Varaha Purana

दुर्जयोऽपि महद्राज्यं हस्त्यश्वरथवाजिभिः । संयोज्य चिन्तयामास राज्यवृद्धिं प्रति प्रभुः ।। १०.

Durjaya, having obtained the great kingdom with elephants, horses, chariots, and cavalry, considered how to increase the realm.

एवं संचिन्त्य मेधावी हस्त्यश्वरथपत्तिभिः । समेतां वाहिनीं कृत्वा उत्तरां दिशमाश्रितः । तस्य चोत्तरतो देशाः सर्वे सिद्धा महात्मनः ।। १०.

Thus reflecting, the wise one assembled an army of elephants, horses, chariots, and infantry, and took refuge in the northern direction. All the regions to the north belonged to that great soul, the Siddhas.

भारताख्यमिदं वर्षं साधयित्वा सुदुर्जयः । ततः किंपुरुषं नाम वर्षं तेनापि साधितम् ।। १०.

Having conquered this land called Bhārata, which is very difficult to overcome, he then subdued the region named Kimpuruṣa.

ततः परतरं चान्यद्धरिवर्षं जिगाय सः । रम्यं हिरण्मयं चापि कुरुभद्राश्वमेव च । इलावृतं मेरुमध्यमेतत् सर्वं जिगाय सः ।। १०.

After that, he conquered another region, Hari-varṣa, which is delightful and golden, as well as Kurubhadrāśva. He also subdued Ilāvṛta, the central region of Meru; he conquered all these.

जित्वा जम्ब्वाख्यमेतद्धि द्वीपं यावदसौ नृपः । जगाम देवराजानं जेतुं सर्वसुरान्वितम् ।। १०.

Having conquered the island called Jambū, the king proceeded to defeat the king of the gods, accompanied by all the deities.

मेरुपर्वतमारुह्य देवगन्धर्वदानवान् । गुह्यकान् किं नरान् दैत्यांस्ततो ब्रह्मसुतो मुनिः । नारदो दुर्जयजयं देवराजाय शंसत ।। १०.

Ascending Mount Meru, the sage Narada, son of Brahma, announced Durjaya’s victory over the gods, Gandharvas, Dānavas, Guhyakas, Kinnaras, and Daityas to the king of the gods.

तत इन्द्रस्त्वरायुक्तो लोकपालैः समन्वितः । जगाम दुर्जयं हन्तुं सोऽचिरेणास्त्रनिर्ज्जितम् । विहाय पर्वतं मेरुं मर्त्यलोकमिहागतः ।। १०.

Then Indra, urged by haste and accompanied by the guardians of the worlds, went to destroy Durjaya, who had quickly conquered with weapons, leaving Mount Meru and coming to the mortal realm.

पूर्वदेशे च देवेन्द्रो लोकपालैः समं प्रभुः । स्थितवांस्तस्य सुमहच्चरितं संभविष्यति ।। १०.

In the eastern region, the lord Indra, together with the guardians of the worlds, remained; a great event concerning him would occur.

दुर्जयश्च सुराञ्जित्वा यावत् प्रतिनिवर्त्तते । गन्धमादनपृष्ठे तु स्कन्धावारनिवेशनम् । कृत्वाऽवस्थितसंभारमागतं तापसौ तु तम् ।। १०.

Durjaya, having defeated the gods, returned and established his camp on the slopes of Gandhamādana, arranging his supplies; then two ascetics approached him.

तावगतावथाब्रूतां राजन् दुर्ज्जय लोकपाः । निवारितास्त्वया सर्वं लोकपालैर्विना जगत् । न प्रवर्त्तत तस्मान् नौ देहि तत्पदमुत्तमम् ।। १०.

When those two arrived, King Durjaya and the guardians of the worlds said: 'You have restrained everything; without the guardians, the world does not function. Therefore, grant us that supreme position.'

एवमुक्ते ततस्तौ तु दुर्ज्जयः प्राह धर्मवित् । कौ भवन्ताविति ततस्तावूचतुररिंदमौ । विद्युत्सुविद्युन्नामानावसुराविति मानद ।। १०.

When this was said, Durjaya, knowledgeable in dharma, asked, 'Who are you?' Then those two, destroyers of enemies, replied: 'We are the Asuras named Vidyutsu and Vidyunna, O giver of honor.'

त्वया सम्प्रति चेच्छामो धर्म्यं सत्सु सुसंस्कृतौ । लोकपालमतं सर्वमावां कुर्म सुदुर्जय ।। १०.

'If you now desire, O Durjaya, we will carry out all the duties of the guardians of the worlds, in a righteous and well-arranged manner among the virtuous.'

एवमुक्ते दुर्ज्जयेन तौ स्वर्गे सन्निवेशितौ । लौकपालौ कृतौ सद्यस्ततोऽन्तर्धानं जग्मतुः ।। १०.

When Durjaya spoke thus, those two were established in heaven as guardians of the worlds; immediately, they became invisible.

तयोरपि महत्कर्म चरितं च धराधरे । भविष्यति महाराजो दुर्जयो मन्दरोपरि ।। १०.

Their great deeds performed on the mountain will also be recounted; King Durjaya will be on Mandara.

धनदस्य वनं दिव्यं दृष्ट्वा नन्दनसन्निभम् । मुदा बभ्राम रम्येऽस्मिन् स यावद्राजसत्तमः ।। १०.

Seeing the divine forest of Dhanada, resembling Nandana, the excellent king wandered joyfully in that delightful place.

तावत्सुवर्णवृक्षाधः कन्याद्वयमपश्यत । अतीवरूपसंपन्नमतीवाद्भुतदर्शनम् ।। १०.

There, beneath golden trees, he saw two maidens, exceedingly beautiful and wondrous to behold.

दृष्ट्वा तु विस्मयाविष्टः क इमे शुभलोचने । एवं संचिन्त्य यावत् स क्षणमेकं व्यवस्थितः । तस्मिन् वने तावदुभौ तापसौ सोऽवलोकयत् ।। १०.

Seeing them, filled with astonishment, he wondered, 'Who are these with auspicious eyes?' Thus reflecting, he stood for a moment; meanwhile, he observed two ascetics in that forest.

तौ दृष्ट्वा सहसा राजा ययौ प्रीत्या परां मुदम् । अवतीर्य द्विपात् तूर्णं नमश्चक्रे तयोः स्वयम् ।। १०.

Seeing them, the king immediately approached with great joy, quickly dismounted from his elephant, and personally offered them obeisance.

उपविष्टः स ताभ्यां तु कौश्ये दत्ते वरासने । पृष्टः कस्त्वं कुतश्चासि कस्य वा किमिह स्थितः ।। १०.

Seated with them on a fine seat made of silk, he was asked: 'Who are you? Where have you come from? Whose are you, and why are you here?'

तौ प्रहस्याब्रवीद् राजा सुप्रतीकेति विश्रुतः । तस्य पुत्रः समुत्पन्नो दुर्जयो नाम नामतः ।। १०.

The king, renowned as Supratīka, laughed and said to them: 'A son has been born to me, named Durjaya.'

पृथिव्यां सर्वराजानो जिगीषन्निह सत्तमौ । आगतोऽस्मि ध्रुवं चैव स्मर्त्तव्योऽहं तपोधनौ । भवन्तौ कौ समाख्यातं ममानुग्रहकाङ्क्षया ।। १०.

Desiring to conquer all the kings on earth, I have come here, O noble ones; you ascetics should always remember me. Who are you both, tell me, for you seem to seek my favor.

तापसावूचतुः । आवां हेतृप्रहेत्राख्यौ मनोः स्वायंभुवः सुतौ । आवां देवविनाशाय गतौ स्वो मेरुपर्वतम् ।। १०.

The ascetics said: 'We are called Hetṛ and Prahetṛ, sons of Manu Svāyambhuva. We came to Mount Meru for the destruction of the gods.'

तत्रावयोर्महासैन्यं गजाश्वरथसंकुलम् । जिगाय सर्वदेवानां शतशोऽथ सहस्त्रशः ।। १०.

There, our great army, crowded with elephants, horses, and chariots, defeated the hosts of all the gods by the hundreds and thousands.

ते च देवा महत्सैन्यं दृष्ट्वा सर्वं निपातितम् । असुरैरुज्झितप्राणं ततस्ते शरणं गताः ।। १०.

Seeing their entire mighty army struck down and their lives taken by the demons, the gods then sought refuge.

क्षीराब्धौ यत्र देवेशो हरिः शेते स्वयं प्रभुः । तत्र विज्ञापयामासुः सर्वे प्रणतिपूर्वकम् ।। १०.

Where Lord Hari, the master of the gods, himself rests in the ocean of milk, there all the gods approached him with reverence and supplication.

देवदेव हरे सर्वं सैन्यं त्वसुरसत्तमैः । पराजितं परित्राहि भीतं विह्वल्लोचनम् ।। १०.

'O God of gods, Hari, all our army has been defeated by the foremost of demons; protect us, for we are afraid and our senses are bewildered.'

त्वया देवासुरे युद्धे पूर्वं त्राताः स्म केशव । सहस्त्रबाहोः क्रूरस्य समरे कालनेमिनः ।। १०.

'In the past, O Keśava, you protected us in the battle between gods and demons, against the cruel Kālanemi with a thousand arms.'

इदानीमपि देवेश असुरौ देवकण्टकौ । हेतृप्रहेतृनामानौ बहुसैन्यपरिच्छदौ । तौ हत्वा त्राहि नः सर्वान् देवदेव जगत्पते ।। १०.

'Now also, O Lord of the gods, these two demons, named Hetṛ and Prahetṛ, thorns to the gods and possessing great armies—slay them and save us all, O God of gods, Lord of the universe.'

एवमुक्तस्ततो देवो विष्णुर्नारायणः प्रभुः । अहं यास्यामि तौ हन्तुमित्युवाच जगत्पतिः ।। १०.

Thus addressed, the god Viṣṇu, Nārāyaṇa, the Lord, said: 'I will go to slay those two,' so spoke the Lord of the universe.