વરાહપુરાણમ્

વિઘાસાએ જયારે આ રીતે કહ્યું, ત્યાર બાદ બાકીના મંત્રીઓએ પણ તેમના શુભ વચનોની પ્રશંસા કરી અને આનંદપૂર્વક બોલ્યા કે, “વિઘાસાએ જે પ્રકાશમય ચહેરાવાળી સ્ત્રી વિશે કહ્યું તે યોગ્ય છે; આ કાર્ય ઝડપથી થવું જોઈએ, તાત્કાલિક દૂતને ત્યાં મોકલો.” તેઓએ વધુમાં ઉમેર્યું કે, “જે શાસ્ત્રની તમામ નીતિઓ જાણે છે, શુદ્ધ છે અને પરાક્રમથી યુક્ત છે, તે વ્યક્તિએ તેની સ્વરૂપ, આકાર અને ગુણોથી તેનું નિરીક્ષણ કરવું જોઈએ. પરાક્રમ, ધૈર્ય, શૌર્ય, બળ, સંબંધ, સંપત્તિ, સ્થાન અને સાધનો—આ બધાથી રાણીનું યોગ્ય રીતે અવલોકન કરીને પછી જ કાર્ય કરવું.” પછી તરત જ દૈત્યના શબ્દો તેજસ્વીઓએ ઉત્તમ ગણ્યા અને વિઘાસાની પ્રશંસા કરી, જે મંત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ હતો. બધા મંત્રીઓએ તે દૂતની પણ પ્રશંસા કરી અને તેને મોકલવા લાગ્યા—વિદ્યુતપ્રભા નામે, જે બહુ ભાગ્યશાળી, મહાન માયામાં નિપુણ અને શુભ હતો. દૂતને મોકલ્યા પછી વિઘાસાએ કહ્યું, “દૈત્યરાજ, દાનવોના સર્વેશ્વરો ચતુર્વિધ સેનાથી સજ્જ થાઓ; દેવોની સેના પર વિજય મેળવો.” એમ પણ કહ્યું, “જ્યારે અસુરપતિ દ્વારા દેવતાઓ પરાજિત થાય અને તેમનું શૌર્ય દમણ થાય, ત્યારે એ કન્યા તમારી વશમાં આવી જશે, હે ઇન્દ્ર સમાન!” અને, “જ્યારે જગતના સર્વ રક્ષકો, મરુતગણો, નાગો, વિદ્યાાધરો, સિદ્ધો, ગંધર્વો, રુદ્રો, વસુઓ અને આદિત્યો સર્વત્ર વિજયિત થશે, ત્યારે માત્ર તમે જ ઇન્દ્ર બની જશો. ઇન્દ્રની શતકન્યાઓ, દૈવી તથા ગંધર્વ સ્ત્રીઓ તમારી વશમાં આવી જશે; એ પણ સંપૂર્ણ રીતે તમારા અધિકારમાં આવશે.” આ રીતે સંબોધન થયા બાદ દૈત્યે પોતાના સેનાપતિ વિરુપક્ષને કહ્યું—જે મહા મેઘ સમાન શ્યામવર્ણ ધરાવતો અને ગાઢ વજ્રપ્રભાવાળો હતો—“ઝડપથી હાથી, ઘોડા, રથ અને પદાતિની સેના લાવો, જેના વડે હું દેવો અને ગંધર્વોને, જેમને યુદ્ધમાં હરાવવું મુશ્કેલ છે, વિજય કરી શકું.” દૈત્યના આ વચન સાંભળતાં જ સેનાપતિ વિરુપક્ષે તરત જ અનંત અને અપરાજિત મહાસેનાને એકત્ર કરી. ત્યાં દરેક દાનવ યુદ્ધમાં વજ્રધારી સમાન હતો; દરેક પોતાનાં બળથી દેવોને હરાવા ઉત્સુક હતો. તેમાંથી, સૌથી શ્રેષ્ઠ એવા દાનવો નવ્વે મિલિયન હતા; દરેક દાનવ માટે અનુક્રમણે અનુયાયીઓની પણ એટલી જ શક્તિ હતી. આમ, એમાં અસંખ્ય મહાત્મા દૈત્યોએ, ધ્યાન ન ભટકતાં, યુદ્ધની ગોઠવણી કરી; પછી દૈત્યોએ યુદ્ધ માટે ઉત્સાહિત થઈ, દેવોની સેના વિનાશ કરવા માટે પ્રસ્થાન કર્યું. દૈત્યોએ અદ્ભુત રથોમાં, અનેક પ્રકારની ધ્વજાઓથી શોભિત, વિવિધ ભયાનક શસ્ત્રો ધારણ કરીને, ભયાનક સ્વરૂપ ધારણ કરીને, ભયાનક ભુજાઓ ઉંચી કરીને નૃત્ય કરતાં, દેવોને જીતવા માટે ઉત્સાહપૂર્વક આગળ વધ્યા. શ્રીવરાહ દેવ કહે છે: ત્યારબાદ દૈત્ય મહિષ, અનેક સ્વરૂપો ધરાવતો અને મહાન બળ ધરાવતો, ઉન્મત્ત હાથી પર ચડીને મેરુ પર્વત ચઢવા ઇચ્છતો હતો. ત્યાં, ઇન્દ્રની નગરી પહોંચીને દૈત્યપતિ પોતાના સાથીઓ સાથે શતક્રતુ અને દેવતાઓ પર તૂટી પડ્યો; ત્યારે દેવતાઓ પણ ક્રોધથી ભરાઈને પ્રત્યુત્તર આપ્યો. દેવતાઓએ પોતાના શસ્ત્રો અને વિશેષ રથો સંભાળી, આનંદપૂર્વક પોતાના વાહનો પર ચડીને અસુરો સામે યુદ્ધ માટે દોડી આવ્યા. બંને પક્ષે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં મહાવીરો એકબીજાને للકારતા હતા. ત્યાં અંજન, નીલકુક્ષિ, મેઘવર્ણ, બલાહક, ઉદરાક્ષ, લલાટાક્ષ, સુભીમ અને ભીમવિક્રમ—આ આઠ દૈત્યોએ સ્વર્ભાનુ સાથે મળીને યુદ્ધમાં વસુઓ પર આક્રમણ કર્યું. એ જ રીતે, બાર દૈત્યોએ પોતાના પોતાના ક્રમ પ્રમાણે આદિત્યો પર હુમલો કર્યો; આ દૈત્ય નેતાઓમાં મુખ્ય હતા: ભીમ, ધ્વંક્ષ, ધ્વસ્તકર્ણ, શંકુકર્ણ, અત્યંત શક્તિશાળી વજ્રકાય, વિદ્યુન્માલી, રક્તાક્ષ, ભીમદંષ્ટ્ર, વિદ્યુજ્ઝિહ્વ, અતિકાય, મહાકાય, દીર્ઘબાહુ અને કૃતાંતક—આ બાર દૈત્યપતિઓએ પોતાની સેનાઓ સાથે યુદ્ધમાં આદિત્યો પર આક્રમણ કર્યું; એ જ રીતે અન્ય દાનવો ગુસ્સામાં રુદ્રો પર, દરેક પોતાના ક્રમ પ્રમાણે, તૂટી પડ્યા. કાળ, કૃતાંત, રક્તાક્ષ, હરણ, મિત્રહા, અનિલ, યજ્ઞહા, બ્રહ્મહા, ગૌઘ્ન, સ્ત્રીઘ્ન અને સંવર્તક—આ દસ અને એક દૈત્યપતિઓ યુદ્ધની ઈચ્છાથી ઉન્મત્ત બની, રુદ્રો પર ભયાનક રીતે તૂટી પડ્યા. બાકી દૈત્યોએ પણ યોગ્ય રીતે અન્ય દેવતાઓ પર આક્રમણ કર્યું; પરંતુ મહિષ પોતે જ ઝડપથી સીધા ઇન્દ્ર પર તૂટી પડ્યો. એ શક્તિશાળી દૈત્યને બ્રહ્માના વરદાનથી યુદ્ધમાં કોઈ પુરુષ—even પિનાકધારી—મારી શકતો નહોતો. આ યુદ્ધમાં અસુરો અને યાતુધાનોને આદિત્યો, વસુઓ, સાધ્ય અને રુદ્રોએ મોટી સંખ્યામાં સંહાર્યા, તેમ છતાં તેમની સંખ્યા ગણતરીથી જ પુનઃ ભરાઈ ગઈ. બીજી બાજુ, દેવતાઓની સેનાઓ પણ અસુરો દ્વારા યુદ્ધમાં સંહારાઈ; આમ, જયારે દેવતાઓ પરાજય પામ્યા, ત્યારે દેવતાઓ ઇન્દ્રને છોડીને ભાગી ગયા. વિવિધ શસ્ત્રો—ભાલા, પટ્ટિશો અને ગદાઓ—થી પીડાઈને, અસુરો દ્વારા ત્રાસિત થયેલા દેવતાઓ બ્રહ્માના લોકમાં ગયા. શ્રીવરાહ દેવ કહે છે: ત્યારબાદ દૈત્ય વિદ્યુતપ્રભા, દૂત તરીકે મોકલવામાં આવ્યો, તે દેવી પાસે ગયો અને કમનસીબ કમરવાળી દેવીને સંબોધી. ભક્તિ અને શાંતિપૂર્વક નમન કરીને, જ્યારે તે શતકન્યાઓથી ઘેરાયેલા સ્થળે પહોંચ્યો, ત્યારે વિનમ્રતાપૂર્વક આ રીતે બોલ્યો: “હે દેવી, સૃષ્ટિના આરંભે એક મહર્ષિ જન્મ્યા હતા, જેમનું નામ સુપાર્શ્વ હતું, જે સરસ્વતાના મિત્ર અને પ્રસિદ્ધ અને શક્તિશાળી હતા. તેમના પુત્ર હતા મહાબલી સિંધુદ્વીપ, જે મહાન ઉર્જાથી ભરપૂર હતા; તેમણે મહિષ્મતી નગરીમાં કઠિન તપ કર્યું. જ્યારે તેઓ અન્ન ત્યાગી તીવ્ર તપમાં લીન હતા, ત્યારે વિપ્રચિત્તિની મોટી પુત્રી, દેવકન્યાઓ સમાન, પૃથ્વી પર મહિષ્મતી નામે પ્રસિદ્ધ થઈ, સૌંદર્યમાં અનન્ય." "પોતાની સખીઓ સાથે ફરતી ફરતી, તે મનપસંદ રીતે મંડર પર્વતની ઢાળ પર આવી; ત્યાં તેણે અંબરા નામના ઋષિનું આશ્રમ જોયું, જે અનેક પ્રકારના વૃક્ષોથી શોભિત હતું. તે આશ્રમ વિવિધ લતાવન, વકુલ અને લકુચા વૃક્ષો, ચંદન, સ્પંદન, શાલ અને સરલ વૃક્ષોથી શોભિત હતો, અને મહાત્મા ઋષિના વિવિધ વનોથી પણ અલંકૃત હતો." આ રીતે, દૈત્યોની યોજના, તેમની સેનાની તૈયારી, ભયાનક યુદ્ધ અને પછી દૂત વિદ્યુતપ્રભા દ્વારા દેવી પાસે સંદેશ પહોંચાડવા સુધીની સમગ્ર ઘટના શ્રદ્ધા અને ઉત્સાહથી આગળ વધે છે.