વરાહપુરાણમ્

પાપના દોષથી હું રાક્ષસના ગર્ભમાં જન્મ્યો હતો. તે સમયે, જ્યારે મારા વચન સાંભળ્યા, રાક્ષસે પણ સહમતિ આપી: "જેમ તું કહેશે તેમ જ થાવું." પછી એક દેવતાએ રાક્ષસને પ્રતિજ્ઞા આપી: "હું તને આ વર આપું છું, જો તું શુદ્ધ મનથી મુક્ત થાઈશ." તેણે કહ્યું: "એ દુઃખમાંથી મુક્તિ આપે છે," અને એ વર પ્રાપ્ત થયું. ત્યારબાદ, એ રાક્ષસનો પુનર્જન્મ અત્યંત શુદ્ધ અને નિષ્કલંક થયો—જેમ શરદપૂનમનો ચાંદો. તેણે મહાન કાર્યો કર્યા અને અંતે બ્રહ્માની સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરી. હે પુણ્યવતી, જ્યારે હું જાગૃત અવસ્થામાં હતો, ત્યારે એ મહિમા મારા માટે ગવાયો હતો. જે વ્યક્તિ બધાં બંધનો ત્યજી દે છે, તે મારા લોકને પ્રાપ્ત કરે છે. બધાં આસક્તિઓમાંથી મુક્ત થઈને, એ મારા લોકમાં જાય છે. એ ગીતના ધ્વનિથી જ જીવ આત્મા સંસારના મહાસાગરથી પાર ઉતરે છે. એ મનુષ્ય, પોતાનાં શક્તિથી દેવતાઓની સભાને પણ જીતે છે. નવ હજાર નવ સો વર્ષ સુધી, એ કુબેરના લોકમાંથી પડ્યો હતો, પણ સ્વેચ્છાએ ફરતો રહ્યો. હવે, હે ધરા, હું તને કહું છું—જ્યારે એ નૃત્ય કરતો હતો—એ રીતે મનુષ્ય સંસારના બંધનો કાપી મુક્તિ પામે છે. ત્રીસ હજાર અને ત્રણ હજાર વર્ષ સુધી, જે મારા કર્મમાં નિષ્ઠાવાન રહે છે, તેને એ ફળ મળે છે. એ મારા ભક્ત તરીકે જન્મે છે, સંસારના બંધનથી મુક્ત થાય છે. જયારે જંબુદ્વીપમાં જન્મે છે, ત્યારે રાજાઓમાં રાજા તરીકે જન્મે છે. એ મારા કાર્યમાં નિષ્ઠાવાન રહે છે, મારા ભક્ત તરીકે જન્મે છે. જે પણ મારો માર્ગ પાળે છે, એ અનેક પુણ્યકર્મો કરીને મારા લોકને જાય છે. મારા ભક્તોના સુખ અને સંસારમુક્તિ માટે, એ જીવ, પોતાના દસ પૂર્વજ અને દસ અનુયાયીઓને પણ મુક્તિ આપે છે. જો કોઈ ભાગવત ગ્રંથોમાંથી આ અધ્યાયનું પઠન કરે, તો તેને આત્મમુક્તિ મળે છે. જે સફળતા, કલ્યાણ, શુભતા અને મને પ્રિય વસ્તુઓ ઇચ્છે છે, તેને કદી પણ આ અધ્યાય શાસ્ત્રની નિંદા માટે પઠન કરવો નહિ જોઈએ. આ રીતે શ્રી વરાહ પુરાણના દિવ્ય ગ્રંથમાં, ચંડાલ અને બ્રહ્મરાક્ષસ વચ્ચેના સંવાદમાં, "વરાહ મહિમા" નામનું એકસો ઓગણત્રીસમું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે. હવે, હું તને કોકામુખ (બદરી)ના મહિમા વિષે કહું છું. તું અનેક તીર્થો વિષે સાંભળ્યા છે અને વર્ણન પણ કર્યું છે, પણ એ શ્રેષ્ઠ સ્થાન કયું છે જ્યાં હું સ્વરૂપે અને મૂર્તિરૂપે નિવાસ કરું છું? શ્રી વરાહ કહે છે: હવે એ સ્થળો સાંભળ, જ્યાં હું નિવાસ કરું છું. જે સ્થાનને હું અગાઉ ઉલ્લેખ્યું—કોકામુખ—એ લોકાર્કગલ નામે પ્રસિદ્ધ છે, જ્યાં મ્લેચ્છ રાજા પણ જાય છે. એ સ્થાન અને તેની પવિત્ર પર્વતો સાથે, આખું જગત—ચલ અને અચલ—મારું નિવાસસ્થાન છે. પણ, હે દેવી, જે લોકો મને અને મારા રહસ્યને, મારા ઇચ્છાના માર્ગને જાણે છે... પછી ભૂમિદેવી બોલી: "એ શ્રેષ્ઠ કોકામુખ કયું છે? મને એ કહો." શ્રી વરાહ કહે છે: "કોકામુખ કરતાં શ્રેષ્ઠ કોઈ સ્થાન નથી, અને કોકામુખ કરતાં મને પ્રિય પણ ક્યાંય નથી. પણ જે કોકામુખ જઈને પાછો ફર્યો—એવું કોઈ તીર્થ નથી, અને હશે પણ નહિ, જે કોકામુખ સમાન હોય." મારું જે પરમરૂપ છે, એ ગુપ્ત છે, જેને લોકો જાણતા નથી...