યુદ્ધભૂમિ પર રથો સૂર્યના રથ જેવી ઝડપથી દોડી રહ્યા હતા—સુંદર ચક્રો, મજબૂત ધુરા અને ત્રિ-યુક્ત જૂથથી સજ્જ, શસ્ત્રોથી સજ્જ અને વીરોથી ભરેલા, તેમના ધ્વજ પવનમાં લહેરાતા, સશક્ત અને નિર્ભય રીતે આગળ વધતા હતા. એ જ રીતે, અસુરોની પાંખે રહેલા યોદ્ધાઓ પણ એકબીજાને નજીક રહી, યુદ્ધ જીતવાની ઉત્કટ ઇચ્છાથી ભરપૂર, ઝડપથી આગળ વધી રહ્યા હતા—યુદ્ધમાં એક પછી એક વિજય મેળવતા, તેઓ તેજસ્વી લાગતા. જ્યારે દેવતાઓ પરાજિત થયા, ત્યારે ચારેય પ્રકારની સેનાથી સજ્જ એ અસુરોની સેનાએ જળમાંથી બહાર આવી અને ઇન્દ્રના શહેર તરફ આગળ વધવા લાગી. દૈત્યપતિ રુરુ પોતાના વીર યોદ્ધાઓ સાથે ગદા, મશાલ, ભાલા, તીરો અને દંડ શસ્ત્રોથી યુદ્ધ કરવા લાગ્યા. દૈત્યોએ દેવતાઓને પ્રહારો કર્યા અને દેવતાઓએ પણ અસુરોને પ્રહારો કર્યા. થોડા જ સમયમાં, અસુરોએ દેવતાઓ અને ઇન્દ્રને અચાનક પરાજય આપ્યો અને તેઓ ભારે ગભરાટમાં ભાગી ગયા. દેવતાઓ તૂટી પડ્યા, વિખેરાઈ ગયા અને શક્તિશાળી અસુરોએ તેમને પીછો કર્યો. ભયથી ઘેરાયેલા અને ભાગતા બધા દેવતાઓ મહાન નીલ પર્વત પાસે પહોંચ્યા, જ્યાં દેવી ઉપસ્થિત હતી. એ દેવી તપસ્યામાં લીન, ભયંકર અને પરમ શક્તિશાળી, સંહારક, કાલરાત્રિ તરીકે જાણીતી હતી. ભયથી પરેશાન અને ઘબરાયેલા દેવતાઓને જોઈને, દેવી એ શ્રેષ્ઠ દેવતાઓને ઉંચે અવાજે કહ્યું: “ડરો નહીં.” દેવી બોલી: “હે દેવતાઓ, તમે એટલા વ્યાકુળ કેમ છો? શું સંકટ છે? ઝડપથી કહો, તમારા ભયનું કારણ શું છે?” દેવતાઓએ જવાબ આપ્યો: “દૈત્યપતિ રુરુ, ભયંકર શક્તિથી ભરપૂર, આવી રહ્યો છે. હે પરમ દેવી, ભયભીત દેવતાઓની રક્ષા કરો.” દેવતાઓના આ વિનંતી પર, ભયંકર શક્તિવાળી સુંદર દેવી હસવા લાગી. એ હાસ્યથી, દેવીના મુખમાંથી અનેક દેવીઓ ઉત્પન્ન થઈ, જેમણે આખું જગત વ્યાપી લીધું—બધા ભયંકર સ્વરૂપ ધારણ કરેલા. બધી દેવીઓના હાથમાં પાશ અને અંકુશ હતા, તેઓ સૌ પુર્ણ ઉદાર, ભયંકર ભાલા ધારણ કરનાર અને સુંદર ધનુષધારી હતી. લાખો દેવીઓએ મુખ્ય દેવીને ઘેરી લીધી અને સ્થિર ઊભી રહી. તેઓએ મહાન શક્તિ અને ધનુષથી સજ્જ થઈ, અસુરોની સેનાનો સામનો કર્યો અને એક જ ક્ષણે તમામ અસુર સેનાને સંહાર કરી નાખી. બધા દેવતાઓ—આદિત્ય, વસુ, રુદ્ર, વિશ્વદેવ અને અશ્વિનીકુમાર—એકત્ર થઈ, શસ્ત્રો ઉઠાવી દૈત્યસેનાનો સામનો કરવા લાગ્યા. કાલરાત્રિની શક્તિ અને દેવતાઓની મહાન બળથી, દૈત્યસેના યમલોક તરફ દોડી ગઈ. માત્ર એક મહાન દૈત્ય, રુરુ, યુદ્ધમેદાનમાં ઊભો રહ્યો. તેણે ભયંકર અને ભયાનક માયાનો પ્રયોગ કર્યો. એ માયા એટલી જબરદસ્ત હતી કે દેવતાઓ મૂર્છિત થઈ ઊંઘમાં પડી ગયા. પરંતુ દેવી એ પોતાનો ત્રિશૂલ લઈને યુદ્ધમેદાનમાં રુરુ પર પ્રહાર કર્યો. એ પ્રહારમાંથી રુરુમાંથી બે ભિન્ન ભિન્ન પ્રાણીઓ—ચર્મ અને મુંડા—ઉત્પન્ન થયા. રુરુમાંથી ચર્મ અને મુંડા તરત જ બહાર આવ્યા અને દેવી એ તેમને સંહાર્યા, તેથી તે ચામુંડા તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈ. એ પરમેશ્વરી, સર્વેમાં ભયંકર, સંહારક અને કાલરાત્રિ કહેવાય છે. લાખો દેવીઓએ તેને ઘેરી લીધી અને તેની સેવા માટે ઊભી રહી. તેમાંથી કેટલીક દેવીઓ, દૈત્યમાંસની ઇચ્છામાં, ભૂખથી વ્યાકુળ થઈ દેવીને કહ્યું: “હે શુભે, અમને ભૂખ લાગી છે; અમને ખોરાક આપો.” દેવી એ તેમને ખોરાક આપવા વિચાર્યું, પણ નજીક કંઈ યોગ્ય મળતું નહોતું. ત્યારે તેણે મહાદેવ, સર્વવ્યાપી રુદ્રનું સ્મરણ કર્યું. રુદ્ર પણ ધ્યાનમાંથી જાગ્યા—પરમાત્મા, ત્રીનેત્રધારી. તેઓએ દેવીને પૂછ્યું: “હે સુંદરિ, તું કઈ ઇચ્છા રાખે છે? શું કાર્ય કરવા માંગે છે? ખુલ્લેઆમ કહો.” દેવીએ કહ્યું: “હે દેવાધિદેવ, આ શક્તિશાળી દેવીઓ મારે પાસે ખોરાક માગે છે. જો તમે કંઈ આપશો નહીં તો એ મને પણ ભક્ષી જશે.” રુદ્રે કહ્યું: “હે દેવી, સાંભળો, મેં તેમના માટે એક ખોરાક નિર્ધારિત કર્યો છે. હે કાલરાત્રિ, હે તેજસ્વિ, સાંભળો.” “જે સ્ત્રી ગર્ભાવસ્થામાં બીજા સ્ત્રીના કપડાં પહેરે, અથવા પુરુષના કપડાં સ્પર્શ કરે—એ ભાગ ધરતી પર કેટલાકને મળે. બીજીઓ, દ્વાર પર બાળકો પકડીને, ત્યાં અર્પણ પ્રાપ્ત કરે અને સદીયોથી સંતોષ પામે. બીજીઓ પ્રસૂતિગૃહમાં સન્માન પામીને ત્યાં ત્રાડે રહે, અને કેટલીક નવજાત બાળકોને લઈ વસે. ઘરો, ખેતરો, તળાવો, બગીચાઓમાં, જ્યાં સ્ત્રીઓ ઉદાસ, રડતી ઊભી હોય—કેટલાક પ્રાણીઓ તેમના શરીરમાં પ્રવેશી સંતોષ પામે.” આ રીતે દેવીને કહ્યા પછી, તેજસ્વી રુદ્રે રુરુ અને તેની સેનાના પતનને જોઈ, ત્રીનેત્રધારી ભગવાને દેવીની સ્તુતિ કરી. રુદ્રે કહ્યું: “જય હો, હે ચામુંડા! જય હો, સર્વપ્રાણીઓના સંહારક! જય હો, સર્વવ્યાપી દેવી! હે કાલરાત્રિ, હું તને વંદન કરું છું. હે વિશ્વરૂપા, શુભ, શુદ્ધ, ત્રીનેત્રવાળી, અજગજુ નેત્રવાળી, ભયંકર સ્વરૂપવાળી, હે શિવા, હે જ્ઞાન, હે મહામાયા, હે મહાજાગૃતિ! મન જેટલી ઝડપી, વિજયી, વ્યાપક, ભયંકર દૃષ્ટિવાળી, ઉગ્ર સંહારક, મહામૃત્યુ, અદ્દભુત સ્વરૂપવાળી, સંગીત અને નૃત્યને પ્રિય, શુભદાયિ! ભયંકર, મહાકાળી, હે કાલિકા, પાપનાશક, પાશ અને દંડ ધારણ કરનાર, ઉગ્ર સ્વરૂપવાળી, ભયાનક! હે ચામુંડા, દહન કરતી મુખવાળી, તિક્ષ્ણ દાંતવાળી, મહાબળવાળી, મૃતદેહ પર બેસનાર, ભૂતગણમાં નિવાસ કરતી શિવા! ભયંકર દૃષ્ટિ, સર્વેમાં ભય પેદા કરનાર, ઉગ્ર, ભયાનક, મહાકાળ, ભયંકર, કાળી, કરાળી, શક્તિશાળી, હે કાલરાત્રિ, હું તને વંદન કરું છું.