વરાહપુરાણમ્

પવિત્ર સરોવરો વિવિધ પ્રકારના કમળ અને જલકુંભીથી ઢંકાયેલા હતા, જ્યાં અનેક પ્રકારના પક્ષીઓની ભીડ હતી; કમળની પાંદડીઓ પર બેઠેલા મધમાખીઓના ગુંજનમાં અનેક રાગોની મીઠી સંગીતમયતા અનુભવાતી હતી. કિનારાં પર કૈલાસના શિખરો જેવી સુંદર ગૃહો ઊભી હતી, જે દુર્લભ કમળોથી શોભિત હતી અને જ્યાં પવિત્ર આત્માઓ વસતા હતા; દ્વિજ ઋષિઓ અને દેવતાઓ પણ તેમનું આદર કરતા. આ કિનારાં પર આવેલા ગૃહો કૈલાસના શિખર જેવા જ દેખાતા, કમળથી શોભિત, અને પવિત્ર આત્માઓના નિવાસસ્થાન હતા, જેને દ્વિજ ઋષિઓ અને દેવતાઓ દ્વારા પૂજાયમાન હતું. કમળ, મધમાખીઓના ભારથી ઝૂકી પડતાં, સતત ડોલતા; અને સરોવરોમાં દ્વિજજન મીઠા અવાજેVEDમંત્રોનું જપ કરતા. તેમની દેહ પર સફેદ કમળની માળાઓ થી શોભા હતી, તેઓ સુંદર વસ્ત્ર પહેરતા, અને આસપાસ પક્ષીઓના ઝૂંથો વિહરતા; આવા અનેક સરોવરોમાં દ્વિજજન વેદોક્ત યજ્ઞવિધીનું પાલન કરતા. જ્યારે હું એ સરોવરોમાં ફરતો હતો, ત્યારે હું અનેક દેવકન્યાઓના જૂથો અને વિદ્યાાધર કન્યાઓને પણ ત્યાં સ્નાન માટે આવ્યા હતા, એ જોઈ શક્યો. પછી, રાજા, હું ફરતો હતો ત્યારે મને એક બીજું સુંદર સરોવર મળ્યું, તેનું પાણી અત્યંત શુદ્ધ હતું; જેમ પહેલાં, એના કિનારે પણ એક ઝૂંપડી જોઈ. રાજા, હું એ ઝૂંપડીમાં પ્રવેશી, ત્યાં એક તપસ્વી એક સ્થાને ઊભા હતા; હું તેમની પાસે ગયો અને નમસ્કાર કર્યો. એ સમયે, તેમણે સ્મિત સાથે કહ્યું, તેમનો તેજ અદ્વિતીય હતો. તપસ્વીએ કહ્યું: "બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ, શું તમે મને ઓળખતા નથી, જ્યારે તમે મને અગાઉ જોયા છો? કેમ તમે આ જગતને મોહવશ જોઈ રહ્યા છો?" તેમણે કહ્યું, "આ જગત, જેને દેવતાઓએ પણ ક્યારેય જોયું નથી, એ મેં તારા માટે, સ્નેહવશ, તને દર્શાવ્યું છે, દ્વિજશ્રેષ્ઠ." "મહાન ઋષિ, મારા જગતના વૈભવને જો: દહીં અને દૂધથી વહેતા નદીઓ, ઘીથી ભરેલા સરોવરો. ગૃહોના સ્થંભ સોનાં અને રત્નોથી બનેલા છે, ભૂમિ રત્નોથી ઝગમગતી છે, પદ્મરાગ જેવા તેજથી, પારિજાત પુષ્પોથી સુગંધિત છે, અને યક્ષ-કિન્નરો દ્વારા સંગત છે." આ રીતે તપસ્વીએ જણાવ્યું, ત્યારે, રાજા, મારા હૃદયમાં અચંબો ભરી ગયો, અને મેં તેમને વધુ પ્રશ્ન કર્યા. "મહાન, તમારો જગત તો સર્વ જગતોમાં શ્રેષ્ઠ છે; મેં બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર અને અન્ય જગત પણ જોયા છે, પણ તમારો જગત તો મને નવી જ રીતે દેખાય છે—સંપત્તિ, વૈભવ, શક્તિ અને મહલ-રત્નોથી ભરપૂર." "પવિત્ર સરોવરો, શુદ્ધ કુંડ અને ખાસ કરીને કમળોથી, મેં તમારો જગત જોયો છે, મહાન ઋષિ, અને એ ખરેખર અદભૂત છે. આવો જગત કેવી રીતે સર્જાયો, અને તમે અહીં કેવી રીતે સ્થિર થયા? એનું કારણ જણાવો, અને તમે કોણ છો, ઋષિશ્રેષ્ઠ?" "મહાન ઋષિ, હું તમને ઇલાવૃત પ્રદેશના સરોવરના કિનારે કેવી રીતે જોયા? એ સરોવર, એ ઝૂંપડી—તમારી જગતમાં, સોનાં મહલોથી ભરેલી, તમારી સ્થિતિ શું છે?" મારા પ્રશ્નો સાંભળીને, એ મહાન ઋષિએ મને જેમ બન્યું તેમ કહી બતાવ્યું: "હે રાજા, સાંભળો." તપસ્વીએ કહ્યું: "હું નારાયણ છું, જળરૂપે સ્થિત શાશ્વત દેવ, જેના દ્વારા આ સમગ્ર બ્રહ્માંડ—ત્રણો લોક, ચલ-અચલ સર્વ—વ્યાપિત છે. જે પરમેશ્ઠીનું સ્વરૂપ, તું જોયું છે, એ હું છું; મને વરુણ કહે છે, પણ ખરેખર હું પરમ નારાયણ છું." "પૂર્વે, તું સાત જન્મ સુધી મારી પૂજા કરી; તેથી, ત્રણો લોકના વિનાશ સમયે, મેં તને જ પસંદ કર્યો." એ રીતે કહ્યું, પછી, મારી આંખો ઊંઘથી ભારેલી, હું પૃથ્વી પર પડ્યો, પણ એ જ ક્ષણે ફરી ઊભો થયો. રાજા, મેં જોયું—એ ઋષિ અને એ શહેર; પછી, હું મારી જ આત્મા દ્વારા, મેરુ પર્વતના શિખર પર પોતાને જોયું. સાત મહાસાગરો, મુખ્ય પર્વતશ્રેણીઓ અને પૃથ્વી સાથે સાત દ્વીપો પણ જોયા, રાજા. આજે પણ, હે પુણ્યશીલ, હું એ પરમ જગતમાં ધ્યાનમાં લીન છું; હું વિચારતો રહ્યો—'ક્યારે હું એ લોકને પ્રાપ્ત કરીશ?' હે રાજા, આ રીતે મેં તને પરમ ભગવાન અને મારા શરીર સાથે થયેલી અદભૂત વાત કહી છે; હવે તને બીજું શું સાંભળવું છે? ભદ્રાશ્વે પૂછ્યું: "મહાન, તમે એ જગત નહીં જોયા પછી શું કર્યું? શું એ વ્રત, તપ, કે ધર્મ હતો, જે તમે એ જગત મેળવવા માટે ધારણ કર્યો?" "હરિની ભક્તિ વિના, કોણ વિદ્વાન એ જગતોની ઇચ્છા કરશે? જ્યારે હરિની પૂજા થાય, ત્યારે બધા જગતો હાથમાં હોય તેવું લાગે." આ રીતે વિચારીને, રાજા, મેં શત વર્ષ સુધી દાનથી ભરપૂર યજ્ઞો દ્વારા શાશ્વત વિષ્ણુની પૂજા કરી. દીર્ઘ સમય પછી, રાજાઓના આનંદ, જ્યારે હું દેવોના ભગવાન, યજ્ઞરૂપ જનાર્દનને યજ્ઞમાં પૂજતો હતો, ત્યારે ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવો બોલાવવામાં આવ્યા અને એકસાથે આવ્યા. જ્યાં સુધી ઇન્દ્ર સહિત દેવો પોતાના સ્થાન પર ઊભા રહ્યા, એ જ સમયે, વૃષધ્વજધારી ભગવાન ત્યાં આવ્યા. મહાદેવ, ત્રિનયન, નિલ-લાલ રંગના, વિરૂપાક્ષ, પરમ સ્વરૂપે, ભયાનક રૂપે ઊભા રહ્યા. બધી ભેગી થયેલી દેવો, ઋષિઓ અને મહાન નાગોને જોઈને, કમળમાંથી જન્મેલા પવિત્ર સંત, સંતકુમાર, પણ આવ્યા. એ મહાન યોગી, જે ભૂત, વર્તમાન અને ભવિષ્ય જાણે છે, ધૂળના કણ જેટલી નાનકડી, પણ સૂર્ય જેવી તેજસ્વી દૈવી રથમાં ઊભા રહ્યા. એ આવ્યા પછી, એ મહાન ઋષિએ રુદ્રને શિર નમાવ્યું; હું પણ નમન કરીને ત્રિશૂલધારી ભગવાન પાસે ઊભો રહ્યો. એ દેવો, નારદ, સંતકુમાર, રુદ્ર જેવા ઋષિઓને જોઈને, મારા મનમાં વિચાર આવ્યો— "હે રાજા, આમાંથી કોને યજ્ઞમાં પૂજવું, અને કોણ શ્રેષ્ઠ છે? કોને પ્રસન્ન કરવાથી બધા, રુદ્ર સહિત, પ્રસન્ન થશે?" આ રીતે વિચાર કરીને, રાજા, મેં રુદ્રને પૂછ્યું: "હે નિષ્પાપ, શ્રેષ્ઠ દેવોમાં, કોણને આ યજ્ઞમાં પૂજવું?" મારે એમ પૂછતાં, રુદ્રે પછી દેવોની સભામાં મને સંબોધન કર્યું. રુદ્રે કહ્યું: "બધા દેવો, પવિત્ર દેવર્ષિ અને પ્રસિદ્ધ બ્રહ્મર્ષિ, મારા વચન સાંભળો; અને તમે પણ, મહાન વિદ્વાન અગસ્ત્ય, મેં જે કહું એ સાંભળો.