Varaha Purana

मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः स संभवः । नवैव तु सहस्त्राणि विस्तीर्णः सर्वतश्च सः ।। ७५.

In the middle is Ilavrita, the region arising from the great Meru; it is nine thousand in extent in every direction.

मध्यं तस्य महामेरुर्विधूम इव पावकः । वेद्यर्द्धं दक्षिणं मेरोरुत्तरार्द्धं तथोत्तरम् ।। ७५.

At its center, the great Meru stands like a smokeless fire; half of Meru lies to the south, and the other half to the north.

वर्षाणि यानि षडत्र तेषां ते वर्षपर्वताः । योजनाग्रं तु वर्षाणां सर्वेषां तद् विधीयते ।। ७५.

The six regions here are the Varsha mountains; the summit of each region is prescribed as one yojana.

द्वे द्वे वर्षे सहस्त्राणां योजनानां समुच्छ्रयः । जम्बूद्वीपस्य विस्तारस्तेषामायाम उच्यते ।। ७५.

Each region rises two thousand yojanas; this is said to be the length of Jambudvipa.

योजनानां सहस्त्राणि शतौ द्वौ चायतौ गिरी । नीलश्च निषधश्चैव ताभ्यां हीनाश्च ये परे । श्वेतश्च हेमकूटश्च हिमवाञ्छृङ्गवांश्च यः ।। ७५.

The length of the mountains is two hundred thousand yojanas; Nila and Nishadha are less than these two; Shveta, Hemakuta, Himavat, and those with peaks are included.

जम्बूद्वीपप्रमाणेन निषधः परिकीर्तितः । तस्माद् द्वादशभागेन हेमकूटः प्रहीयते । हिमवान् विंशभागेन हेमकूटात् प्रहीयते ।। ७५.

Nishadha is described as equal in size to Jambudvipa; Hemakuta is less by one-twelfth, and Himavat is less than Hemakuta by one-twentieth.

अष्टाशीतिसहस्त्राणि हेमकूटो महागिरिः । अशीतिर्हिमवान् शैल आयतः पूर्वपश्चिमे ।। ७५.

Hemakuta, the great mountain, measures eighty-eight thousand yojanas; Himavat, the mountain, is eighty thousand yojanas long from east to west.

द्वीपस्य मण्डलीभावाद् ह्रासवृद्धी प्रकीर्त्यते । वर्षाणां पर्वतानां च यथा चेमे तथोत्तरम् ।। ७५.

Due to the circular shape of the continent, the decrease and increase of the regions and mountains are described, and so it is for the northern ones as well.

तेषां मध्ये जनपदास्तानि वर्षाणि चैव तत् । प्रपातविषमैस्तैस्तु पर्वतैरावृतानि तु ।। ७५.

Among them are the inhabited lands, which are those regions; they are surrounded by those mountains, which are steep and uneven.

संततानि नदीभेदैरगम्यानि परस्परम् । वसन्ति तेषु सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः ।। ७५.

These regions, divided by rivers and inaccessible to one another, are inhabited by beings of all kinds and various species.

एतद्धैमवतं वर्षं भारती यत्र सन्ततिः । हेमकूटं परं यत्र नाम्ना किंपुरुषोत्तमः ।। ७५.

This is the Himavat region, where the lineage of Bharata exists; beyond Hemakūṭa lies the land called Kiṃpuruṣa.

हेमकूटात् तु निषधं हरिवर्षं तदुच्यते । हरिवर्षात् परं चैव मेरुपार्श्व इलावृतम् ।। ७५.

Beyond Hemakūṭa is Niṣadha, known as Harivarṣa; and beyond Harivarṣa is Ilāvṛta, situated on the side of Meru.

इलावृतात् परं नीलं रम्यकं नाम विश्रुतम् । रम्यकाच्च परं श्वेतं विश्रुतं तद्धिरण्मयम् । हिरण्मयात् परं चैव श्रृङ्गवन्तं कुरु स्मृतम् ।। ७५.

Beyond Ilāvṛta is the renowned region called Nīla, then comes the famous Ramyaka; beyond Ramyaka is Śveta, known as Hiraṇmaya, and beyond Hiraṇmaya is Śṛṅgavān, remembered as Kuru.

धनुःसंस्थे तु द्वे वर्षे विज्ञेये दक्षिणोत्तरे । द्वीपानि खलु चत्वारि चतुरस्त्रमिलावृतम् ।। ७५.

On the bow-shaped land, there are two regions, known as southern and northern; and indeed, there are four islands, with Ilāvṛta at the center, all four-sided.

अर्वाक् च निषधस्याथ वेद्यर्धं दक्षिणं स्मृतम् । परं श्रृङ्गवतो यच्च वेद्यर्धं हि तदुत्तरम् ।। ७५.

South of Niṣadha is considered the southern half of the altar; and beyond Śṛṅgavān, that is regarded as the northern half.

वेद्यर्द्धे दक्षिणे त्रीणि वर्षाणि त्रीणि चोत्तरे । तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो यत्र मेरुस्त्विलावृतः ।। ७५.

On the southern half of the altar are three regions, and three also on the northern; between these two, Ilāvṛta is to be known, where Meru stands.

दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण च । उदगायतो महाशैलो माल्यवान्नाम पर्वतः ।। ७५.

To the south of Nīla and to the north of Niṣadha rises the great mountain called Mālyavat, extending northward.

योजनानां सहस्त्रे द्वे विष्कम्भोच्छ्रय एव च । आयामतश्चतुस्त्रिंशत् सहस्त्राणि प्रकीर्तितः ।। ७५.

Its breadth and height are each two thousand yojanas, and its length is said to be thirty-four thousand yojanas.

तस्य प्रतीच्यां विज्ञेयः पर्वतो गन्धमादनः । आयामोच्छ्रयविस्तारात् तुल्यो माल्यवता तु सः ।। ७५.

To its west is the mountain known as Gandhamādana, which is equal to Mālyavat in length, height, and breadth.

परिमण्डलस्तयोर्मध्ये मेरुः कनकपर्वतः । चतुर्वर्णः ससौवर्णश्चतुरस्त्रः समुच्छ्रितः ।। ७५.

Between these two lies Meru, the golden mountain, circular, four-colored, golden, four-sided, and towering high.

अव्यक्ता धातवः सर्वे समुत्पन्ना जलादयः । अव्यक्तात् पृथिवीपद्मं मेरुस्तस्य च कर्णिका ।। ७५.

All elements, unmanifest, arose—water and the rest; from the unmanifest, the lotus of the earth appeared, and Meru is its pericarp.

चतुष्पत्रं समुत्पन्नं व्यक्तं पञ्चगुणं महत् । ततः सर्वाः समुद्भूता वितता हि प्रवृत्तयः ।। ७५.

A four-petaled, manifest, great lotus of five qualities arose; from that, all the various streams of creation spread forth.

अनेककल्पजीवद्भिः पुरुषैः पुण्यकारिभिः । कृतात्मभिर्महात्मभिः प्राप्यते पुरुषोत्तमः ।। ७५.

By many beings, living through countless cycles, performing virtuous deeds, self-controlled and great-souled, the Supreme Person is attained.

महायोगी महादेवो जगद्ध्येयो जनार्दनः । सर्वलोकगतोऽनन्तो व्यापको मूर्त्तिरव्ययः ।। ७५.

The great yogi, the great god, Janārdana, who is to be meditated upon by the world, who pervades all realms, is infinite, all-pervading, embodied, and imperishable.

न तस्य प्राकृता मूर्तिर्मांसमेदोऽस्थिसंभवा । योगित्वाच्चेश्वरत्वाच्च सत्त्वरूपधरो विभुः ।। ७५.

His form is not material, not born of flesh, fat, or bone; by virtue of his yoga and lordship, the mighty one assumes a form of pure existence.

तन्निमित्तं समुत्पन्नं लोके पद्मं सनातनम् । कल्पशेषस्य तस्यादौ कालस्य गतिरीदृशी ।। ७५.

For his purpose, the eternal lotus arose in the world; at the beginning of the remainder of the kalpa, such is the course of time.

तस्मिन् पद्मे समुत्पन्नो देवदेवश्चतुर्मुखः । प्रजापतिपतिर्देव ईशानो जगतः प्रभुः ।। ७५.

Upon that lotus was born the god of gods, the four-faced one, the lord of progenitors, the god Īśāna, the master of the world.

तस्य बीजनिसर्गं हि पुष्करस्य यथार्थवत् । कृत्स्नं प्रजानिसर्गेण विस्तरेणैव वर्ण्यते ।। ७५.

The origin of the seed of that lotus is described in detail, just as it truly occurred, along with the creation of all beings.

तदम्बु वैष्णवः कायो यतो रत्नविभूषितः । पद्माकारा समुत्पन्ना पृथिवी सवनद्रुमा ।। ७५.

That water became the body of Viṣṇu, adorned with jewels, and from it arose the earth, shaped like a lotus and covered with forests.