વરાહપુરાણમ્

માનવજીવન વિશે ભગવાને કહેલું છે—જે મનુષ્યો સમચિત્ત બનીને મારા નજીક આવે છે, તેઓ ક્યારેય પાપગ્રસ્ત થાતા નથી. જો મન મને સમાન હોય, તો આવા વ્યક્તિ માટે કોઈ કર્મ બંધાતું જ નથી. એ જે કંઈ કરે છે, એ બધું જ પાણી પરના કમળના પાન જેવી રીતે નિષ્કલંક રહે છે. દિવસ હોય કે રાત, ક્ષણમાત્ર માટે હોય કે અતિ અલ્પ સમયમાં, એ સતત વિવિધ પ્રકારનાં કર્મો કરતાં રહે છે. જાગતા કે સુતા, સાંભળતા કે જોતા, દરેક સ્થિતિમાં—even જો કોઈ પાપી ચંડાળ હોય કે માર્ગથી વિમુખ બ્રાહ્મણ હોય—ત્યારે પણ, જે યજ્ઞ કરે છે, સર્વ કર્મો જાણે છે, જ્ઞાન અને સંયમથી શુદ્ધ થયેલા છે, અને જે મારા કર્મો કરે છે, મને હૃદયમાં આશ્રય આપે છે, એવા શાંતમન વ્યક્તિઓ મને પ્રિય છે, હે દેવી. પણ જે મનુષ્યોનું મન મોહ અને ભ્રમમાં ફસાયેલું છે, હે અધમ, તેઓ દુઃખ પામે છે. જ્ઞાન અને યોગને એક બાજુ રાખીને, એકાગ્ર મનથી જે મને ભજે છે, જેનું મન સતત મારા પર સ્થિર છે અને નિષ્ઠાપૂર્વક મારી આરાધના કરે છે—એવા ભક્તો મારા પ્રિય છે. હે પૃથ્વી, મેં સમગ્ર જગતની રચના પણ પ્રાણીઓના કલ્યાણ માટે કરી છે. એકાગ્ર મનથી જો કોઈ મને પ્રસન્ન કરવા ઈચ્છે, તો તેના દસ પેઢી પૂર્વજ અને દસ પેઢી અનુવંશજ મુક્તિ પામે છે. વાંછા અને મોહ ત્યજીને, પિતૃઓના હિત માટે પત્ની પાસે જવું જોઈએ; ત્રીજી સ્ત્રીને સ્પર્શ ન કરવો, અને ક્યારેય ચોથી સ્ત્રીની નજીક ન જવું. પછી, સ્નાન કરીને શુદ્ધ વસ્ત્રો ધારણ કરવા, કેમ કે પુત્ર ઉત્પન્ન થવાથી પિતૃઓ તૃપ્ત થાય છે—આમાં કોઈ સંશય નથી. જો કોઈ ત્રીજા કે ચોથા દિવસે આ નિયમ તોડે છે, તો તે અધમ ગણાય છે. યોગ્ય સમયે, સર્વ સ્ત્રીઓ સાથે સુખ ભોગવવું સંતાનપ્રાપ્તિ માટે માન્ય છે. પણ જો કોઈ ક્રોધ કે મોહથી સ્ત્રીઓથી દૂર રહે છે, તો તે પણ યોગ્ય માર્ગે નથી. હવે, હે પૃથ્વી, વધુ એક વાત સાંભળ—મારા ભક્તો તેમના કર્મોથી મારા ધામને પ્રાપ્ત કરે છે. જ્ઞાન, યોગ અને સાંખ્ય પણ મનના આધાર વિના શક્ય નથી. જે યોગ્ય સમયે નિયમપાલન કરે છે, અને ચોથા દિવસે આવે છે, પછી માથાના અશુદ્ધિનું સ્નાન કરે છે, અને પછી બુદ્ધિ અને મનને શાંત બનાવે છે, ત્યારે એક વિશિષ્ટ મંત્રનો જાપ કરવો—"હે દેવી, મૂળરૂપ, ગુપ્ત, અનંત, મધ્ય, રજસ્વલા, હે દૈવી, અમે તમને નમસ્કાર કરીએ છીએ." આ મંત્રથી, હે પૃથ્વી, રજસ્વલા સ્ત્રીઓ શુદ્ધ બની જાય છે. તેથી, હે દેવી, સ્ત્રી કે પુરુષ, કોઈ પણ અપવિત્ર નથી. સર્વે, દરરોજ, હે શુભે, મારા મનને અનુસરે છે. પછી, એકમન બનીને, ઇન્દ્રિય સંયમથી, જે સ્ત્રી, પુરુષ કે નપુંસક હોય, હંમેશા આ પ્રમાણે વર્તે છે. આપણાં સમયમાં પણ, ઘણા મનુષ્યો સંસારમાં ફસાયેલા રહીને મને ઓળખતા જ નથી. હજારો માતા-પિતા, અને સૈંકડો પુત્ર-પત્નીઓ—આ દુનિયા અજ્ઞાનથી ઢંકાઈ ગઈ છે અને મોહથી આબદ્ધ છે. માતા એક દિશામાં જાય છે, પિતા બીજી દિશામાં—એવું જીવન છે. આ રીતે ભગવાને જીવનની સાચી દિશા સમજાવી, મનની એકાગ્રતા અને કર્મની શુદ્ધિથી મુક્તિનો માર્ગ બતાવ્યો.