Varaha Purana

मन्त्रः – श्रुतिर्भागवती श्रेष्ठा श्रुती अग्निद्विजश्च तव मुखं नासेऽश्विनौ नयने चन्द्रसूर्यौ मुखं च चन्द्र इव गात्राणि जगत्प्रधानानीमं च दर्पणं पश्य पश्य रूपम् ।। 128.

The mantra: 'The supreme Bhāgavata scripture is the ear; Agni and the twice-born are your mouth; the Aśvins are the nostrils; the moon and sun are the eyes; the face is like the moon; the limbs are the principal elements of the world. Behold this mirror, behold the form.'

य एतेन विधानेन मम कर्मपरायणः

He who, by this procedure, is devoted to my rite—

एतेन मन्त्रेण वै भूमे उपचारस्तु ईदृशः

With this mantra, O Earth, the offering is to be made in this manner.

इति श्रीवराहपुराणे कङ्कताञ्जनदर्पणनाम अष्टाविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

Thus ends the one hundred and twenty-eighth chapter, named 'Kaṅkatāñjana Mirror,' in the glorious Varāha Purāṇa.

अथ चतुर्वर्णदीक्षा भूषितालंकृतं कृत्वा मम कर्मपरायणः

Now, the initiation of the four castes: having adorned and decorated, one who is devoted to my rite—

शिरसा चाञ्जलिं कृत्वा वसुधा पुनरब्रवीत् एतन्मां परमं गुह्यं तद्भक्तां वक्तुमर्हसि वद भागवतीं शुद्धां तव कर्मविनिश्चिताम् वराहरूपो भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् माधवि तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि यथावद्विदितं भूपैः पुण्या भागवताः शुभाः कुर्वीतैव परां सन्ध्यां यथावदिति निश्चितम् मुहूर्तध्यानमास्थाय इमं मन्त्रमुदाहरेत् मन्त्राणां परमो मन्त्रस्तपतां परमं तपः गुह्यानां परमं गुह्यं रहस्यं परमुत्तमम् नादीक्षिताय दातव्यं नोपवीते कथंचन पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि देवि तत्त्वेन मे शृणु कृत्वा तु मम कर्माणि गृह्य दीपकमुत्तमम् मन्त्रः – ॐ नमो भगवतेऽनुग्रह तेजसे विष्णो सर्वदेवास्त्वाग्निसंस्थाः प्रविष्टा एवं चाग्निस्तव तेजसा भविष्यति स्वतेजसा मामाशु मन्त्रस्य तेजसा संसारार्थं देव गृह्यं दीपकं मन्त्रं मूर्त्तिमन्त्रं श्वो भूत्वा इमं कर्म निष्फलम् तारिताः पितरस्तेन निष्कलाश्च पितामहाः अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि कर्म लोकसुखावहम्

येन मन्त्रेण दातव्यं ललाटे तिलकं मम

By which mantra should the tilaka be applied to my forehead?

मन्त्रः – मुखमण्डनं चिन्तया वासुदेव त्वया प्रयुक्तं च मयोपनीतम्

Mantra: 'Contemplate the adornment of the face, O Vāsudeva, which has been offered by you and accepted by me.'

एतेन मन्त्रेण चित्रकं मे दद्याल्ललाटे तिलकं धरित्रि

With this mantra, O Earth, one should apply the painted tilaka to my forehead.

मन्त्रः – इमाः सुमनसः सौमनस्याय भगवन् सर्वं सुमनसं कुरु त्वयैते सौमनस्याय निर्मिता गृहीताः स्वाहा

Mantra: 'These flowers are offered for auspiciousness, O Lord; make all things auspicious. By you, these have been created and accepted for well-being. Svāhā.'

एवं सुमनसो दत्त्वा धूपं चैव निवेदयेत्

Having offered the flowers in this way, one should also present incense.

नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत्

Having uttered 'Obeisance to Nārāyaṇa,' one should recite this mantra.

अमुना चैव धूपेन धूपितानि तवाऽनघ

By this incense, O sinless one, your offerings have been sanctified.

गृहाणेमं च मे धूपं सर्वसंसारमोक्षणम् 129.

Accept this incense of mine, which grants liberation from all worldly existence.

यथावृत्तं तु गृह्णामि मम भक्तैः सुखावहम्

As it is offered, I accept it, bringing happiness to my devotees.

जानुसंस्थं ततः कृत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत्

Then, placing it upon the knee, one should recite this mantra.

मन्त्रः – नमो भगवते तेजते विष्णो सर्वे देवास्त्वग्निसंस्थाः प्रतिष्ठा

Mantra: 'Obeisance to the blessed, radiant Lord Viṣṇu; all the gods are established in fire.'

मन्त्रश्च – तेजः संसारान्मोचयितुं देव गृह्णीष्व दीपं द्युतिमन्तश्च

And the mantra: 'O Lord, accept this shining lamp to release from worldly existence.'

मां करोति यथान्यायं दीपकं ददते नरः

Whoever offers the lamp in the proper manner, let him make me as is fitting.

नारायणवचः श्रुत्वा विस्मिता च वसुन्धरा

Hearing the words of Nārāyaṇa, Vasundharā was amazed.

श्रुता मया भागवतास्तव कर्मपरायणाः

I have heard, O devotee, that your followers are devoted to your rites.

तव प्रापणकं कृत्यं केषु पात्रेषु कारयेत्

In which recipients should your prescribed act be performed?

ततो भूमेर्वचः श्रुत्वा लोकनाथोऽब्रवीदिदम्

Then, hearing the words of the Earth, the Lord of the world spoke as follows.

तानि ते कथयिष्यामि त्वया मे पूर्वपृच्छितम् 129.

I will tell you those things which you previously asked me about.

सर्वाणि तानि त्यक्त्वेह ताम्रं च मम रोचते

Having abandoned all those here, copper is pleasing to me.

उवाच मधुरं वाक्यं लोकनाथं जनार्द्दनम्

He spoke sweet words to Janardana, the Lord of the worlds.

ततो भूमेर्वचः श्रुत्वा अनादिरपराजितः

Then, hearing the words of the Earth, the beginningless and unconquered one—

शृणु तत्त्वेन मे भूमे कथ्यमानं मयाऽनघे

Hear from me, O sinless one, as I truly explain it to you, O Earth.

सप्तयुगसहस्राणि आदिकालेऽथ माधवि

In the beginning, O Mādhavī, there were seven thousand yugas.