పాదేన వృత్రం తరసా కుజమ్భం నిపాతయామాస బలం చ ముష్ట్యా
అతడు తన కాలితో వృత్రుణ్ణి, కుజంభుణ్ణి బలంగా తన్నాడు. బలుణ్ణి మాత్రం ముష్టితో కొట్టి పడేశాడు.
తతో ఽన్ధకః సత్వరితో ఽభ్యుపేయాద్ రణాయ యోద్ధుం జలనాయకేన
ఆ తరువాత అంధకుడు త్వరగా వచ్చి, జలేశ్వరునితో యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
తం పాశమావిధ్య గదాం ప్రగృహ్య చిక్షేప దైత్యః స చ జలేశ్వరాయ
అతడు పాశాన్ని వేసి, గదను పట్టుకుని దానిని జలేశ్వరుని మీదకు విసిరాడు.
వివేశ వేగాత్ పయసాం నిధానం తతో ఽన్ధకో దేవబలం మమర్ద
అతడు ఉప్పెనలా సముద్రపు లోతుల్లోకి ప్రవేశించి, అంధకుడు దేవతల సైన్యాన్ని నుజ్జునుజ్జు చేశాడు.
తమభ్యయాద్ దానవవిశ్వకర్మా మయో మహాబాహురుదగ్రవీర్యః
అప్పుడు మహాబాహువు, గొప్ప శక్తిశాలి అయిన మాయుడు, దానవ విశ్వకర్మ అతని దగ్గరకు వచ్చాడు.
శక్త్యా మయం శమ్బరమేత్య కణ్ఠే సంతాడ్య జగ్రాహ బలాన్మహర్షే
శంబరుడు తన శక్తితో మాయుని గొంతులో బలంగా కొట్టి, బలవంతంగా పట్టుకున్నాడు, మహర్షీ!
మయః ప్రజజ్వాల చ శమ్వరో ఽపి కణ్ఠావలగ్నే జ్వలనే ప్రదీప్తే
మాయుడు మండిపోతూ, శంబరుడూ గొంతులో శక్తి కూరుకుపోయి అగ్ని మండినట్టు కాలిపోయాడు.
సింహాభిపన్నో విపినే యథైవ మత్తో గజః క్రన్దతి వేదనార్త్తః
అడవిలో సింహం దాడి చేసినప్పుడు మత్తుగా ఉన్న ఏనుగు బాధతో అరవడం ఎలా ఉంటుందో,
ఆః కిం కిమేతన్నను కేన యుద్ధే జితో మయః శమ్బరదానవశ్చ
‘‘అయ్యో! ఇది ఏమిటి? యుద్ధంలో మాయుడు, శంబరుడు ఎవరి చేతిలో ఓడిపోయారు?’’ అని ఆశ్చర్యపడ్డారు.
రక్షస్వ చాభ్యేత్య న శక్యతే ఽన్యైర్హుతాశనో వారయితుం రణాగ్రే
‘‘జాగ్రత్తగా ఉండు! యుద్ధంలో ముందుండే అగ్ని దేవునిని మరెవరూ ఆపలేరు.’’
ఉద్యమ్య వేగాత్ పరిఘం హుతాశం సమాద్రవత్ తిష్ఠ తిష్ఠ బ్రువన్ హి
అతడు పరఘాన్ని బలంగా పైకి ఎత్తి, అగ్ని దేవుని మీదకు పరుగెత్తుతూ, ‘‘నిలువు! నిలువు!’’ అని అరవసాగాడు.
ఉత్పాట్య భూమ్యాం చ వినిష్పిపేష తతో ఽన్ధకః పావకమాససాద
అతడు భూమిలోంచి దాన్ని పీకి, బలంగా కొట్టి పగలగొట్టాడు. ఆ తరువాత అంధకుడు అగ్ని దేవుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
సమాహతో ఽగ్నిః పరిముచ్య శమ్బరం తథాన్ధకం స త్వరితో ఽభ్యధావత్
అగ్ని కొట్టబడి, శంబరుణ్ణి విడిచిపెట్టి, వెంటనే అంధకుడి మీదకు దూకాడు.
స తాడితో ఽగ్నిర్దితిజేశ్వరేణ భయాత్ ప్రదుద్రావ రణాజిరాద్వి
దితి కుమారుల అధిపతి చేతిలో దెబ్బతిన్న అగ్ని భయంతో యుద్ధభూమిని విడిచి పారిపోయాడు.
యాన్ యాఞ్శరేణ స్పృశతే పరాక్రమీ పరాఙ్ముఖాంస్తాన్కృతవాన్ రణాజిరాత్
యుద్ధరంగంలో వెనక్కు తిరిగిన వారిని, ధైర్యవంతుడు తన బాణాలతో ఒక్కొక్కరిని కూల్చేశాడు.
సంపూజ్యమానో దనుపుఙ్గవైస్తు తదాన్ధకో భూమిముపాజగామ
ఆ సమయంలో, దానవులలో ముఖ్యులైనవారు గౌరవించగా, అంధకుడు భూమికి చేరుకున్నాడు.
సహాప్సరోభిః పరిచారణాయ పాతాలమభ్యేత్య సమావసన్త
అప్సరసులతో కలిసి వారు పాతాళానికి వచ్చి, అక్కడ సేవ చేస్తూ నివసించారు.
పాతితో భువి సూర్యోణ తత్కదా కుత్ర కుత్ర చ
సూర్యుడు భూమిపై పడినప్పుడు, ఆ సమయంలో ఎక్కడెక్కడ అది జరిగింది?
కిమర్థం పాతితో భూమ్యామాకాశాద్ భాస్కరేణ హి
భాస్కరుడు ఆకాశం నుండి సూర్యుణ్ని భూమిపై పడేయడానికి కారణం ఏమిటి?
యథోక్తవాన్ స్వయంభూర్మాం కథ్యమానాం మయానఘ
పాపరహితుడా! స్వయంభువు చెప్పినట్లే నేను విన్నదాన్ని నీకు వివరంగా చెబుతాను.
తస్య పుత్రో గుణజ్యేష్ఠః సుకేశిరభవత్తతః
ఆయనకు గుణాలలో శ్రేష్ఠుడైన సుకేశుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు.
ప్రాదాదజేయత్వమపి శత్రుభిశ్చాప్యవధ్యతామ్
ఆయనకు శత్రువులు కూడా జయించలేని శక్తిని, ఎవ్వరూ చంపలేని వరాన్ని ఇచ్చాడు.
రేమే నిశాచరైః సార్ద్ధూ సదా ధర్మపథి స్థితః
ఆయన నిశాచరులతో కలిసి ధర్మమార్గంలో నిలిచి ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉన్నాడు.
తత్రాశ్రమాంస్తు దదృశో ఋషీణాం భావితాత్మనామ్
అక్కడ పవిత్రాత్మలైన ఋషుల ఆశ్రమాలను చూశాడు.
కథయన్తు భవన్తో మే న చౌవాజ్ఞాపయామ్యహమ్
మీరు నాకు చెప్పండి; నేను ఆజ్ఞాపించడంలేదు.
కేన పూజ్యస్తథా సత్సు కేనాసౌ సుఖమేధతే
ధర్మవంతుల మధ్య ఎవరు ఎలా గౌరవింపబడతారు? ఎవరు ఎలా సుఖాన్ని పొందుతారు?
ప్రోచుర్విమృస్య శ్రేయోర్ఽథమిహ లోకే పరత్ర చ
ఈ లోకంలోను పరలోకంలోను ఏది శ్రేయస్సో ఆలోచించి వారు చెప్పారు.
యద్ధి శ్రేయో భవేద్ వీర ఇహ చాముత్ర చావ్యయమ్
ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ శాశ్వతమైన శ్రేయస్సు ఏదైతే కలుగుతుందో, ఓ వీరా, అదే మేలు.
తస్మిన్ సమాశ్రితః సత్సు పూజ్యస్తేన సుఖీ భవేత్
ధర్మవంతులలో ఎవరైనా దానిని ఆశ్రయిస్తే, వారు అందరిచేత గౌరవింపబడి సుఖంగా ఉంటారు.
యమాశ్రిత్య న సీదన్తి దేవాద్యాస్తు తదుచ్యతామ్
దేవతలూ ఇతరులూ దానిని ఆధారంగా చేసుకుని ఎప్పుడూ పడిపోరు—అది చెప్పండి.