Varaha Purana

अवतीर्णे ततस्तस्मिन् नीले परमदारुणे । क्रूरबुद्ध्या मणेस्तस्मान्निर्जग्मुः शस्त्रपाणयः ।। ११.

As the fierce Nila alighted, warriors with cruel intent emerged, weapons in hand, from that gem.

सरथाः सध्वजाः साश्वाः सबाणाः सासिचर्मिणः । सधनुष्काः सतूणीरा योधाः परमदुर्जयाः । निश्चेरुस्तं मणिं भित्वा असंख्येया महाबलाः ।। ११.

With chariots, banners, horses, arrows, swords, shields, bows, and quivers, countless mighty warriors, unconquerable in battle, burst forth, breaking through to the gem.

तत्र सज्जा महाशूरा दश पञ्च च संख्यया । नामभिस्तान् महाभागे कथयामि श्रृणुष्व तान् ।। ११.

There, ten and five, great and valiant, stood ready; I shall tell you their names, listen to them, O noble one.

सुप्रभो दीप्ततेजाश्च सुरश्मिः शुभदर्शनः । सुकान्तिः सुन्दरः सुन्दः प्रद्युम्नः सुमनाः शुभः ।। ११.

Suprabha, Diptatejas, Surashmi, Shubhadarshana, Sukanti, Sundara, Sunda, Pradyumna, Sumana, Shubha,

सुशीलः सुखदः शम्भुः सुदान्तः सोम एव च । एते पञ्चदश प्रोक्ता नायका मणितोत्थिताः ।। ११.

Sushila, Sukhada, Shambhu, Sudanta, and Soma—these fifteen are named as the leaders who arose from the gem.

ततो विरोचनं दृष्ट्वा बहुसैन्यपरिष्कृतम् । योधयामासुरव्यग्रा विविधायुधपाणयः ।। ११.

Then, seeing Virocana surrounded by a great army, those eager warriors, armed with various weapons, began to fight.

धनूंषि तेषां कनकप्रभाणि शरान् सुजाम्बूनदपुङ्खनद्धान् । पतन्ति खङ्गानि विभीषणानि भुशुण्डिशूलाः परमप्रधानाः ।। ११.

Their bows shone with golden brilliance; their arrows were tipped with fine jambunada gold; dreadful swords fell, as did foremost maces and spears.

रथो रथं संपरिवार्य तस्थौ गजो गजस्यापि हयो हरस्य । पदातिरत्युग्रपराक्रमश्च पदातिमेव प्रससार चाग्र्यम् ।। ११.

A chariot surrounded another chariot and stood still; an elephant confronted another elephant, and a horse faced a horse; a foot-soldier of fierce valor advanced against another foot-soldier, striving for supremacy.

द्वन्द्वन्यनेकानि तथैव युद्धे द्रवन्ति शूराः परिभर्त्सयन्तः । विभीषणं निर्गतचापमार्गं बभूव बाहुप्रभवं सुघोरम् ।। ११.

Many duels likewise took place in battle, as heroes charged, challenging each other; the conflict became terrifying, with arrows flying and arms wielded fiercely.

तथा प्रवृत्ते तुमुलेऽथ युद्धे हतः स राज्ञः सचिवो विसंज्ञः । सहानुगः सर्वबलैरुपेतो जगाम वैवस्वतमन्दिराय ।। ११.

As the tumultuous battle raged, the king's minister was slain and lost consciousness; accompanied by his followers and all his forces, he departed for the abode of Yama.

तस्मिन् हते दुर्जयराजमन्त्रिणि उपाययौ स्वेन बलेन राजा । स दुर्जयः साश्वरथोऽतितीव्रः प्रतापवांस्तैर्मणिजैर्युयोध ।। ११.

With the death of the unconquerable royal minister, the king advanced with his own army; that Durjaya, fierce and splendid with horses and chariots, fought valiantly with those adorned with jewels.

ततस्तस्मिंस्तदा राज्ञो महत्कदनमाबभौ । ततो हेतुप्रहेतृभ्यां श्रुत्वा जामातरं रणे ।। ११.

Then, at that time, a great slaughter befell the king's army; hearing from the cause and the agent about his son-in-law in battle—

युध्यमानं महाबाहुं ततस्त्वाययतुश्चमूः । तस्मिन् बले तु दैत्या ये तान् श्रृणुष्व धरेरितान् ।। ११.

Seeing the mighty-armed son-in-law fighting, the troops advanced; among those forces, hear now of the Daityas who were arrayed for battle.

प्रघसो विघसश्चैव सङ्घसोऽशनिसप्रभः । विद्युत्प्रभः सुघोषश्च उन्मत्ताक्षो भयंकरः ।। ११.

Praghasa, Vighasa, Sanghasa, Ashaniprabha, Vidyutprabha, Sughosha, Unmattaksha, and Bhayankara—

अग्निदन्तोऽग्नितेजाश्च बाहुशक्रः प्रतर्दनः । विराधो भीमकर्मा च विप्रचित्तिस्तथैव च ।। ११.

Agnidanta, Agnitejas, Bahushakra, Pratardana, Viradha, Bhimakarma, and Viprachitti likewise—

एते पञ्चदश श्रेष्ठा असुराः परमायुधाः । अक्षौहिणीपरीवार एकैकोऽत्र पृथक्पृथक् ।। ११.

These fifteen foremost Asuras, armed with supreme weapons, each were accompanied by an Akshauhini, separately arrayed.

महामायास्तु समरे दुर्ज्जयस्य महात्मनः । युयुधुर्मणिजैः सार्द्धं महासैन्यपरिच्छदाः ।। ११.

The great magicians in the army of Durjaya, the mighty soul, fought together with those adorned with jewels, accompanied by vast military divisions.

(सुप्रभः प्रघसं त्वाजौ ताडयामास पञ्चभिः । शरैराशीविषाकारैः प्रतप्तैः पतगैरिव ११.

Suprabha struck Praghasa in battle with five arrows, sharp as venomous serpents, like heated birds.

तप्ततेजास्त्रिभिर्बाणैर्विघसं संप्रविध्यत । संघसं दशभिर्बाणैः सुरश्मिः प्रत्यविध्यत ।। ११.

With three blazing arrows, he pierced Vighasa; with ten arrows, Surashmi struck Sanghasa.

अशनिप्रभं रणेऽविध्यत् पञ्चभिः शुभदर्शनः । विद्युत्प्रभं सुकान्तिस्तु सुघोषं सुन्दरस्तथा ।। ११.

Shubhadarshana struck Ashaniprabha in battle with five arrows; Sukanti struck Vidyutprabha, and Sundara struck Sughosha.

उन्मत्ताक्षं तथाविध्यत् सुन्दः पञ्चभिराशुगैः । चकर्त्त च धनुस्तस्य शितेन नतपर्वणा ।। ११.

Sunda struck Unmattaksha with five swift arrows and cut his bow with a sharp, curved arrow.

सुमना अग्निदंष्ट्रं तु सुशुभश्चाग्नितेजसम् । सुशीलो वायुशक्रं तु सुमुखश्च प्रतर्दनम् ।। ११.

Sumanā struck Agnidaṃṣṭra, Suśubha struck Agnitejas; Suśīla struck Vāyuśakra, and Sumukha struck Pratardana.

(विराधेन तथा शम्भुः सुकीर्तिर्भीमकर्म्मणा । विप्रचित्तिस्तथा सोमं एतद् युद्धं महानभूत् ११.

Shambhu fought with Viradha, Sukīrti with Bhimakarma, Viprachitti with Soma; thus, a great battle took place.

परस्परं सुयुद्धेन योधयित्वाऽस्त्रलाघवात् । यथासंख्येन ते दैत्याः पुनर्मणिभवैर्हताः ।। ११.

Having fought each other with skillful use of weapons, those Daityas, in accordance with their numbers, were again slain by the jewel-born warriors.

यावत् संग्रामघोरो वै महांस्तेषां व्यवर्द्धत । तावत् समित्कुशादीनि कृत्वा गौरमुखो मुनिः ।। ११.

As the fierce battle among them intensified, at that moment, the sage Gauramukha performed rites with samit, kusa grass, and others.

आगतो महदाश्चर्यं संग्रामं भीमदर्शनम् । बहुसैन्यपरीवारं स्थितं तं चापि दुर्ज्जयम् ।। ११.

A great and wondrous battle appeared, terrifying to behold, surrounded by many armies, and that force was indeed difficult to conquer.

तं दृष्ट्वा स मुनिर्द्वारि चिन्तापरम एव हि । उपविश्याधिगम्याथ मणेः कारणमेव ह ।। ११.

Seeing that, the sage stood at the door, absorbed in deep thought, and after sitting down, he discerned the cause of the jewel.

एवं कृत्वा मणिकृतं रौद्रं गाढं च संयुगम् । चिन्तयामास देवेशं हरिं गौरमुखो मुनिः ।। ११.

Having thus made the jewel the source of a fierce and intense conflict, the sage Gauramukha began to contemplate Lord Hari, the Lord of the gods.

स देवः पुरतस्तस्य पीतवासाः खगासनः । किमत्र ते मया कार्यमिति वाणीमुदीरयत् ।। ११.

Then that god, clad in yellow garments and seated upon Garuda, appeared before him and spoke, 'What would you have me do here?'