પશ્ચિમ દિશામાં સ્મરણ કરવામાં આવતા મહાન, તેજસ્વી પર્વતોમાં કૃષ્ણ, પાંડવ, સહસ્રશિરસા, પરિયાત્ર, શૈલેન્દ્ર અને શ્રંગવનનું નામ આવે છે. મહાભદ્ર સરોવરથી ઉત્તર તરફ, બ્રાહ્મણ શ્રેષ્ઠ, ત્યાં આવેલા પર્વતોનું વર્ણન શૃણો. હંસકૂટ, વિૃષહંસ, કાપિન્જલ, શૈલેન્દ્ર અને ઇન્દ્રશૈલ – એ પર્વતોના શૃંગો સાથે – આ પ્રદેશમાં સ્થિત છે. નીલ, કનકશૃંગ, શતશૃંગ, પુષ્કર, મેઘશૈલ, વિરાજ, જરુચિ અને શૈલેન્દ્ર – એ ઉત્તર દિશાના પર્વતો તરીકે જાણીતા છે. ઉત્તર દિશાના મુખ્ય પર્વતોમાં, હવે તેમનાં મેદાનો, આંતરિક ખીણો અને સરોવરોનું ક્રમબદ્ધ વર્ણન કરું છું. રુદ્ર કહે છે: મહાન પર્વત અને કુમુદની સીમાઓ વચ્ચે, પક્ષીઓથી પોષાયેલી ખીણમાં, વિવિધ પ્રાણીઓ વસે છે. ત્યાં એક અતિ સુંદર સરોવર છે, જે ત્રણ સો યોજન લાંબું અને એક સો યોજન પહોળું છે, દૈવી અને સ્વચ્છ પાણીથી ભરપૂર, જોવા delight આપતું. આ સરોવર દ્રોણા જેટલા મોટાં સુગંધિત કમળોથી શોભાયમાન છે, તેમાં હજારો પાંખડીઓવાળાં મહા કમળો ખીલેલા છે. એ પવિત્ર સરોવર શ્રીસરસ તરીકે જાણીતું છે, અહીં-ત્યાં તેજસ્વી, દેવ, દાનવ, ગંધર્વ અને શક્તિશાળી સર્પોનું નિવાસસ્થાન છે. સ્વચ્છ પાણીથી ભરપૂર, એ સર્વ જીવો માટે આશ્રયસ્થાન છે; કમળોની વનમાળા વચ્ચે એક મહા કમળ ખીલેલું છે. આ કમળની અનંત પાંખડીઓ ઉગતા સૂર્યની જેમ તેજસ્વી છે, તે હંમેશા મીઠાં ખીલતું રહે છે, મૃદુતાથી પરિભ્રમણ કરે છે. તેમાં સુંદર પુંકેસરીઓના સમૂહ છે, મધુર ગુંજતા મધમાખીઓથી ગુંજાયમાન છે; એ કમળના મધ્યમાં શ્રી દેવી, એટલે કે લક્ષ્મી, સ્વરૂપે હંમેશા વસે છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી. એ સરોવર કાંઠે, સિદ્ધો દ્વારા સેવા પામતું, એક વિશાળ અને સુંદર બિલ્વવન છે, હંમેશા ફૂલો અને ફળોથી ભરપૂર. એ વન એક સો યોજન પહોળું અને બે સો યોજન લાંબું છે, અડધો ક્રોશ ઊંચા શિખરો સાથે, ચારેય બાજુ મહા વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું, હજારો શાખાઓ અને વિશાળ તણાં ધરાવે છે. એ વિલ્વના ફળો હજારોની સંખ્યામાં, લીલા અને પીળા રંગના, સુગંધિત, અમૃતસમાન સ્વાદવાળા, દરેક ડોળ જેટલા મોટા છે. પડેલા અને પડતાં ફળોથી જમીન અને વનની અંદર છવાયેલું છે; એ સ્થાન શ્રીવન તરીકે સર્વ લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે. એ વન દેવો અને અન્ય અષ્ટદિશાથી આવેલા જીવોથી ભરપૂર છે, બિલ્વફળો ખાઈ જીવન જીવતાં સિદ્ધો અને મુનિઓ દ્વારા સેવા પામે છે; ત્યાં શ્રી હંમેશા સિદ્ધોના સમૂહ સાથે વસે છે. દરેક પર્વતરાજ અને રત્નશિખર વચ્ચે, એક સો યોજન પહોળું અને બે સો યોજન લાંબું સ્થાન છે. ત્યાં શુદ્ધ કમળવન છે, જ્યાં સિદ્ધો અને ચારણો આવે છે; લક્ષ્મી દ્વારા ધારણ કરાયેલું ખીલેલું કમળ ત્યાં તેજસ્વી છે, જાણે હંમેશા દિવ્ય પ્રકાશ પામે છે. એ વન મહા વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું છે, વિશાળ તણાં અને અડધો ક્રોશ ઊંચા શિખરો સાથે, શિખરો પર ખીલેલી શાખાઓથી સોનાની જેમ ઝળહળે છે. એ વૃક્ષોના તણાં બે હાથ જેટલા જાડા અને શાખાઓ ત્રણ હસ્ત લાંબી-પહોળી છે, deren stamens પીળા, ચિનીના પાવડર જેવા દેખાય છે. આ સમગ્ર વન તેજસ્વી છે, મનમોહક ફૂલો અને સુગંધિત, સુંદર ખીલેલા ફૂલો સાથે, મધમાખીઓની ગુંજથી ગુંજાયમાન. એ વન દાનવ, દૈત્ય, ગંધર્વ, યક્ષ, રાક્ષસ, કિનર, અપ્સરા અને મહા સર્પોથી ભરપૂર છે. ત્યાં આશીર્વાદિત કશ્યપ, પ્રાણીઓના સ્વામી, તેમનો આશ્રમ છે, સિદ્ધો અને ઋષિઓના સમૂહથી, વિવિધ આશ્રમોથી ભરપૂર. મહા નીલ પર્વત અને કુંભ પર્વત વચ્ચે, સુખા નામની નદી વહે છે; તેના કાંઠે વિશાળ વન છે. ત્યાં એક અતિ સુંદર તાડવન છે, delight અને સુંદર, પચાસ યોજન લાંબું અને ત્રીસ યોજન પહોળું, અડધો ક્રોશ ઊંચા વૃક્ષો સાથે. એ વન શક્તિશાળી, અડધા, અચળ વૃક્ષોથી ભરપૂર છે, વિશાળ તણાં ધરાવે છે, કાજલના ડંડા જેવા જાડા, વાંકાં અને મોટા ફળો ધરાવે છે. એ વન ઉત્તમ સુગંધ અને ગુણોથી ભરપૂર છે, સિદ્ધો દ્વારા સેવા પામે છે; કહેવાય છે કે મહા હાથી એરાવત ત્યાં વસે છે. એરાવત, રુદ્ર અને દિવ્ય પર્વત વચ્ચે, એક હજાર યોજન લાંબું અને એક સો યોજન પહોળું પ્રદેશ છે. એ જમીન એક જ પથ્થરનો slab છે, વૃક્ષો અને ઝાડ વગર, સર્વત્ર પાણીથી એક પગલાં ઊંડાણ સુધી ઢંકાયેલું છે. મેરુ નજીકના વિવિધ આંતરિક ખીણોનું આ રીતે ક્રમ અને વિગતવાર વર્ણન થયું. હવે, રુદ્ર દક્ષિણ દિશાના પર્વત ખીણોનું વર્ણન કરે છે, જ્યાં સિદ્ધો વસે છે. શિશિર અને પટંગ પર્વતો વચ્ચે, સફેદ ભૂમિ છે, જ્યાં લતાવૃક્ષો પાંદડાં છોડી ચૂક્યા છે અને વૃક્ષો ઓછી સંખ્યામાં છે. ઇક્ષુક્ષેપ પર્વતની ટોચે, વૃક્ષોથી શોભાયમાન, delight અંજીરવન છે, જ્યાં પક્ષીઓના ઝુંડ આવે છે. એ વન મહા કાચબાની જેમ ફળોથી ઝળહળે છે. ત્યાં ઘણી નદીઓ વહે છે, સ્વચ્છ અને મીઠાં પાણીથી. એ સ્થળ પર પ્રજાપતિ કર્દમનો આશ્રમ છે, અનેક ઋષિઓથી ભરપૂર. એ વન પરિભ્રમણમાં એક સો યોજન છે. એ જ રીતે, તામ્રાભ અને પટંગ પર્વતો વચ્ચે, એક મહા સરોવર છે, એક સો યોજન પહોળું અને બે સો યોજન લાંબું, જ્યાં સર્વત્ર યુવાન સૂર્ય જેવા કમળો ખીલેલા છે, અનગણિત પાંખડીઓ સાથે, અને અનેક સિદ્ધો અને ગંધર્વો વસે છે. એ સરોવરના મધ્યમાં એક મહા શિખર ઊભું છે, એક સો યોજન લાંબું અને ત્રીસ યોજન પહોળું, અનેક ખનિજ અને રત્નોથી શોભાયમાન. તેની ટોચે રત્નદ્વાર અને વાટિકા છે. ત્યાં વિદ્યાધરોની મહા નગર છે, વિદ્યાધર રાજા પુલોમા, લાખો અનુયાયીઓ સાથે, વસે છે. એ જ રીતે, વિખાખા અને શ્વેત પર્વતો વચ્ચે, એક સરોવર છે. તેની પૂર્વ કાંઠે મહા કેરીવન છે, જ્યાં સર્વત્ર સોનાની જેમ ઝળહળતા, અતિ સુગંધિત, મોટા ઘડાની જેમ ફળો છે. દેવો અને ગંધર્વો ત્યાં વસે છે. સુમુલા અને વસુધારા પર્વતો વચ્ચે, એક પ્રદેશ છે, ત્રીસ યોજન પહોળું અને પચાસ યોજન લાંબું. એ બિલ્વસ્થલી કહેવાય છે. ત્યાં ફળો મોતીની જેમ છે, પડેલા ફળો જમીન ભીંજવે છે. એ સ્થાન ગુપ્ત જીવો દ્વારા વસે છે, જે બિલ્વફળો ખાય છે. વસુધારા અને રત્નધારા વચ્ચે, સુગંધિત કિમ્શુકવન છે, હંમેશા ખીલેલું, ત્રીસ યોજન પહોળું અને એક સો યોજન લાંબું, તેની સુગંધ એક સો યોજન સુધી ફેલાય છે. ત્યાં સિદ્ધો વસે છે, અને પાણી પણ છે. ત્યાં દેવાદિત્યનું મહા નિવાસસ્થાન છે. દરેક મહિને, ભગવાન સૂર્ય, પ્રજાપતિ, ત્યાં ઉતરે છે. દેવો અને અન્ય જીવો તેમને સમયના સર્જક તરીકે પૂજે છે. પંચકૂટ અને કૈલાસ વચ્ચે, એક હજાર યોજન લાંબું અને એક સો યોજન પહોળું, હંસની જેમ સફેદ પ્રદેશ છે, સામાન્ય જીવો માટે અપ્રાપ્ય, જાણે સ્વર્ગ તરફની સીડીઓ છે. હવે, પશ્ચિમ દિશાના પર્વત ખીણોનું વર્ણન છે. સુપાર્શ્વ અને શિખી પર્વતો વચ્ચે, એક સો યોજન સર્વત્ર, પથ્થરવાળી, હંમેશા ગરમ અને સ્પર્શ માટે અઘરી જમીન છે. તેના મધ્યમાં એક પરિભ્રમણ, ત્રીસ યોજન પહોળું, અગ્નિનું નિવાસસ્થાન છે. ત્યાં દિવ્ય સમ્વર્તક અગ્નિ, જે જગતોનો વિનાશ કરે છે, હંમેશા ધૂંધળા વગર પ્રજ્વલિત છે. કુમુદ અને અંજના પર્વતો વચ્ચે, એક સો યોજન પહોળું પ્રદેશ છે, આતુલુંગસ્થલી કહેવાય છે, સર્વ જીવો માટે અપ્રાપ્ય, પીળા ફળોથી ઢંકાયેલું. ત્યાં પવિત્ર સરોવર છે, સિદ્ધો દ્વારા સેવા પામે છે, અને બૃહસ્પતિનું વન છે. પીળા અને સફેદ પર્વતો વચ્ચે, એક વિશાળ ખીણ છે, અનેક સો યોજન લાંબી, કમળોથી શોભાયમાન, મધમાખીઓની ગુંજથી ગુંજાયમાન. ત્યાં ભગવાન વિષ્ણુનું પરમ નિવાસસ્થાન છે. મહા સફેદ અને પીળી પર્વતો વચ્ચે, એક પથ્થરવાળી જમીન છે, ત્રીસ યોજન પહોળી અને નવું યોજન લાંબી, વૃક્ષો વગર. ત્યાં સ્વચ્છ તળાવ છે, વૃક્ષો અને જમીન-કમળથી શોભાયમાન, અનેક પ્રકારના કમળોથી શોભાયમાન. તેના મધ્યમાં એક મહા વટવૃક્ષ ઊભું છે, પાંચ યોજનનું. ત્યાં ભગવાન મહેશ્વર, વાદળી વસ્ત્રમાં, resides, યક્ષો અને અન્ય જીવો દ્વારા પૂજાય છે. સહસ્રશિખર અને કુમુદ પર્વતો વચ્ચે, એક પર્વત છે, પચાસ યોજન લાંબું અને વીસ યોજન પહોળું, ઇક્ષુક્ષેપ જેટલું ઊંચું, અનેક પક્ષીઓથી ભરપૂર, વિવિધ ફળો અને મીઠાં રસોથી શોભાયમાન. ત્યાં ઇન્દ્રનો મહા આશ્રમ છે, દિવ્ય ઈચ્છાથી નિર્મિત. શંખકૂટ અને ઋષભ પર્વતો વચ્ચે, delight પુરૂષસ્થલી નામનું સ્થાન છે, અનેક યોજન લાંબું, સુગંધિત કંકોલક ફળોથી ભરપૂર, બિલ્વફળ જેટલા મોટા. ત્યાં ઉન્મત્ત હાથી અને અન્ય જીવો વસે છે. આ રીતે, પર્વતો, ખીણો, સરોવરો અને વનના દિવ્ય પ્રદેશો, તેમનાં રહેવાસી દેવો, સિદ્ધો, ઋષિઓ, અને દૈવી આશ્રમોનું પવિત્ર વર્ણન થયું.