Varaha Purana

ध्यात्वाऽर्ध्यं दापयेत् तस्य करतोयेन मानवः । एवमुच्चारयेद् वाचं तस्मिन् काले महामुने ।। ३९.

Having meditated, a person should offer arghya (water offering) with his hand, and at that time, O great sage, he should recite the following words:

एकादश्यां निराहारः स्थित्वाऽहमपरेऽहनि । भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत ।। ३९.

On the day of Ekādaśī, I will remain without food and on the following day I shall eat, O lotus-eyed one. O Acyuta, be my refuge.

एवमुक्त्वा ततो रात्रौ देवदेवस्य सन्निधौ । जपन्नारायणायेति स्वपेत् तत्र विधानतः ।। ३९.

Having spoken thus, then at night, in the presence of the Lord of gods, one should sleep there according to the rule, reciting 'Nārāyaṇāya' (obeisance to Nārāyaṇa).

ततः प्रभाते विमले नदीं गत्वा समुद्रगाम् । इतरां वा तडागं वा गृहे वा नियतात्मवान् ।। ३९.

Then, in the pure morning, going to a river that flows to the ocean, or to another pond, or at home, with a controlled mind,

आनीय मृत्तिकां शुद्धां मन्त्रेणानेन मानवः । धारणं पोषणं त्वत्तो भूतानां देवि सर्वदा । तेन सत्येन मे पापं यावन्मोचय सुव्रते ।। ३९.

One should bring pure clay, reciting this mantra: 'O goddess, from you comes the support and nourishment of beings always; by that truth, O virtuous one, free me from sin.'

ब्रह्माण्डोदरतीर्थानि करैः स्पृष्टानि देव ते । तेनेमां मृत्तिकां स्पृष्ट्वा मा लभामि त्वयोदिताम् ।। ३९.

'O god, the sacred places within the cosmic egg have been touched by your hands; by touching this clay, may I not obtain what you have declared.'

त्वयि सर्वे रसा नित्याः स्थिता वरुण सर्वदा । तेनेमां मृत्तिकां प्लाव्य पूतां कुरु ममाचिरम् ।। ३९.

'In you, O Varuṇa, all waters always abide; by that, make this clay, after washing, pure for me without delay.'

एवं मृदं तथा तोयं प्रसाद्यात्मानमालभेत् । त्रिः कृत्वा शेषमृदया कुण्डमालिख्य वै जले ।। ३९.

Thus, having purified oneself with clay and water, one should cleanse oneself; after doing this three times, one should draw a circle with the remaining clay in the water.

ततस्तत्र नरः सम्यक् चक्रवर्त्युपचारतः । स्नात्वा चावश्यकं कृत्वा पुनर्देवगृहं व्रजेत् ।। ३९.

Then, there, following the proper procedure as for a universal monarch, after bathing and performing the necessary rites, one should return again to the temple of the gods.

तत्राराध्य महायोगिं देवं नारायणं प्रभुम् । केशवाय नमः पादौ कटिं दामोदराय च ।। ३९.

There, worshipping the great yogi, the Lord Nārāyaṇa, one should say: 'Obeisance to Keśava' at the feet, 'to Dāmodara' at the waist,

ऊरुयुग्मं नृसिंहाय उरः श्रीवत्सधारिणे । कण्ठं कौस्तुभनाथाय वक्षः श्रीपतये तथा ।। ३९.

'To Nṛsiṃha' at both thighs, 'to the bearer of Śrīvatsa' at the chest, 'to the Lord of Kaustubha' at the neck, and 'to the Lord of Śrī' at the bosom.'

त्रैलोक्यविजयायेति बाहू सर्वात्मने शिरः । रथाङ्गधारिणे चक्रं शंकरायेति वारिजम् ।। ३९.

'To the conqueror of the three worlds' at the arms, 'to the soul of all' at the head, 'to the bearer of the discus' at the wheel, and 'to Śaṅkara' at the lotus.'

गम्भीरायेति च गदामम्भोजं शान्तिमूर्त्तये । एवमभ्यर्च्य देवेशं देवं नारायणं प्रभुम् ।। ३९.

'To the deep one' at the mace, 'to the embodiment of peace' at the lotus; thus, having worshipped the Lord of gods, the Lord Nārāyaṇa,'

पुनस्तस्याग्रतः कुम्भान् चतुरः स्थापयेद् बुधः । जलपूर्णान् समाल्यांश्च सितचन्दनलेपितान् ।। ३९.

Again, in front of him, the wise one should place four pots, filled with water, adorned with garlands, and smeared with white sandalwood.

चूतपल्लवसग्रीवान् सितवस्त्रावगुण्ठितान् । स्थगितान् ताम्रपात्रैश्च तिलपूर्णैः सकाञ्चनैः ।। ३९.

With mango leaves around their necks, covered with white cloth, set upon copper vessels filled with sesame seeds and gold.

चत्वारस्ते समुद्रास्तु कलशाः परिकीर्तिताः । तेषां मध्ये शुभं पीठं स्थापयेद् वस्त्रगर्भितम् ।। ३९.

Let four pots be set out as the four oceans are described; in their midst, establish an auspicious seat wrapped in cloth.

तस्मिन् सौवर्णरौप्यं वा ताम्रं वा दारवं तथा । अलाभे सर्वपात्राणां पालाशं पात्रमिष्यते ।। ३९.

Upon that, place a vessel of gold, or silver, or copper, or wood; if none of these are available, a vessel made of palāśa wood is acceptable.

तोयपूर्णं तु तत्कृत्वा तस्मिन् पात्रे ततो न्यसेत् । सौवर्णं मत्स्य्रूपेण कृत्वा देवं जनार्दम् । वेदवेदाङ्गसंयुक्तं श्रुतिस्मृतिविभूषितम् ।। ३९.

Having filled that vessel with water, then place within it an image of the deity Janārdana in the form of a fish, made of gold, adorned with the Vedas and Vedāṅgas, and embellished with Śruti and Smṛti.

तत्रानेकविधैर्भक्षैः फलैः पुष्पैश्च शोभितम् । गन्धधूपैश्च वस्त्रैश्च अर्चयित्वा यथाविधि ।। ३९.

There, after adorning it with various kinds of food, fruits, and flowers, and honoring it with fragrances, incense, and cloths, worship should be performed according to proper procedure.

रसातलगता वेदा यथा देव त्वयाहृताः । मत्स्यरूपेण तद्वन्मां भवानुद्धर केशव । एवमुच्चार्य तस्याग्रे जागरं तत्र कारयेत् ।। ३९.

Just as, O Lord, you retrieved the Vedas from the netherworld in the form of a fish, so too, O Keśava, may you uplift me; having recited this before it, one should keep vigil there.

यथाविभवसारेण प्रभाते विमले तथा । चतुर्णां ब्राह्मणानां च चतुरो दापयेद् घटान् ।। ३९.

In the clear morning, according to one's means and resources, four pots should be given to four brāhmaṇas.

पूर्वं तु बह्वृचे दद्याच्छन्दोगे दक्षिणं तथा । यजुःशाखान्विते दद्यात् पश्चिमं घटमुत्तमम् । उत्तरं कामतो तद्यादेष एव विधिः स्मृतः ।। ३९.

First, give the eastern pot to one versed in the Bahvṛca (Ṛgveda); the southern to one of the Chāndogya (Sāmaveda); the excellent western pot to one versed in the Yajurveda; the northern as one wishes—this is the prescribed rule.

ऋग्वेदः प्रीयतां पूर्वे सामवेदस्तु दक्षिणे । यजुर्वेदः पश्चिमतो अथर्वश्चोत्तरेण तु ।। ३९.

May the Ṛgveda be pleased in the east, the Sāmaveda in the south, the Yajurveda in the west, and the Atharvaveda in the north.

अनेन क्रमयोगेन प्रीयतामिति वाचयेत् । मत्स्यरूपं च सौवर्णमाचार्याय निवेदयेत् ।। ३९.

Recite: 'May they be pleased in this order,' and present the golden fish-form to the teacher.

गन्धधूपादिवस्त्रैश्च संपूज्य विधिवत् क्रमात् । यस्त्विमं सरहस्यं च मन्त्रं चैवोपपादयेत् । विधानं तस्य वै दत्त्वा फलं कोटिगुणोत्तरम् ।। ३९.

Having worshipped it properly with fragrance, incense, and cloths in due order, whoever presents this secret mantra and the procedure, receives a reward multiplied a crore-fold.

प्रतिपद्य गुरुं यस्तु मोहाद् विप्रतिपद्यते । स जन्मकोटि नरके पच्यते पुरुषाधमः । विधानस्य प्रदाता यो गुरुरित्युच्यते बुधैः ।। ३९.

But whoever, after accepting the teacher, acts wrongly out of delusion, that lowest of men is cooked in hell for ten million births; the giver of the procedure is called 'teacher' by the wise.

एवं दत्त्वा विधानेन द्वादश्यां विष्णुमर्च्य च । विप्राणां भोजनं कुर्याद् यथाशक्त्या सदक्षिणम् ।। ३९.

Having thus given according to the procedure, and worshipped Viṣṇu on the twelfth day, one should feed the brāhmaṇas to the best of one's ability, with proper gifts.

ताम्रपात्रैश्च सतिलैः स्थगितान् कारयेद् घटान् । तत्र सज्जलपात्रस्थं ब्राह्मणाय कुटुम्बिने ।। ३९.

Prepare pots made of copper, filled with sesame seeds; among them, the pot filled with water should be given to a brāhmaṇa who is a householder.

देवं दद्यान्महाभागस्ततो विप्रांश्च भोजयेत् । भूरिणा परमान्नेन ततः पश्चात् स्वयं नरः । भुञ्जीत सहितो बालैर्वाग्यतः संयतेन्द्रियः ।। ३९.

Give the deity to him, O highly fortunate one, and then feed the brāhmaṇas with abundant and excellent food; afterwards, the person himself should eat, together with children, observing silence and self-control.