આવેલું છે. ત્યાં તેણે નૃત્ય દ્વારા દેવાધિદેવને પ્રસન્ન કરી અને તેમના પાસેથી વરદાન મેળવ્યું હતું. જે કોઈ બાણગંગામાં સ્નાન કરે અને બાણેશ્વર ભગવાનનું દર્શન કરે, તેને પણ અલંકાર્યાણ વંશના ઋષિએ જેમ, તે ક્ષેત્રમાં પરમ પદ ઝડપી લીધું. હવે, હે પૃથ્વી, હું તને બીજું એક ઉત્તમ અને ગુપ્ત તત્વ કહું છું. પરમ ઇચ્છા સમજીને ભગવાન મહેશ્વરે યોગમાયાનો આશ્રય લઈને અલંકાર્યાણના પુત્ર રૂપે અવતાર લીધો. યોગમાયાની શક્તિથી સજ્જ, ત્રિનેત્રી, ત્રિશૂળધારી ભગવાન જન્મ્યા, પણ કોઈએ ઓળખ્યા નહીં, તેમ છતાં તેઓ મારી ઉપાસનામાં તત્પર રહ્યા. ત્યારે મેં કહ્યું: "હે મહર્ષિ, ઉઠો! તમારી ઇચ્છા પૂર્ણ થઈ છે. તમે ભગવાન સાથે પુત્રપ્રાપ્તિ માટે તપ કર્યુ હતું. તેથી હું જાતે જ તમારા પુત્ર રૂપે જન્મ્યો છું. હવે તમે પરમ સિદ્ધિ મેળવી છે, કેમ કે હું, તમારો પુત્ર, અહીં રહી રહ્યો છું." આ સાંભળીને ઋષિ આશ્ચર્યચકિત થઈને બોલ્યા: "હરી હજુ સુધી મને દર્શન કેમ આપ્યા નથી? જ્યાં સુધી હું તેમને ન જોઈ લઉં, ત્યાં સુધી હું તપ છોડતો નહીં." પછી મેં કહ્યું: "તમે યોગબળથી ઝડપથી મથુરા જાઓ અને આમુષ્યાયણને અહીં લાવો." પછી તમારી આજ્ઞા મળતાં જ નંદી ઝડપથી ત્યાં ગયો. ત્યાં તેણે આમુષ્યાયણને જોઈને તેનું નામ પૂછ્યું. તે સાલંકાયણના શિષ્ય તરીકે પ્રખ્યાત હતો અને તેમનું નામ આમુષ્યાયણ હતું. તેણે પૂછ્યું: "મારા ગુરુ સુખી છે? તે મહાત્મા કયા રહે છે? મને વિગતવાર કહો અને અર્ગ્ય સ્વીકારો." ત્યારબાદ નંદીએ સમગ્ર ઘટના અને તમારા આવવાના કારણની વાત કરી. થોડા દિવસોમાં તે ગંડકી નદીના તટે પહોંચી ગયો. ત્યાં દેવિકાનામની એક સ્ત્રી દેવતાઓની કૃપાથી તપમાં લીન હતી. આશ્રમની બહાર પુલસ્ત્ય અને પુલહાના આશ્રમો પણ હતા. તે કામીક નામનું તીર્થ પિતૃઓને અત્યંત પ્રિય છે. હે દેવી, તેની મુલાકાતથી મુક્તિ, ભોગ અને મહાપાપોનો નાશ થાય છે. પૃથ્વી દેવી બોલી: "તે સ્થળ શૂલટંક અને સોમેશ તરીકે પણ ઓળખાય છે. ત્યાં વિષ્ણુ સ્વયં વેણી માધવ નામે વિરાજે છે. તે બધા દેવતાઓ, ઋષિઓ અને સરોવરોને પણ પ્રિય છે.