વરાહપુરાણમ્

પવિત્ર પર્વત ગુહામાથી એક શુભ જળધારા ધરા પર પડતી હતી. એ સ્થાન પર જે મનુષ્ય જન્મે છે, તે વૈશ્ય કે શૂદ્ર રૂપે જન્મ લઈને મારા કર્મમાં નિષ્ઠાવાન રહે છે. જ્યારે તે યોગ્ય દાન અને સહયોગીઓ સાથે યજ્ઞાદિ વિધિ કરે છે, ત્યારે અંતે તે મને પ્રાપ્ત કરે છે. બીજે એક સ્થાન છે, જ્યાં એક જળધારા વડના વૃક્ષની જડ પાસે આશ્રય લઈને ધરા પર પડે છે. મારા સર્વોચ્ચ શિખરે જેટલી વડપાન હોય છે, એટલી જ આ વિશિષ્ટતા ધરાવતું સ્થાન છે. ત્યાં એક સ્ત્રી મારી માર્ગ પર ચાલતી સ્થિર રહે છે. ત્યારબાદ, તે મનુષ્ય અગ્નિસમાન રૂપ ધારણ કરી મારા લોકને પામે છે. બીજું સ્થાન એ છે, જ્યાં એક જાડા, ઘડાવત જેટલા જળવાહિની ધારા પડે છે. ત્યાં જે જન્મે છે, તે ચતુર્વેદજ્ઞાની અને મારા કર્મમાં નિષ્ઠાવાન હોય છે. જો કોઈ ત્યાં પાંચ રાત્રિ રોકાઈ સ્નાન કરે છે, તો તેને વિશેષ ફળ મળે છે. અને જો કોઈ મારા કર્મમાં સ્થિર રહીને ત્યાં પ્રાણ ત્યાગે છે, તો તે પણ મને પ્રાપ્ત કરે છે. આ સ્થાન પર યમવ્યસનક નામે એક સર્વોચ્ચ ગુહ્ય તીર્થ છે. ત્યાં એક રાત્રિ રોકાઈ સ્નાન કરનારને પણ મહાન ફળ મળે છે. અને જો કોઈ મારા કર્મમાં સ્થિર રહીને ત્યાં પ્રાણ ત્યાગે છે, તો તેને પણ ઉત્તમ ગતિ મળે છે. આ ક્ષેત્રમાં માતંગ નામે એક પ્રસિદ્ધ સ્થાન છે, જે મને અત્યંત પ્રિય છે. ત્યાં એક રાત્રિ રોકાઈ સ્નાન કરનાર પુરુષ વિદ્વાન અને શુદ્ધ ચિત્તવાળો બની મારા માર્ગે ચાલે છે. કિમ્પુરુષ પ્રદેશને પછાડીને તે મારા લોકને પ્રાપ્ત કરે છે. અહીં એક જળધારા કૌશિકી નદી સાથે મળી વહે છે. ત્યાં મારા કર્મ અનુસાર મનુષ્યને ઇન્દ્રલોકમાં જન્મ મળે છે. એ સ્થળે સ્નાન કરવાથી નિશ્ચિતપણે ઉત્તમ જન્મ મળે છે. પછી, ઇન્દ્રલોકને પણ પછાડીને તે મારા લોકને પ્રાપ્ત કરે છે. કોકાશિલા નામના પર્વત પર એક પથ્થર પર એ સ્થાન શક્ર-રુદ્ર તરીકે ઓળખાય છે. એ ક્ષેત્રમાં, મહાન અને વિશિષ્ટ ગુહ્ય તીર્થ દંષ્ટ્રાંકુર છે, જ્યાં કોકા નદી નીકળે છે. ત્યાં જે મનુષ્ય એક દિવસ અને એક રાત્રિ રોકાઈ જળ અર્પણ કરે છે, અને મારા કર્મમાં સ્થિર રહી પ્રાણ ત્યાગે છે, તેને સર્વોચ્ચ ફળ મળે છે. પર્વતના મધ્યમાંથી જળકણો કોકા નદીમાં પડે છે. ત્યાં ધરા પર જળ અર્પણ કરવાથી સંસારના બંધન કપાઈ જાય છે. અને જો કોઈ મારા કર્મમાં સ્થિર રહી ત્યાં પ્રાણ ત્યાગે છે, તો તેને પણ મુક્તિ મળે છે. અહીં કૌશિકી અને કોકા નદીઓનું પવિત્ર સંગમ છે. ત્યાં એક દિવસ અને રાત્રિ રોકાઈ સ્નાન કરનારને ઇચ્છિત ફળ મળે છે—ભલે સ્વર્ગમાં હોય કે પૃથ્વી પર, જે પણ મનુષ્ય ઇચ્છે છે, તે પ્રાપ્ત થાય છે. અને જો કોઈ મારા કર્મમાં સ્થિર રહી ત્યાં પ્રાણ ત્યાગે છે, તો તેને પણ ઉત્તમ ગતિ મળે છે. આ સ્થળે ત્રણ જળધારાઓ કૌશિકી નદીમાં આવીને મળે છે. અને જો ત્યાં સ્નાન કરતી વખતે કોઈને માછલી દેખાય, તો એ વિશેષ છે. જો યજમાનને ફરીથી એ માછલી દેખાય, તો એ પણ મહાન ફળદાયી છે. હે દેવી, જે કોઈ એ સર્વોચ્ચ ગુપ્ત તીર્થમાં સ્નાન કરે છે, તે મુક્તિ પામે છે—કારણ કે એ માછલી મારા સર્વોચ્ચ ગુહ્યનું પ્રતીક છે.