దాతుర్యాచయితుర్లజ్జా కథం న స్యాత్ పదత్రయే
ఇంత తక్కువగా మూడు అడుగులు అడగడంలో దాతకూ, అడిగేవాడికీ ఎలాంటి లజ్జ ఉండదా?
ఏతభ్యః కతమం దద్యాం స్థానం యాచస్వ వామన
ఇవన్నీ చూస్తే, వామనా! నీకు ఏ స్థలం కావాలో అడుగు, నేను దానిని ఇస్తాను.
ఏతావతా త్వహం చార్థీ దేహి రాజన్ పదత్రయమ్
ఇంతే నాకు కావలసింది, ఓ రాజా, నాకు మూడు అడుగుల భూమిని ఇవ్వు.
బలిర్భృఙ్గారమాదాయ దదౌ విష్ణోః క్రమత్రయమ్
బలి, బృంగారాన్ని తీసుకొని, విష్ణువుకు మూడు అడుగుల భూమిని ఇచ్చాడు.
త్రైలోక్యక్రమణార్థాయ బహురూపం జగన్మయమ్
మూడు లోకాల్లో సంచరించేందుకు, ఆయన అనేక రూపాలు ధరించి, ఈ జగత్తంతటినీ తనలో కలిపుకున్నాడు.
సత్యం తపో జానుయుగ్మే ఊరుభ్యాం మేరుమన్దరౌ
ఆయన మోకాళ్లలో సత్యం, తపస్సు నిలిచాయి; తొడల్లో మేరు, మందర పర్వతాలు ఉన్నాయ్.
లిఙ్గే స్థితో మన్మథశ్చ వృషణాభ్యాం ప్రజాపతిః
ఆయన లింగంలో మన్మథుడు ఉండగా, వృషణాల్లో ప్రజాపతి ఉన్నాడు.
వలిషు త్రిషు నద్యశ్చ యజ్ఞాస్తు జఠరే స్థితాః
ఆయన మూడు మడతల్లో నదులు ఉండగా, కడుపులో యజ్ఞాలు స్థిరపడ్డాయి.
పృష్ఠస్థా వసవో దేవాః స్కన్ధౌ రుద్రైరధిషఠితౌ
ఆయన వెనుక భాగంలో వసువులు, దేవతలు ఉన్నారు; భుజాలపై రుద్రులు అధిష్టించారు.
హృదయే సంస్థితో బ్రహ్మా కులిశో హృదయాస్థిషు
ఆయన హృదయంలో బ్రహ్మ నిలిచాడు; హృదయస్థి భాగాల్లో వజ్రాయుధం ఉంది.
గ్రీవాదితిర్దేవమాతా విద్యాస్తద్వలయస్థితాః
ఆయన మెడలో దేవతామాత అయిన అదితి ఉంది; ఆ వలయాలలో విద్యలు స్థితించాయి.
ధర్మకామార్థమోక్షీయాః శాస్త్రః శౌచసమన్వితాః
ధర్మం, కామం, మోక్షానికి సంబంధించిన పవిత్రమైన శాస్త్రాలు అక్కడ ఉన్నాయి.
శ్వాసస్థో మాతరిశ్వా చ మరుతః సర్వసంధిషు
ఆయన ఊపిరిలో మాతరిశ్వా ఉన్నాడు; అన్ని సంధుల్లో మరుత్ దేవతలు స్థితించారు.
చన్ద్రాదిత్యౌ చ నయనే పక్ష్మస్థాః కృత్తికాదయః
ఆయన కళ్లలో చంద్రుడు, సూర్యుడు; కంటి రెప్పల వద్ద కృత్తికాదులు ఉన్నారు.
తారకా రోమకూపేభ్యో రోమాణి చ మహర్షయః
ఆయన రోమకూపాల్లో నక్షత్రాలు; వెంట్రుకల్లో మహర్షులు ఉన్నారు.
క్రమేణైకేన జగతీం జహార సచరాచరామ్
ఒక అడుగుతో, క్రమంగా, చరాచరాలతో కూడిన భూమిని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.
నక్షశ్చాక్రమతో నాభిం సూర్యేన్దూ సవ్యదక్షిణౌ
ఆయన నాభితో ఆకాశాన్ని చుట్టుకున్నాడు; ఎడమవైపు సూర్యుడు, కుడివైపు చంద్రుడు ఉన్నారు.
క్రాన్తార్ధార్ధేన వైరాజం మధ్యేనాపూర్యతామ్బరమ్
అర్ధ అడుగుతో విరాట్ విశ్వాన్ని దాటి, మధ్య అడుగుతో ఆకాశాన్ని నింపాడు.
బ్రహ్మాణ్డోదరమాహత్య నిరాలోకం జగామ హ
బ్రహ్మాండపు లోపలిని చుట్టుకుని, చీకటిలోకి ప్రవేశించాడు.
కుటిలా విష్ణుపాదే తు సమేత్య కుటిలా తతః
వంకరదారి, విష్ణువు పాదాన్ని చేరి, మళ్లీ వంకరగా మారింది.
భగవానప్యసంపూర్ణే తృతీయే తు క్రమే విభుః
భగవంతుడు, పరిపూర్ణుడు అయిన ఆయన, మూడవ అడుగు పూర్తి కాకముందే—
త్వం పూరయ పదం తన్మే నో చేద్ బన్ధం ప్రతీచ్ఛ భోః
"నా అడుగు నీవు నెరవేర్చాలి; లేకపోతే బంధనాన్ని స్వీకరించు, ఓ రాజా!"
బాణః ప్రాహామరపతిం వచనం హేతుసంయుతమ్
బాణుడు అమరపతికి కారణంతో కూడిన మాటలు చెప్పాడు.
కథం బలిం ప్రార్థయసే సువిస్తృతాం యాం ప్రాగ్భవాన్ నో విపులామథాకరోత్
మీరు బలిచేత ఇవ్వించాలనుకుంటున్న విస్తారమైన దానం, మీరు గతంలోనే ఎంతో గొప్పగా చేసినదాన్ని, ఇప్పుడు ఎలా అడుగుతున్నారు?
దత్తా చ తాతేన హి తావతీయం కిం వాక్ఛలేనైష నిబధ్యతే ఽద్య
అంతటి దానాన్ని అతని తండ్రే అప్పుడే ఇచ్చాడు. మరి ఈ రోజు మాటలతో బంధించాలనుకోవడం ఎందుకు?
శక్తస్తు సంపూజయితుం మురారే ప్రసీద మా బన్ధనమాదిశస్వ
మురాసురుని సంహారకా! ఆయన మీకు సేవ చేయగలడు. దయచేసి, ఆయనను బంధించమని ఆజ్ఞాపించవద్దు.
దేశే సుపుణ్యే వరదే యచ్చ కాలే తచ్చాశేషం దృశ్యతే చక్రపాణే
చక్రాయుధుడా! ఈ పవిత్రమైన స్థలంలో, శుభమైన సమయంలో, అన్నీ స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి.
కాలో జ్యేష్ఠామూలయోగే మృగాఙ్గః కురుక్షేత్రం పుణ్యదేశం ప్రసిద్ధమ్
ఇప్పుడు జ్యేష్ఠ నక్షత్ర యోగం, చంద్రుడు ఉన్నాడు, ప్రసిద్ధమైన పుణ్యక్షేత్రమైన కురుక్షేత్రం కూడా ఇక్కడే ఉంది.
స్వయం శ్రుతీనామపి చాదికర్త్తా వ్యాప్య స్థితః సదసద్ యో జగద్ వై
మీరు స్వయంగా వేదాలకు ఆదికర్త, సృష్టిలో కనిపించేది, కనిపించదీ అన్నిటిలోనూ వ్యాపించి నిలిచివున్నారు.
కిం త్వం న గృహ్ణాసి జగత్త్రయం భో రూపేణ లోకత్రయవన్దితేన
ప్రభూ! మూడు లోకాలు మీ రూపాన్ని పూజిస్తున్నప్పుడు, మీరు వాటిని ఎందుకు స్వీకరించరు?