વરાહપુરાણમ્

એક વાર, ભગવાન શ્રી વરાહે શુભ શ્વેતવિનીતાશ્વ વાર્તામાં દાનની મહિમા વર્ણવી હતી. તેમણે કહ્યું કે, દાતા footwear, ચપ્પલ, છત્રી, પાત્ર અને તૃપ્તિ માટે જરૂરી વસ્તુઓ પણ દાનમાં આપે. પછી, જેમ પહેલાં કરવામાં આવતું હતું તેમ, માતાની પૂજા કરી, દીપદાન અને અન્ય વિધિઓ કરે. પછી, દાતા માતાને ત્રણ વખત પ્રદક્ષિણ કરે અને શાસ્ત્રોક્ત રીતે વંદન કરે. દાતા વિનમ્રતાપૂર્વક કહે: “મારા દ્વારા આપવામાં આવેલું સ્વીકારો, દ્વિજશ્રેષ્ઠ, કૃપા કરો.” શ્રી વરાહે જણાવ્યું કે, ગોવિંદમાં રહેલી લક્ષ્મી, અગ્નિમાં રહેલી તેજ, ગાયત્રી જે બ્રહ્મનો સાર છે, ચંદ્રમાં ચાંદની અને સૂર્યમાં પ્રકાશ—all એ દેવીએ ધાનના રૂપમાં વાસ કરે છે. ગાયનું દાન કરીને, પ્રદક્ષિણ કરીને અને દ્વિજશ્રેષ્ઠ પાસે ક્ષમા માંગીને, દાતા અતિશય પુણ્ય પ્રાપ્ત કરે છે—ખાસ કરીને ચોખાની ગાય (rice-cow) દાનથી. એથી દાતા માટે સુભાગ્ય, આયુષ્ય અને આરોગ્ય વધે છે. દેવકન્યાઓ દ્વારા પ્રશંસિત થઈ, દાતા શિવમંદિરમાં જાય છે; અને સ્વર્ગમાંથી પૃથ્વી પર આવી, જંબુદ્વીપનો સ્વામી બને છે. સર્વપાપથી શુદ્ધ મનવાળા દાતા, રુદ્રલોકમાં સન્માન પામે છે. આ રીતે, ‘ધાન અને ગાય દાનની મહિમા’ નામે શ્વેતવિનીતાશ્વ વાર્તાનો એકસો દસમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે. પછી શ્રી વરાહે તપસ્વી ગાયના દાનની મહિમા સમજાવી. તેમણે કહ્યું: “હવે હું તપસ્વી (કપિલા) ગાયના ઉત્તમ દાન વિશે કહીશ.” દાતા, અગાઉ જણાવેલા વિધિ પ્રમાણે, ગાય અને એની વાછરડી દાનમાં આપે. શ્રી વરાહે કહ્યું: “ઓ સુંદર, તપસ્વી ગાયનું માથું અને ગળા બધા તીર્થ છે. જે વ્યક્તિ સવારે ઊઠી તપસ્વી ગાયના માથા અને ગળાને સ્પર્શ કરે, એ પવિત્ર સ્પર્શથી તરત જ તેના પાપ દગ्ध થાય છે.” જે વ્યક્તિ વહેલા ઊઠી ગાયની પ્રદક્ષિણ કરે, શ્રદ્ધા પૂર્વક—even એક પ્રદક્ષિણથી—પાપ ક્ષય થાય છે. શુદ્ધ મનવાળી વ્યક્તિ, તપસ્વી ગાયના મૂત્રથી સ્નાન કરે, તો એ ગંગાદિ તીર્થોમાં સ્નાન કર્યાની સમાન પવિત્રતા પ્રાપ્ત કરે છે—even એક સ્નાનથી. જે વ્યક્તિ હજાર ગાયો અથવા એક તપસ્વી ગાય દાન કરે, એ વિશેષ પુણ્ય પામે છે. જો એ ગાયને મૃત્યુના અશુદ્ધ હાડકાંથી દૂષિત કરે, તો દાનનું પુણ્ય નष्ट થાય છે. ગાયની શ્રેષ્ઠ સેવા એ છે કે, તેને પીઠે હળવી રીતે ખંજવું અને રક્ષણ કરવું. જે વ્યક્તિ રોજ ભૂખી ગાયને ઘાસ વગેરે આપે, એ મહાપુણ્ય પામે છે. એ વ્યક્તિને વિવિધ દૈવી vimān (વિમાન) અને દેવકન્યાઓની સાથે સ્વર્ગમાં સ્થાન મળે છે. તપસ્વી ગાયોમાં પ્રથમ સુવર્ણ-કપિલા, બીજું ધોળું અને તપસ્વી, પાંચમું વિવિધ રંગની, છઠ્ઠું ધોળું અને તપસ્વી, નવમું લાલચટ્ટી અને દસમું તપસ્વી પૂંછવાળી. એ ગાય સર્વ શુભલક્ષણોથી યુક્ત, શોભાયમાન અને સુંદર છે. આ ગાયોમાંથી, દાતા ભોગ અને મોક્ષ બંને પામે છે અને વિષ્ણુના માર્ગે આગળ વધે છે. આ રીતે, 'કપિલા ગાય દાનની મહિમા' નામે શ્રી વરાહ પુરાણના શ્વેતવિનીતાશ્વ વાર્તાનો એકસો અગિયારમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે. પછી શ્રી વરાહે બે-મુખી ગાય, સુવર્ણ પાત્ર અને પુરાણોના દાનની પ્રશંસા વર્ણવી. તેમણે કહ્યું: “હવે, રાજન, બે-મુખી ગાયની મહિમા સાંભળો.” તેમણે અગાઉ ઉલ્લેખ કરેલી કપિલા ગાય વિશે કહ્યું: “એ હંમેશાં યજ્ઞ માટેની ગાય છે, પવિત્ર અને કપિલા લક્ષણોથી યુક્ત.” શ્રી વરાહે પુછ્યું: “માધવ, જો ગાય દાન કરતી વખતે એ વાછરડી આપે, તો શું પુણ્ય થાય?” શ્રી વરાહે જવાબ આપ્યો: “આ સાંભળવાથી જ બધા પાપથી મુક્તિ મળે છે—એમાં શંકા નથી. કપિલા ગાય યજ્ઞ અને અગ્નિહોત્ર માટે અનિવાર્ય છે, ઓ સુંદર.” આ રીતે, શ્રી વરાહે દાનની મહિમા, ખાસ કરીને ગાય, કપિલા તથા તપસ્વી ગાયના દાનની મહાન ફળોની વાત કરી, જે શ્રદ્ધાપૂર્વક અને નિયમિત રીતે કરવામાં આવે, તો દાતા માટે ભોગ, મોક્ષ, સુભાગ્ય અને પવિત્રતા—all પ્રાપ્ત થાય છે.