Varaha Purana

तेषामनुग्रहार्थाय किंचिच्छास्त्रं प्रदीयताम् । येनास्मद्वंशजाः सर्वे वर्तेयुः कलिपीडिताः ।। ७१.

'For their benefit, let some scripture be given, by which all our descendants, afflicted by Kali, may follow the path.'

एवमभ्यर्थितस्तैस्तु पुराऽहं द्विजसत्तमाः । वेदक्रियासमायुक्तां कृतवानस्मि संहिताम् ।। ७१.

Thus entreated by them long ago, O best of twice-born, I composed a collection endowed with Vedic rites.

निःश्वासाख्यां ततस्तस्यां लीना बाभ्रव्यशाण्डिलाः । अल्पापराधाच्छ्रुत्वैव गता बैडालिका भवन् ।। ७१.

In that collection called 'Nishvasa,' the Babhrava and Shandila lineages became absorbed; the Baidala lineage departed merely by hearing, due to a slight offense.

मयैव मोहितास्ते हि भविष्यं जानता द्विजाः । लौल्यार्थिनस्तु शास्त्राणि करिष्यन्ति कलौ नराः ।। ७१.

Indeed, I deluded them, O twice-born, knowing what would come to pass; in the Kali age, men desiring gain will compose their own scriptures.

निःश्वाससंहितायां हि लक्षमात्रं प्रमाणतः । सैव पाशुपती दीक्षा योगः पाशुपतस्त्विह ।। ७१.

In the Nishvasa Samhita, the measure is one hundred thousand; that alone is the Pashupata initiation, and here the yoga is Pashupata.

एतस्माद् वेदमार्गाद्धि यदन्यदिह जायते । तत् क्षुद्रकर्म विज्ञेयं रौद्रं शौचविवर्जितम् ।। ७१.

Whatever arises here apart from this Vedic path should be known as a petty act, fierce, and devoid of purity.

ये रुद्रमुपजीवन्ति कलौ वैडालिका नराः । लौल्यार्थिनः स्वशास्त्राणि करिष्यन्ति कलौ नराः । उच्छुष्मरुद्रास्ते ज्ञेया नाहं तेषु व्यवस्थितः ।। ७१.

Those men in the Kali age who subsist on Rudra, the Baidala, and those desiring gain will compose their own scriptures in the Kali age; know them as 'Ucchushma Rudras'—I am not established among them.

भैरवेण स्वरूपेण देवकार्ये यदा पुरा । नर्तितं तु मया सोऽयं संबन्धः क्रूरकर्मणाम् ।। ७१.

Long ago, in the form of Bhairava, I danced for the sake of the gods; that is the connection with those of cruel deeds.

क्षयं निनीषता दैत्यानट्टहासो मया कृतः । यः पुरा तत्र ये मह्यं पतिता अश्रुबिन्दवः । असंख्यातास्तु ते रौद्रा भवितारो महीतले ।। ७१.

Desiring the destruction of the demons, I once made a loud laugh; those countless fierce ones who fell as my tears there will be born on earth.

उच्छुष्मनिरता रौद्राः सुरामांसप्रियाः सदा । स्त्रीलोलाः पापकर्माणः संभूता भूतलेषु ते ।। ७१.

Devoted to Ucchushma, fierce, always fond of liquor and meat, lustful for women, and engaged in sinful acts—such will be born on earth.

तेषां गौतमशापाद्धि भविष्यन्त्यन्वये द्विजाः । तेषां मध्ये सदाचारा ये ते मच्छासने रताः ।। ७१.

By Gautama's curse, twice-born will be born in their lineage; among them, those who are of good conduct and devoted to my teaching.

स्वर्गं चैवापवर्गं च इति वै संशयात् पुरा । वैडालिकाऽधो यास्यन्ति मम संततिदूषकाः ।। ७१.

Because of their doubt regarding heaven and liberation, those who corrupt my lineage will descend to the realm of cats.

प्राग् गौतमाग्निना दग्धाः पुनर्मद्वचनाद् द्विजाः । नरकं तु गमिष्यन्ति नात्र कार्या विचारणा ।। ७१.

Previously, they were burned by Gautama's fire; now, by my command, these twice-born will go to hell—there is no need for deliberation.

रुद्र उवाच । एवं मया ब्रह्मसुताः प्रोक्ता जग्मुर्यथागतम् । गौतमोऽपि स्वकं गेहं जगामाशु परंतपः ।। ७१.

Rudra said: Thus, I spoke to the sons of Brahma, and they departed as they had come; Gautama, the destroyer of foes, also quickly returned to his own home.

एतद् वः कथितं विप्रा मया धर्मस्य लक्षणम् । एतस्माद् विपरीतो यः स पाषण्डरतो भवेत् ।। ७१.

O Brahmins, I have described to you the marks of dharma; whoever acts contrary to this becomes devoted to heresy.

श्रीवराह उवाच । सर्वज्ञं सर्वकर्त्तारं भवं रुद्रं पुरातनम् । प्रणम्य प्रयतोऽगस्त्यः पप्रच्छ परमेश्वरम् ।। ७२.

Śrī Varāha said: Agastya, with reverence, approached and questioned the supreme Lord Rudra, who is all-knowing, all-acting, and ancient.

अगस्त्य उवाच । भवान् ब्रह्मा च विष्णुश्च त्रयमेतत् त्रयी स्मृता । दीपोऽग्निर्दोपसंयोगैः सर्वशास्त्रेषु सर्वतः ।। ७२.

Agastya said: You, Brahmā, and Viṣṇu are the three, remembered as the triple Veda; like a lamp joined with fire, you are present everywhere in all scriptures.

कस्मिन् प्रधानो भगवान् काले कस्मिन्नधोक्षजः । ब्रह्मा वा एतदाचक्ष्व मम देव त्रिलोचन ।। ७२.

In which time, O Lord with three eyes, is the blessed one foremost? In which time is the transcendent? Or is it Brahmā? Please tell me this, O Deva.

रुद्र उवाच । विष्णुरेव परं ब्रह्म त्रिभेदमिह पठ्यते । वेदसिद्धान्तमार्गेषु तन्न जानन्ति मोहताः ।। ७२.

Rudra said: Viṣṇu alone is the supreme Brahman, though here it is spoken of in threefold form; those deluded do not know this on the path of Vedic conclusions.

विशप्रवेशने धातुस्तत्र ष्णु प्रत्ययादनु । विष्णुर्यः सर्वदेवेषु परमात्मा सनातनः ।। ७२.

In the entry of the root 'viś', with the suffix 'ṣṇu', Viṣṇu is the eternal supreme self among all the gods.

योऽयं विष्णुस्तु दशधा कीर्त्यते चैकधा द्विजाः । स आदित्यो महाभाग योगैश्वर्यसमन्वितः ।। ७२.

This Viṣṇu is praised in ten ways and also in one way, O twice-born; he is the glorious Āditya, endowed with yogic power and lordship.

स देवकार्याणि सदा कुरुते परमेश्वरः । मनुष्यभावमाश्रित्य स मां स्तौति युगे युगे । लोकमार्गप्रवृत्त्यर्थं देवकार्यार्थसिद्धये ।। ७२.

That supreme Lord always performs divine tasks, assuming human form; in every age, he praises me for the sake of establishing the path of the world and fulfilling divine purposes.

अहं च वरदस्तस्य द्वापरे द्वापरे द्विज । अहं च तं सदा स्तौमि श्वेतद्वीपे कृते युगे ।। ७२.

And I am the giver of boons to him in every Dvāpara, O twice-born; I always praise him in Śvetadvīpa during the Kṛta age.

सृष्टिकाले चतुर्वक्त्रं स्तौमि कालो भवामि च । ब्रह्मा देवासुरा स्तौति मां सदा तु कृते युगे । लिङ्गमूर्तिं च मां देवा यजन्ते भोगकाङ्क्षिणः ।। ७२.

At the time of creation, I praise the four-faced one and become Time; Brahmā, the gods, and the demons always praise me in the Kṛta age; the gods, desiring enjoyment, worship me in the form of the liṅga.

सहस्त्रशीर्षकं देवं मनसा तु मुमुक्षवः । यजन्ते यं स विश्वात्मा देवो नारायणः स्वयम् ।। ७२.

Those seeking liberation worship the thousand-headed Lord with their minds; he is the soul of all, the god Nārāyaṇa himself.

ब्रह्मयज्ञेन ये नित्यं यजन्ते द्विजसत्तमाः । ते ब्रह्माणं प्रीणयन्ति वेदो ब्रह्मा प्रकीर्तितः ।। ७२.

Those excellent twice-born who always worship with the Brahma-yajña please Brahmā; the Veda is declared as Brahmā.

नारायणः शिवो विष्णुः शंकर पुरुषोत्तमः । एतैस्तु नामभिर्ब्रह्म परं प्रोक्तं सनातनम् । तं च चिन्तामयं योगं प्रवदन्ति मनीषिणः ।। ७२.

Nārāyaṇa, Śiva, Viṣṇu, Śaṃkara, and Puruṣottama—by these names, the supreme, eternal Brahman is proclaimed; the wise speak of it as the yoga of thought.

पशूनां शमनं यज्ञे होमकर्म च यद्भवेत् । तदोमिति च विख्यातं तत्राहं संव्यवस्थितः ।। ७२.

Whatever is the pacification of animals in sacrifice, and the act of offering oblations, is known as 'Om'; in that, I am established.

कर्मवेदयुजां विप्र ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरः । वयं त्रयोऽपि मन्त्राद्या नात्र कार्या विचारणा ।। ७२.

O Brahmin, Brahmā, Viṣṇu, and Maheśvara are joined with the karma-Veda; we three are also mantras and so forth—there is no need for deliberation.