Varaha Purana

यस्मात् त्वया ममावज्ञा कृता मूढ दिवस्पते । ततस्त्वं चालितो राज्यादन्यलोके वसिष्यसि ।। १०.

Because you have shown me disrespect, O foolish lord of heaven, therefore you will be cast down from your kingdom and dwell in another world.

एवमुक्त्वाऽपि कोपेन सुरेशं तं च भूपतिम् । उवाच राजन् पुत्रस्ते भविता दृढविक्रमः ।। १०.

Having thus spoken in anger to the lord of the gods, the sage also addressed the king: 'O king, your son will be firm in valor.'

इन्द्ररूपोपमः श्रीमानुद्यच्छस्त्रः प्रतापवान् । विद्याप्रभावकर्म्मज्ञः क्रूरकर्मा भविष्यति । दुर्जयोऽतिबली राजा एवमुक्त्वा गतो मुनिः ।। १०.

He will be glorious, resembling Indra in form, radiant, skilled in weapons, renowned for his prowess, learned in the arts and actions of Vidyutprabhā, and though fierce in deeds, he will be a king unconquerable and exceedingly strong—so spoke the sage and departed.

सोऽपि राजा सुप्रतीको भार्यायां गर्भमावहत् । विद्युत्प्रभायां धर्मज्ञः साऽपि काले त्वसूयत ।। १०.

Then King Supratīka, righteous, caused his wife Vidyutprabhā to conceive; in due time, she gave birth.

तस्याः पुत्रः समभवद् दुर्जयाख्यो महाबलः । जातकर्मादिसंस्कारं तस्य चक्रे मुनिः स्वयम् । (दुर्वासा नाम तपसो तस्य देहमकल्मषः ।। १०.

Her son was born, named Durjaya, mighty in strength; the sage himself performed his birth and other sacraments—he was the ascetic Durvāsas, pure in body.

) तस्य चेष्टेर्बलेनासौ मुनेः सौम्यो बभूव ह । वेदशास्त्रार्थविद्यायां पारगो धर्मवान् शुचिः ।। १०.

By the power of the sage's actions, that son became gentle; he mastered the meaning of the Vedas and scriptures, was righteous and pure.

या द्वितीयाऽभवत् पत्नी तस्य राज्ञो महात्मनः । नाम्ना कीर्त्तिमती धन्या तस्याः पुत्रो बभूव ह । नाम्ना सुद्युम्न इत्येवं वेदवेदाङ्गपारगः ।। १०.

The second wife of that great king was named Kīrtimatī, blessed; her son was called Sudyumna, who mastered the Vedas and their branches.

अथ कालेन महता स राजा राजसत्तमः । सुप्रतीकः सुतं दृष्ट्वा दुर्जयं योग्यमन्तिके ।। १०.

Then, after a long time, that best of kings, Supratīka, seeing his son Durjaya fit for rule, drew him near.

आत्मनो वृद्धभावं च वाराणस्याधिपो बली । चिन्तयामास राज्यार्थं दुर्जयं प्रति भामिनि ।। १०.

As he himself grew old, the powerful lord of Vārāṇasī considered the matter of the kingdom with regard to Durjaya, O fair one.

एवं संचिन्त्य धर्मात्मा तस्य राज्यं ददौ नृपः । स्वयं च चित्रकूटाख्यं पर्वतं स जगाम ह ।। १०.

Thus reflecting, the righteous king gave the kingdom to Durjaya, and himself went to the mountain called Citrakūṭa.

दुर्जयोऽपि महद्राज्यं हस्त्यश्वरथवाजिभिः । संयोज्य चिन्तयामास राज्यवृद्धिं प्रति प्रभुः ।। १०.

Durjaya, having obtained the great kingdom with elephants, horses, chariots, and cavalry, considered how to increase the realm.

एवं संचिन्त्य मेधावी हस्त्यश्वरथपत्तिभिः । समेतां वाहिनीं कृत्वा उत्तरां दिशमाश्रितः । तस्य चोत्तरतो देशाः सर्वे सिद्धा महात्मनः ।। १०.

Thus reflecting, the wise one assembled an army of elephants, horses, chariots, and infantry, and took refuge in the northern direction. All the regions to the north belonged to that great soul, the Siddhas.

भारताख्यमिदं वर्षं साधयित्वा सुदुर्जयः । ततः किंपुरुषं नाम वर्षं तेनापि साधितम् ।। १०.

Having conquered this land called Bhārata, which is very difficult to overcome, he then subdued the region named Kimpuruṣa.

ततः परतरं चान्यद्धरिवर्षं जिगाय सः । रम्यं हिरण्मयं चापि कुरुभद्राश्वमेव च । इलावृतं मेरुमध्यमेतत् सर्वं जिगाय सः ।। १०.

After that, he conquered another region, Hari-varṣa, which is delightful and golden, as well as Kurubhadrāśva. He also subdued Ilāvṛta, the central region of Meru; he conquered all these.

जित्वा जम्ब्वाख्यमेतद्धि द्वीपं यावदसौ नृपः । जगाम देवराजानं जेतुं सर्वसुरान्वितम् ।। १०.

Having conquered the island called Jambū, the king proceeded to defeat the king of the gods, accompanied by all the deities.

मेरुपर्वतमारुह्य देवगन्धर्वदानवान् । गुह्यकान् किं नरान् दैत्यांस्ततो ब्रह्मसुतो मुनिः । नारदो दुर्जयजयं देवराजाय शंसत ।। १०.

Ascending Mount Meru, the sage Narada, son of Brahma, announced Durjaya’s victory over the gods, Gandharvas, Dānavas, Guhyakas, Kinnaras, and Daityas to the king of the gods.

तत इन्द्रस्त्वरायुक्तो लोकपालैः समन्वितः । जगाम दुर्जयं हन्तुं सोऽचिरेणास्त्रनिर्ज्जितम् । विहाय पर्वतं मेरुं मर्त्यलोकमिहागतः ।। १०.

Then Indra, urged by haste and accompanied by the guardians of the worlds, went to destroy Durjaya, who had quickly conquered with weapons, leaving Mount Meru and coming to the mortal realm.

पूर्वदेशे च देवेन्द्रो लोकपालैः समं प्रभुः । स्थितवांस्तस्य सुमहच्चरितं संभविष्यति ।। १०.

In the eastern region, the lord Indra, together with the guardians of the worlds, remained; a great event concerning him would occur.

दुर्जयश्च सुराञ्जित्वा यावत् प्रतिनिवर्त्तते । गन्धमादनपृष्ठे तु स्कन्धावारनिवेशनम् । कृत्वाऽवस्थितसंभारमागतं तापसौ तु तम् ।। १०.

Durjaya, having defeated the gods, returned and established his camp on the slopes of Gandhamādana, arranging his supplies; then two ascetics approached him.

तावगतावथाब्रूतां राजन् दुर्ज्जय लोकपाः । निवारितास्त्वया सर्वं लोकपालैर्विना जगत् । न प्रवर्त्तत तस्मान् नौ देहि तत्पदमुत्तमम् ।। १०.

When those two arrived, King Durjaya and the guardians of the worlds said: 'You have restrained everything; without the guardians, the world does not function. Therefore, grant us that supreme position.'

एवमुक्ते ततस्तौ तु दुर्ज्जयः प्राह धर्मवित् । कौ भवन्ताविति ततस्तावूचतुररिंदमौ । विद्युत्सुविद्युन्नामानावसुराविति मानद ।। १०.

When this was said, Durjaya, knowledgeable in dharma, asked, 'Who are you?' Then those two, destroyers of enemies, replied: 'We are the Asuras named Vidyutsu and Vidyunna, O giver of honor.'

त्वया सम्प्रति चेच्छामो धर्म्यं सत्सु सुसंस्कृतौ । लोकपालमतं सर्वमावां कुर्म सुदुर्जय ।। १०.

'If you now desire, O Durjaya, we will carry out all the duties of the guardians of the worlds, in a righteous and well-arranged manner among the virtuous.'

एवमुक्ते दुर्ज्जयेन तौ स्वर्गे सन्निवेशितौ । लौकपालौ कृतौ सद्यस्ततोऽन्तर्धानं जग्मतुः ।। १०.

When Durjaya spoke thus, those two were established in heaven as guardians of the worlds; immediately, they became invisible.

तयोरपि महत्कर्म चरितं च धराधरे । भविष्यति महाराजो दुर्जयो मन्दरोपरि ।। १०.

Their great deeds performed on the mountain will also be recounted; King Durjaya will be on Mandara.

धनदस्य वनं दिव्यं दृष्ट्वा नन्दनसन्निभम् । मुदा बभ्राम रम्येऽस्मिन् स यावद्राजसत्तमः ।। १०.

Seeing the divine forest of Dhanada, resembling Nandana, the excellent king wandered joyfully in that delightful place.

तावत्सुवर्णवृक्षाधः कन्याद्वयमपश्यत । अतीवरूपसंपन्नमतीवाद्भुतदर्शनम् ।। १०.

There, beneath golden trees, he saw two maidens, exceedingly beautiful and wondrous to behold.

दृष्ट्वा तु विस्मयाविष्टः क इमे शुभलोचने । एवं संचिन्त्य यावत् स क्षणमेकं व्यवस्थितः । तस्मिन् वने तावदुभौ तापसौ सोऽवलोकयत् ।। १०.

Seeing them, filled with astonishment, he wondered, 'Who are these with auspicious eyes?' Thus reflecting, he stood for a moment; meanwhile, he observed two ascetics in that forest.

तौ दृष्ट्वा सहसा राजा ययौ प्रीत्या परां मुदम् । अवतीर्य द्विपात् तूर्णं नमश्चक्रे तयोः स्वयम् ।। १०.

Seeing them, the king immediately approached with great joy, quickly dismounted from his elephant, and personally offered them obeisance.

उपविष्टः स ताभ्यां तु कौश्ये दत्ते वरासने । पृष्टः कस्त्वं कुतश्चासि कस्य वा किमिह स्थितः ।। १०.

Seated with them on a fine seat made of silk, he was asked: 'Who are you? Where have you come from? Whose are you, and why are you here?'