నిశాచరస్య వృద్ధిం తామచిన్తయత యోగవిత్
యోగాన్ని తెలిసినవాడు ఆ రాత్రివాడి పెరుగుదల గురించి ఆలోచించాడు.
దేవబ్రాహ్మణపూజాసు సంసక్తాన్ ధర్మసంయుతాన్
దేవతలు, బ్రాహ్మణులను భక్తిగా పూజిస్తూ, ధర్మంలో నిమగ్నమైనవారు—
మహాంశునఖరః సూర్యస్తద్విఘాతమచిన్తయత్
పెద్ద వెలుగు గల గోర్లు ఉన్న సూర్యుడు, దాన్ని ఎలా నాశనం చేయాలో ఆలోచించాడు.
స్వధర్మవిచ్యుతిర్నామ సర్వధర్మవిఘాతకృత్
తన ధర్మాన్ని వదిలిపోవడం అన్నది అన్నీ ధర్మాలను నాశనం చేసే దానిగా చెప్పబడింది.
భానుభీ రాక్షసపురం తద్ దృష్టం చ యథైచ్ఛయా
సూర్యకిరణాలతో, రాక్షసుల నగరం అతడు కోరినట్లు కనిపించింది.
నిపపాతామ్బరాద్ భ్రష్టః క్షీణపుణ్య ఇవ గ్రహః
పుణ్యం తగ్గిపోయిన గ్రహంలా, అతడు ఆకాశం నుంచి కింద పడిపోయాడు.
నమో భవాయ శర్వాయ ఇదముచ్చైరుదీరయత్
భవుడికి, శర్వుడికి నమస్కారం అని అతడు గొప్పగా పలికాడు.
హా దేతి చుక్రుశుః సర్వే హరభక్తః పతత్యసౌ
అందరూ 'హాయో' అని అరవడం మొదలుపెట్టారు—ఆ హరుని భక్తుడు పడిపోతున్నాడని.
శ్రుత్వా సంచిన్తయామాస కేనాసౌ పాత్యతే భువి
అది విని, అతడు ఆలోచించసాగాడు—'ఎవరి వల్ల ఇతడు భూమిపై పడిపోతున్నాడు?' అని.
పాతితం రాక్షసపురం తతః క్రుద్ధస్త్రిలోచనః
రాక్షసుల నగరం పడిపోయిన తర్వాత, త్రినేత్రుడు కోపంతో—
దృష్టమాత్రస్త్రిణేత్రేణ నిపపాత తతో ఽమబరాత్
త్రినేత్రుడు చూసిన వెంటనే, అతడు అక్కడి నుంచే ఆకాశం నుంచి కింద పడిపోయాడు.
యదృచ్ఛయా నిపతితో యన్త్రముక్తో యథోపలః
ఏమీ అడ్డుకోకుండా, యదేచ్ఛగా, రాయి లాగా అతడు కింద పడిపోయాడు.
నిపపాతాన్తరిక్షాత్ స వృతః కిన్నరచారణైః
అతడు కిన్నరులు, చారణులతో చుట్టుముట్టబడి, ఆకాశం నుంచి కిందకి పడిపోయాడు.
అర్ద్ధపక్వం యథా తాలాత్ ఫలం కపిభిరావృతమ్
పొద్దు పండని తాళపండు చుట్టూ కోతులు ఉండినట్లు, అతడిని వారు చుట్టుకున్నారు.
నిపతస్వ హరిక్షేత్రే యది శ్రేయో ఽభివాఞ్ఛసి
నీకు శ్రేయస్సు కావాలంటే, హరివారి క్షేత్రంలో పడిపో.
కిం తత్ క్షేత్రం హరేః పుణ్యం వదధ్వం శీఘ్రమేవ మే
'హరివారి పవిత్ర క్షేత్రం ఏది? త్వరగా చెప్పండి!' అని అడిగాడు.
సామ్ప్రతం వాసుదేవస్య భావి తచ్ఛఙ్కరస్య చ
ఇప్పుడు ఇది వాసుదేవునికీ, శంకరునికీ కూడా కలగబోయే భాగ్యం.
ఏతత్ క్షేత్రం హరేః పుణ్యం నామ్నా వారాణసీ పురీ
ఈ పవిత్రమైన హరి క్షేత్రమే వారణాసి అనే పురం.
వరణాయాస్తథైవాస్యాస్త్వన్తరే నిపపాత హ
వరణా, ఆసి నదుల మధ్యలో అది అక్కడికి దిగింది.
వరణాయాం సమభ్యేత్య న్యమజ్జత యథేచ్ఛయా
వరణా నదిలోకి ప్రవేశించి, తన ఇష్టానుసారం అక్కడ మునిగిపోయింది.
లులంస్త్రిణేత్రవహ్న్యార్త్తో భ్రమతే ఽలాతచక్రవత్
మూడు కళ్లవాడి అగ్నిలో బాధపడుతూ, అగ్నిచక్రంలా తిరిగాడు.
నాగా విద్యాధరాశ్చాపి పక్షిణో ఽప్సరసస్తథా
నాగులు, విద్యాధరులు, పక్షులు, అలాగే అప్సరసులు,
తావన్తో బ్రహ్మసదనం గతా వేదయితుం మునే
అంతా బ్రహ్మా నివాసానికి వెళ్లి, ఆ విషయాన్ని తెలియజేయడానికి ప్రయత్నించారు, ఓ మునీ!
రమ్యం మహేశ్వరావాసం మన్దరం రవికారణాత్
మహేశ్వరుని వాసమైన అందమైన మందరాన్ని, సూర్యుని కారణంగా తీసుకొచ్చారు.
ప్రసాద్య భాస్కరార్థాయ వారాణస్యాముపానయత్
సూర్యుని కోసమే అతన్ని ప్రసన్నపరిచి, వారణాసికి తీసుకొచ్చాడు.
కృత్వా నామాస్య లోలేతి రథమారోపయత్ పునః
'లోలా' అని పేరు పెట్టి, మళ్లీ రథంపై ఎక్కించాడు.
సబాన్ధవం సనగరం పునరారోపయద్ దివి
తన బంధువులతో, నగరంతో కలిసి మళ్లీ అతన్ని ఆకాశంలో స్థాపించాడు.
ప్రణమ్య కేశవం దేవం వైరాజం స్వగృహం గతః
కేశవుని, ఆ దైవాన్ని నమస్కరించి, వైరాజుడు తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాడు.
దివాకరో భూమితలే భవేన క్షిప్తస్తు దృష్ట్యా న చ సంప్రదగ్ధః
భవుడు చూపుతో భూమిపై పడేసినా, సూర్యుడు కాలిపోలేదు.
స్వయంభువా చాపి నిశాచరేన్ద్రస్ త్వారోపితః ఖే సపురః సబన్ధుః
స్వయంభువుడు, రాత్రివేళ సంచరించే రాజును, నగరంతో, బంధువులతో కలిసి ఆకాశంలో స్థాపించాడు.