વરાહપુરાણમ્

પવિત્ર સૌકર ક્ષેત્ર વિશે વાત કરતાં ભગવાન કહે છે: “હે ભાગ્યશાળી, આ મારા પવિત્ર સૌકર પ્રદેશનું ચિહ્ન છે.” પછી તેઓ ધરતી માતાને કહે છે, “હવે હું તને બીજી વાત કહું છું, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ, હે વસુંધરા.” આ સ્થળે એક સ્ત્રીનું મૃત્યુ થયું, તે પોતે ઇચ્છે તેમ નહિ, પણ પોતાના કર્મના ફળે. એ સ્ત્રી એક રાજકુમારી હતી—વિશાળ નેત્રો, ઘાટું શ્યામ વર્ણ અને શરીરના દરેક અંગમાં સુંદરતા હતી. નારાયણના વચનો સાંભળીને, શુભ લક્ષણોથી શોભિત ધરતી માતાએ આશ્ચર્યથી કહ્યું: “આ પવિત્ર સ્થાનની મહિમા તો અદભુત છે—જ્યાં ગીધ અને શિયાળ પણ માનવ શરીરમાં જન્મ્યા છે!” પછી ધરતી માતા પુછે છે: “હે જનાર્દન, જે અહીં સ્નાન કરે છે કે મૃત્યુ પામે છે, તેમને આવું કયું ચિહ્ન મળે છે કે તેઓ માનવ જન્મ પામે છે?” પછી ભગવાન વિષ્ણુ, ધર્મના તત્વજ્ઞ, ધરતીને જવાબ આપે છે: “હે ધરા, સાચું સાંભળ. જ્યારે સમય વીતી ગયો અને મારા કર્મના નિર્ધારિત પરિણામે એક મહાભાગ્યશાળી રાજા થયો, જે પોતાના ધર્મમાં અડગ હતો. તેના પુત્ર પણ એટલાં જ ભાગ્યશાળી અને સર્વ ધર્મોમાં સ્થિર હતા.” એ પુત્ર પોતાના પિતાની ઈચ્છા માટે શિકાર કરવા જંગલમાં ગયો. પણ ત્યાં પિતાની ઈચ્છા મુજબ કંઈ મળ્યું નહીં. એ સ્થળે એક શુભ પ્રાણી, જે તેના શરીરના મધ્યમાં ઘાયલ હતું, કંપતું હતું. એ સ્ત્રી ત્યાં પાણી પીધું અને પછી વૃક્ષની ડાળ પર ગઈ. એ પવિત્ર સોમના તીર્થે, પોતાની ઈચ્છા વિના, એણે પ્રાણ ત્યાગ્યા. પછી એ રાજકુમાર ગૃધ્રવટ નામના પવિત્ર સ્થળે ગયો અને ત્યાં આરામ કર્યો. ત્યાં રાજકુમારીના એક બાણથી ગીધ ઘાયલ થયો અને પડી ગયો. તેનું જીવન છૂટી ગયું, ઇન્દ્રિય ગુમાવી દીધી અને હૃદયમાં બાણ ઘૂસ્યું. પછી રાજકુમારે તેના પાંખ કાપી લીધા. આ પછી, એ રાજકુમાર પણ, ઇચ્છા વિના, લાંબા સમય પછી મૃત્યુ પામ્યો. એ સુંદર અને વિદ્વાન હતો, પણ લોકોમાં અંધત્વ ફેલાવતો. તે શિયાળ પછી કાંચીના રાજાની પુત્રી બની. તે ચૌસઠ કળાઓથી યુક્ત અને કોયલ જેવી મધુર અવાજવાળી હતી. કાંચી અને કલિંગના રાજ્યમાં એ રીતે ઘટનાઓ આગળ વધતી ગઈ. ભગવાનની કૃપાથી પૃથ્વી પર આપમેળે એક બંધન રચાયું. પછી એ કન્યાનું કલિંગના રાજકુમાર સાથે વિધિવત્ લગ્ન થયું. દેવસમાન આભૂષણો, હાથી, ઘોડા, ભેંસો અને સ્ત્રીઓ—આ બધું રાજકુમારે સ્વીકાર્યું અને રાજાની સન્માન સાથે પોતાના ઘરે લઈ ગયો. રાજકુમાર અને તેની પત્ની વચ્ચેનો પ્રેમ અખંડ રહ્યો, જેમ રોહિણી અને ચંદ્ર વચ્ચે હોય. જંગલ અને ઉદ્યાનોમાં બધું નંદનવન જેવી આનંદમય લાગતું. તે પ્રસિદ્ધ રાજકુમારી ક્યારેક પોતાને ગુમાવેલી માનતી. ધરતી પણ પ્રેમથી પોતાને લગભગ ગુમાવેલી અનુભવે છે. એ બંને ધર્મનિષ્ઠોમાં કોઈ અંતર જાણતો નથી. કલિંગના રાજકુમારે પ્રજાને અને જનતાને પ્રસન્ન કર્યા. તેમના સ્વભાવ અને ગુણોથી બધા સંતોષ પામ્યા. તેઓ પરસ્પર આનંદ પામતા, જેમ શચી અને ઇન્દ્ર આનંદ પામે છે. અંતે, પ્રસિદ્ધ રાજકુમારી મિત્રતા પૂર્વક પોતાના હૃદયની વાત રાજકુમારને કહી.