વરાહપુરાણમ્

ભગવાને પોતાની વિલક્ષણ માયાનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યુ: "હું જ્યારે સંહારક માયાને ધારણ કરું છું, ત્યારે આખું વિશ્વ મારી માયાથી વ્યાપ્ત થઈ જાય છે. અનંત માયાથી હું જગતનું પાલન કરું છું અને એમાં સૂઈ પણ રહું છું. દેવતાઓ પણ જ્યાં આશ્રય લે છે, એ મારી માયા કહેવાય છે. હે સુંદર કટિવાળી, તું સત્તર પ્રલય સુધી મારી માયાથી જ ઊભી રહી છે. એ મારી માયાની શક્તિ છે, જેના દ્વારા હું જળમાં સ્થિત રહું છું. એ માયાની અસલ કોઈને પણ ખબર નથી પડતી—કારણ કે બધા જ મારી માયાથી મોહિત છે. હકીકતમાં, હું પિતૃગણોથી બનેલી માયા ધારણ કરું છું. એક ઋષિ એ માયાના અનુસરણમાં સ્ત્રીના ગર્ભમાં પ્રવેશ્યા. તેમણે હાથ જોડીને વિનયપૂર્વક શબ્દો ઉચ્ચાર્યા. ફરીથી, તેમને સ્ત્રીત્વ પ્રાપ્ત થયું અને તેઓ સ્ત્રીના ગર્ભમાં સ્થાન પામ્યા. સ્ત્રીત્વ પામીને જે પણ પાપકર્મ એ મહાન બ્રાહ્મણે કર્યા હતા, પછી તેમણે મધુર વચનો સાથે ધરતીને ઉત્તર આપ્યો. હે વિશાળ નેત્રવાળી રોહિણી, મારી માયા અદ્ભુત છે અને રોમાચંકારક છે. એ અનેક રૂપો અને માર્ગો ધારણ કરે છે—શ્રેષ્ઠ, મધ્યમ અને નીચ. જેમ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ દ્વારા સ્ત્રીઓની ઉત્પત્તિ થઈ, એમ જ એ ઘટના બની. એ બ્રાહ્મણ મારા ભક્તિમાં સ્થિર અને મારા કાર્યોમાં નિષ્ઠાવાન રહ્યા. હે સુંદર, લાંબા સમય સુધી તેમની ભક્તિથી હું પ્રસન્ન થયો અને પછી, હે દેવી, મેં તેમને પરમ દર્શન આપ્યું. મેં કહ્યું: 'મંગલમયે, તારા હૃદયમાં જે પણ ઈચ્છા હોય, તે વર માંગ.' અથવા જો તને એવું સ્વર્ગ જોઈએ, જ્યાં આનંદ અને સુંદર અપ્સરાઓ વસે છે—જેમાં સર્વે અપ્સરાઓ દૈવી રૂપ ધરાવે છે—તો પણ કહેજે. મારા વચનો સાંભળીને એ મહાન બ્રાહ્મણે વિનમ્રતાપૂર્વક કહ્યું: 'હે દેવ, જો તમે રિસાવેલા નથી, તો હું એક વર માંગું છું. મને ન સોનુ જોઈએ, ન ગાય, ન સ્ત્રીઓ, અને ન તો રાજય પણ. હજારો સ્વર્ગોમાંથી એક પણ મને રોચતો નથી.' ત્યારે, તેમના વચનો સાંભળીને ત્યાં સમજૂતી થઈ. દેવતાઓ પણ, વિષ્ણુની માયાથી મોહિત થઈ, સત્ય જાણતા નથી. માયાના પ્રેરણાથી તેમણે ફરી મધુર વચનો કહ્યા: 'હે દેવ, આપના કૃપાથી મને આ વર પ્રાપ્ત થાય.' પછી ભગવાને કહ્યું: 'કુબજામ્ર જા, ગંગામાં સ્નાન કર, અને તને માયા પ્રાપ્ત થશે. હે દેવી, બ્રાહ્મણે કુબજામ્ર ખાતે મારી માયાની ઈચ્છા કરી.' તેણે યથાવિધિ તીર્થની સ્થાપના કરી અને શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા કરી. પછી, ગંગામાં સ્નાન કરીને, તેનો સમગ્ર શરીર ભીંજાઈ ગયો. ત્યાં, ગર્ભમાં થતી પીડાથી પીડાઈને, તેણે મનમાં વિચાર્યું: 'હું Nisādaના ગર્ભમાં છું અને દુર્ગતિમાં ફસાઈ ગયો છું. મલમૂત્રથી ભીંજાયેલો, માંસ અને લોહીમાં મસળાયેલો, અનેક રોગોથી ઘેરાયેલો અને અનેક દુઃખોથી પીડાતો છું. ક્યાં છે વિષ્ણુ? ક્યાં છું હું? ક્યાં છે ગંગાજળ?' આ રીતે વિચારી, તે ઝડપથી ગર્ભમાંથી બહાર આવ્યો. એ સમયે, Nisādaના ઘરમાં એક પુત્રી જન્મી. પણ, વિષ્ણુની માયાથી મોહિત થઈ, એ બાળકી કશી જ જાણકારી રાખતી નહોતી.