વરાહપુરાણમ્

ચક્રથી ઘાયલ થયા પછી, “મારા માંસ અને મજ્જાનું શું થશે?” એવો પ્રશ્ન ઉપજ્યો. ત્યારબાદ, ધર્મનિષ્ઠ પુરુષે એમાંથી એક પાત્ર બનાવ્યું. તેણે કહ્યું, “જ્યારે આ અર્પણ થશે, ત્યારે મારા મનમાં પરમ તૃપ્તિ પ્રાપ્ત થાય.” હે દેવીદેવોના સ્વામી, તમે જે કઠોર તપ દ્વારા નિશ્ચિત કર્યું છે, તે સર્વે પૂર્ણ થશે. તમે મારા સાનિધ્યમાં સ્થિર રહેશો અને તાંબાના પાત્ર પર સ્થિત સ્વરૂપ ધારણ કરશો. જે કંઈ તાંબાના પાત્રમાં ભરપૂર અર્પણ થાય છે, તે મારા માટે શુભ અને શુદ્ધ ગણાય છે—આથી તાંબું મને પ્રિય છે. વૈશાખ મહિનાની શુક્લ દ્વાદશી તિથીએ, તમે મારા લોકમાં આવશો—આ નિશ્ચિત છે, તેમાં કોઈ સંશય નથી. ચક્રથી ઘાયલ થવાની ઈચ્છા રાખીને તે પણ મારા સેવા-પથમાં અડગ રહ્યો. જ્યારે શુક્લપક્ષ આવી પહોંચ્યો, ત્યારે તે ધર્મમાં સ્થિર રહીને બોલ્યો: “મુક્ત કરો, મુક્ત કરો, હે પ્રભુ! એ અગ્નિસમાન તેજસ્વી ચક્રને પણ મુક્ત કરો.” ત્યારબાદ, ચક્રથી ભેદાતા, તે શ્રેષ્ઠ ભક્ત મને પ્રાપ્ત થયો. તાંબાની જેમ કાંસું, સીસું, જસત અને લોહું—આ બધું અશુદ્ધ છે; શુદ્ધતા માત્ર તાંબામાં છે. પૃથ્વી પર તાંબાના પાત્રમાં જે કંઈ અર્પણ થાય છે, એ કાર્ય મારા પ્રિય ભક્તો—ભગવતો દ્વારા હંમેશાં કરવું જોઈએ. દીક્ષા લીધેલા ભગવતો પાદ્ય, અર્ગ્ય વગેરે તાંબાના પાત્રમાં અર્પણ કરે—એવી વિધિ છે. હે દેવી, મેં તને સાચું વર્ણન કર્યું છે; હવે તને બીજું શું પૂછવું છે? હે દેવાધિદેવ, દીક્ષા લીધેલો પુરુષ સંધ્યા-પૂજા કેવી રીતે કરે છે, તે કહો. કયા મંત્રથી તારો ભક્ત સંધ્યા-પૂજા કરે છે? હે માધવી, શ્રદ્ધાપૂર્વક સાંભળ, સંધ્યા-પૂજાનો શ્રેષ્ઠ મંત્ર કહું છું. જેમ તેઓ સૂર્યની પૂજા કરે છે, તેમ પૂર્વ અને પશ્ચિમ સંધ્યાની પણ પૂજા કરે છે. થોડા ક્ષણ માટે ધ્યાનસ્થ થઈને આ મંત્રનો જાપ કરવો જોઈએ. એટલા હજાર વર્ષો સુધી તે મારા લોકમાં આનંદ અનુભવે છે. મંત્ર: “બધા દેવતા, બ્રહ્મા, રુદ્ર, ઇન્દ્ર અને તમે સૂર્ય, સર્વે અવિભાજ્ય, અવ્યક્ત સ્વરૂપે સત્તામાંથી પ્રગટ થયા છો.” આપણે એ અવ્યક્ત સ્વરૂપના દેવને પોતાના અંતરમાં સ્થાપિત કરીએ છીએ. આ મંત્રથી જ દીક્ષા લીધેલા ભક્તે સંધ્યા-પૂજા કરવી. આ રીતે, મહિમાવંત વર્ણનવાળા વરાહ પુરાણનો એકસોથી ઉગણત્રીસમો અધ્યાય—‘ચતુર્વર્ણની દીક્ષા અને તાંબાનો વર્ણન’—અહીં પૂર્ણ થાય છે. હવે, રાજાની ભોજન ગ્રહણ અંગે પ્રાયશ્ચિતની વાત આવે છે. નારાયણના મુખેથી દીક્ષા વિષે સાંભળ્યા પછી પૃથ્વી દેવી કહે છે: “હે મહાભાગ્યશાળી, સાંભળીને હું શુદ્ધ થઈ ગઈ છું, હે પ્રભુ. ખરેખર, જગતના નાથની મહિમા અદભૂત છે! મારા હૃદયમાં એક પરમ ગુપ્ત રહસ્ય છે, હે પ્રભુ. તમારા પૂર્વ અને ઉત્તર પાપો, કુલ બત્રીસ, વર્ણવાયા છે. તે પાપો કરનારને કઈ ક્રિયા દ્વારા શુદ્ધિ મળે છે?” પૃથ્વીના આ વચન સાંભળીને, મહામનસ્વી હૃષીકેશ—શ્રી વરાહ—એ કહ્યું: “જે લોકો લોભ કે ભયવશ રાજાનું ભોજન કરે છે, હે વસુંધરા, કે જે દુઃખી છે અને રાજાનું ભોજન લે છે—એ બધા માટે...” ભગવાનના આ વચન સાંભળીને વસુંધરા થોડી કંપી ઉઠી. પછી મનથી દુઃખી બની, સંકલ્પમાં અડગ રહી, પૃથ્વી પુછે છે: “રાજાઓમાં શું દોષ છે? એ તમે મને કહો.” પૃથ્વીના આ શબ્દો સાંભળીને, સર્વધર્મવિદ્ શ્રેષ્ઠ શ્રી વરાહ કહે છે: “રાજાનું ભોજન કદી પણ પવિત્ર ભગવતો—ભાર્ગવો—એ ખાવું નહીં. ભલે રાજા જગતમાં સમદૃષ્ટિથી વર્તે...