વરાહપુરાણમ્

પવિત્ર ક્ષેત્રમાં, મારા ક્ષેત્રે, એક ઉત્તમ સ્થાન છે જેને અગ્નિસત્ય કહેવામાં આવે છે. જે મનુષ્ય ત્રણ રાત ઉપવાસ કરીને ત્યાં સ્નાન કરે છે, તે મહાપુણ્ય પ્રાપ્ત કરે છે. બદરીમાં, મારા આશ્રમને ઇન્દ્રલોક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ત્યાં પર્વતોમાંથી એક મહાન ધારા ફરી ઉતરે છે. જે મનુષ્ય એક રાત ઉપવાસ કરીને ત્યાં સ્નાન કરે છે, તેને પણ વિશેષ ફળ મળે છે. આ બદરીના આશ્રમમાં એક પવિત્ર સ્થાન છે જેને પંચશિખ કહેવામાં આવે છે. ત્યાં પાંચ ધારો વહે છે, અને જે મનુષ્ય ત્યાં સ્નાન કરે છે, અથવા અતિ દુષ્કર કર્મો કરીને ત્યાં પ્રાણ ત્યાગે છે, તેને ઉત્તમ લોક પ્રાપ્ત થાય છે. મારા ક્ષેત્રમાં ચતુઃસ્રોત નામનું એક સ્થાન પણ છે. જે એક રાત ઉપવાસ કરીને ત્યાં સ્નાન કરે છે અને પછી અતિ કઠિન કાર્ય કર્યા પછી પ્રાણ ત્યાગે છે, તેને પણ મહાન ફળ મળે છે. મારા પવિત્ર ક્ષેત્રમાં વેદધર નામે એક પ્રસિદ્ધ સ્થાન છે. હિમાલયની ઢાળ પર, ચાર શિખરો કરતાં પણ વિશિષ્ટ શિખરો છે. જે મનુષ્ય ચાર રાત ઉપવાસ કરીને ત્યાં સ્નાન કરે છે અને પછી મારી ક્રિયાના માર્ગે સ્થિર રહી પ્રાણ ત્યાગે છે, તે દેવલોકથી પણ ઊંચા મારા સ્વલોકને પ્રાપ્ત કરે છે. મારા ઉત્તમ ક્ષેત્રમાં દ્વાદશસૂર્યકુંડ નામે સ્થાન છે. ત્યાં, પર્વતના શિખરે, વિશાળ વૃક્ષની નીચે, પથ્થરની સપાટી પર, જે મનુષ્ય કોઈપણ દ્વાદશી તિથિએ સ્નાન કરે છે અને પછી મારી ક્રિયામાં નિષ્ઠાવાન રહી પ્રાણ ત્યાગે છે, તેને પણ ઉત્તમ ફળ મળે છે. એ સ્થાન લોકપાલ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. પર્વતમધ્યે મારા ક્ષેત્રમાં એક મહાન ભૂમિ કુંડ છે, જ્યાં જ્યેષ્ઠ માસના શુક્લ પક્ષની દ્વાદશી તિથિએ સ્નાન કરવું જોઈએ. ત્યાં પણ, જો કોઈ મારી ક્રિયામાં મન લગાડી પ્રાણ ત્યાગે છે, તો તેને મહાન ફળ મળે છે. મેરોરવર નામે એક સ્થાન છે, જેમાં મારું પરમ ગુહ્ય રહેલું છે. ત્યાં ત્રણ ધારો વહે છે, જે સોનાની જેમ તેજસ્વી છે. જે મનુષ્ય ત્રણ રાત ઉપવાસ કરીને ત્યાં સ્નાન કરે છે અને પછી મારા પરમ ગુહ્યમાં પ્રાણ ત્યાગે છે, તેને પણ ઉત્તમ ગતિ મળે છે. ત્યાં એક ઉત્તમ તીર્થ છે, જેને મનસોદ્ભેદ કહેવામાં આવે છે. એ સ્થાન એટલું ગુપ્ત છે કે દેવતાઓ પણ તેને જાણતા નથી. જે સ્ત્રી કે પુરુષ એક દિવસ અને એક રાત ઉપવાસ કરીને ત્યાં સ્નાન કરે છે, તેને પણ વિશેષ ફળ મળે છે. મારું એક પરમ ગુપ્ત સ્થાન છે, પંચશિર નામે. ત્યાં મહાશિરસ પર્વતની ટોચ પર પાંચ કુંડ છે, અને તેમાં મધ્યમ કુંડ સ્વયંભૂ દ્વારા ચિહ્નિત છે. જે મનુષ્ય પાંચ રાત ઉપવાસ કરીને ત્યાં સ્નાન કરે છે અને પછી મારા ગુપ્ત પંચશિર ખાતે, વિવેકી, બુદ્ધિમાન અને રાગ-મોહથી મુક્ત થઈ પ્રાણ ત્યાગે છે, તેને મહાન મુક્તિ મળે છે. મારું બીજું પરમ તીર્થ છે, જેને સોમાભિષેક કહે છે. જ્યારે બ્રાહ્મણો અભિષેક માટે બેઠા હતા, ત્યારે સોમને મેં પોતે અભિષેક કર્યો હતો. ત્યાં હું અત્રિના પુત્ર પર પ્રસન્ન થયો હતો, અને મારી કૃપાથી, હે માધવી, તેણે પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી. આ પવિત્ર ક્ષેત્રે સ્કંદ, ઇન્દ્ર અને મરુતોના સમૂહ અહીં જન્મે છે અને અહીં વિલીન પણ થાય છે.