વરાહપુરાણમ્

વિશાળ નેત્રો ધરાવતી વસુંધરાએ ધર્મની ઇચ્છા સાથે પ્રશ્ન કર્યો ત્યારે ભગવાન વરાહ સ્વરૂપે વિષ્ણુએ મૃદુ અને ઘનગરજના જેવી અવાજવાળી વાણીમાં ઉત્તર આપ્યો. તેમણે કહ્યું, "હે દેવી, જે કર્મો ભક્તો મારા માટે કરે છે, તે તેમને પુણ્ય અને સંપત્તિ આપે છે અને અંતે મારા લોકને પ્રાપ્ત કરાવે છે. જો કોઈને પરમ અવસ્થા જોઈએ, તો તેને નિયમિત રીતે મારી પૂજા કરવી જોઈએ. આવા ભક્તો પુનર્જન્મના ચક્રમાં નથી પડતા, કારણ કે તેઓ પાપોથી મુક્ત હોય છે. પરંતુ જો કોઈ ભૂલથી યોગ્ય ફૂલો વિના અથવા વિધિ વિરુદ્ધ મારી પૂજા કરે છે, તો હું તેના પતનનું વર્ણન કરું છું—સાવધાન સાંભળો, હે વસુંધરા. મૂર્ખ ભક્તો, જે મારા ઈચ્છા વિરુદ્ધ વર્તે છે, તેઓ અજ્ઞાનના દોષથી દુઃખ પામે છે. આવા વ્યક્તિ પાંચ વર્ષ માટે મૌન રહે છે, પછી બાર વર્ષ માટે વાછરડા (બળદ) બનીને જન્મે છે અને તદુપરાંત ત્રણ વર્ષ માટે મહિષ બને છે. હે વિશાળ નેત્રવાળી દેવી, જો કોઈ યોગ્ય કર્મ વિના ફૂલો અર્પે છે, તો પણ જો ભક્તિપૂર્વક અને શુદ્ધ મનથી ભગવાન પ્રસન્ન થાય, તો તેમના માટે શुद्धિનું ઉપાય પણ છે. હે સુભાગ્યશાળી દેવી, હું તે પ્રાયશ્ચિત કહેતો છું જેનાથી માનવ પવિત્ર થાય છે—એવી વ્યક્તિએ 'વીરાસન'ની વિધિ સાત વખત કરવી, ત્રણ દિવસ સુધી માત્ર જૌનું અન્ન લેવુ કે માત્ર વાયુ પર જીવવું. આ રીતે મુખ્ય પાપોથી મુક્ત થઈને તે મારા લોકને પ્રાપ્ત કરે છે." આ પ્રકરણ પૂજાના દોષો અને સંબંધિત કર્તવ્યો માટેના પ્રાયશ્ચિત અંગે અહીં પૂર્ણ થાય છે. પછી ભગવાને આગળ કહ્યું: "હવે સાંભળો, જો કોઈ જાળવાળી વાનગીથી ખાય છે, પગથી ખાય છે, કે લાલ વસ્ત્ર પહેરીને મારી પાસે આવે છે, તો તેને દસ કે પાંચ વર્ષ સુધી ખાસ સ્થાને નિવાસ કરવો પડે છે. તેના શરીરની શુદ્ધિ માટે પ્રાયશ્ચિત પણ જણાવું છું—તે વ્યક્તિએ દસ કે સાત દિવસ સુધી માત્ર એક વખત જ ભોજન કરવું. આ રીતે તે મારા અપ્રસન્ન થવાના દોષથી મુક્ત થાય છે. હે વસુંધરા, લાલ વસ્ત્રથી શોભાયમાન ધરતી, મેં તને આ કહ્યુ છે. પણ જો કોઈ અંધકારમાં, દીવો વિના મારી પાસે આવે છે, તો પણ તેના પતનનું વર્ણન સાંભળો. તે વ્યક્તિ એક જન્મ માટે અંધકારથી ઘેરાયેલો અને અંધ જન્મે છે. તેને મન એકાગ્ર કરીને આ દોષના પ્રાયશ્ચિત માટે પ્રયત્ન કરવો જોઈએ—even if he touches that by which one would reach my world. એવા વ્યક્તિએ વીસ દિવસ સુધી માત્ર એક વખત જ ભોજન કરવું અને પછી માત્ર પાણી પર જીવવું. આ પ્રાયશ્ચિતથી તે પાપથી મુક્ત થાય છે. હે દેવી, આવા પાપીઓ માટે પણ કૃત્ય કરવું જોઈએ. જો કોઈ કાળાં વસ્ત્ર પહેરીને આવે છે, તો તેના પતનનું પણ સાંભળો—તે વ્યક્તિ પાંચ વર્ષ માટે નકુલ (મોંગુસ), દસ વર્ષ માટે કાચબો, નવ અને પાંચ વર્ષ માટે કબુતર બની જન્મે છે. પછી તે મારા નજીક, જ્યાં હું સ્થિત છું, ત્યાં રહે છે. આ રીતે તેને પૂર્ણતા પ્રાપ્ત થાય છે. કાળાં વસ્ત્રના દોષ માટે ત્રણ રાત્રિ સુધી ત્રણ પિંડ દાન આપવાથી પણ પાપથી મુક્તિ મળે છે." આ રીતે ભગવાને પવિત્ર વચનો દ્વારા પૂજાના દોષો અને તેમના પ્રાયશ્ચિતની વિધિ વસુંધરાને સમજાવી.