વરાહપુરાણમ્

મુક્તિની ઈચ્છાથી અને સર્વ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ કરીને, સાધક પ્રથમ દાન આપે છે. પછી, તે સંકલ્પપૂર્વક ઊંચા મનથી ઉચ્ચારે છે: "ૐ! હું ભગવાનના તમામ ભક્તો, યોગ્ય રીતે દીક્ષા લીધેલા સૌ અને સર્વ ગુરુઓને જાણું છું." ભગવાનના ભક્તોને વંદન કરીને અને અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરીને, તે સાતવાર અને વીસ વખત તિલના ભાતની આહુતિ અર્પણ કરે છે. પછી તે મંત્ર ઉચ્ચારે છે: "અશ્વિનીકુમાર, દિશાઓ, સોમ અને સૂર્ય સાક્ષી રહે, અને અમારે પ્રસન્ન થઈ મારા સત્ય વચન સાંભળો." સત્યથી પૃથ્વી ટકી છે, સત્યથી પૃથ્વી સ્થિર છે—આ રીતે સત્યનું પાલન કરીને બ્રાહ્મણો ફરીથી આ વિધિનું અનુસરણ કરે છે. પછી, ભગવાન, ભક્ત અને ગુરુની ત્રણ પરિક્રમા કરે છે. ગુરુ અને દેવતાઓની કૃપાથી ક્યારેક યોગે, ક્યારેક અચાનક પણ દીક્ષા પ્રાપ્ત થાય છે. એ રીતે, શિષ્યને મંત્રથી સંતોષિત કરવો જોઈએ. ગુરુ માત્ર શિષ્યને જોઈને, કમંડલુ ઉપાડે છે. "વિષ્ણુની કૃપાથી તું સફળ થયો છે; તને દીક્ષા અને કમંડલુ પ્રાપ્ત થયા છે," ગુરુ કહે છે. પછી, ગુરુના મૌખિક ઉચ્ચારથી શિષ્યને દીક્ષા મળે છે. જો હું ઘટતો જઈશ, તો પણ ગુરુ અને વિષ્ણુની દીક્ષા પ્રાપ્ત થાય છે. આ મંત્રથી મૌખિક ઉચ્ચાર કરવો જોઈએ. આ રીતે, શિષ્યને વસ્ત્ર મળે છે અને કમંડલુ લેવું જોઈએ. પછી મંત્ર ઉચ્ચારાય છે: "સુગંધિત પાત્રો અને સર્વ સુગંધિત દ્રવ્ય ગ્રહણ કરો." મધુપર્ક લઈને પણ એ મંત્ર બોલવો જોઈએ. પછી ગુરુના પદ પકડીને, શ્રદ્ધાપૂર્વક ગુરુને પ્રસન્ન કરવો; ગુરુએ જે શીખવાડ્યું છે, તેને સ્મરણ કરીને મંત્ર બોલવો. "સર્વ ભક્તો મને સાંભળો, અને મારા ગુરુએ મારી સર્વ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ કરી છે"—આ મંત્ર સાથે. આ શાસ્ત્રમાં પૃથ્વી પર બ્રાહ્મણની દીક્ષા આ રીતે નિર્ધારિત છે. હે પૃથ્વી, આ જ વિધિથી દીક્ષા કરવી જોઈએ. આ રીતે, શ્રીવરાાહ પુરાણના સત્તાવીસમા અધ્યાયમાં 'બ્રાહ્મણ દીક્ષા સૂત્ર' વર્ણવાયું છે. હવે, હું ક્ષત્રિય માટે દર્પણ, અંજણ અને મેખલાની વિધિ સમજાવું છું; હે પૃથ્વી, ધ્યાનથી સાંભળ. અગાઉના મંત્રથી જ ક્ષત્રિયની દીક્ષા કરવી. તમામ સામગ્રી લાવવી, માત્ર એક સિવાય—દીક્ષા સમયે પલાશની દંડ (લાકડી) ઉપયોગ ન કરવી. તેના બદલે, અશ્વત્થની દંડ લેવી. હું જે કહેલું છે, તે બધું કરવું જોઈએ અને જેમ અગાઉ કહ્યું છે, તેમ પણ. મારા પદ પકડીને આ મંત્ર બોલવો: "હે વિષ્ણુ, મેં સર્વ શસ્ત્રો ત્યજી દીધા છે; સર્વ ક્ષત્રિય કર્મો ત્યાગ્યા છે." આ રીતે બોલ્યા પછી ક્ષત્રિય મારી પાસે રહે છે. પછી મંત્ર બોલવો: "હે દેવાદિદેવ, હું શસ્ત્રને સ્પર્શતો નથી, અને કોઈની નિંદા કરતો નથી, હે ભગવાન." આ રીતે બોલ્યા પછી, અહીં સર્વનું પૂજન કરવું. પછી, જેમ અગાઉ કહેલું છે, તેમ જમીન પર ભોજન અર્પણ કરવું. હે દેવી, આ છે ક્ષત્રિયની દીક્ષા, જે સંસારથી મુક્તિ આપે છે. હવે, હું વૈશ્યની દીક્ષા સમજાવું છું; હે સુંદરે, તેનું સત્ય સાંભળ. વૈશ્ય કર્મ ત્યજીને, તે મારી સેવા માટે સમર્પિત થાય છે. મેં અગાઉ જે બધું કહેલું છે, તે બધું ત્યાં એકત્ર કરવું. પ્રથમ, અગાઉની જેમ, સ્થાન ગાયના છાણથી લિપવું.