బన్ధనం వా వధో వాపి పూర్వాభ్యాసేన జాయతే
బంధనమో, మరణమో పూర్వపు అలవాటుతో కలుగుతాయి.
భవాన్ దివాకీర్తిమిమం సుపుత్రం గార్హస్థ్యధర్మే వినియోజయస్వ
నీవు ఈ మంచి కుమారుడు దివాకీర్తిని గృహస్థ ధర్మంలో స్థాపించాలి.
భవాన్ దివాకీర్తిమిమం సుపుత్రం గార్హస్థ్యధర్మే వినియోజయస్వ
నీవు ఈ మంచి కుమారుడు దివాకీర్తిని గృహస్థ ధర్మంలో స్థాపించాలి.
జగామ పుణ్యం సదనం మురారేః ఖ్యాతం బదర్యాశ్రమమాద్యమీడ్యమ్
అతను మురారి పవిత్రమైన గృహమైన, ప్రసిద్ధమైన, ఆద్యమైన, పూజ్యమైన బదరీ ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
తస్మాచ్చ పూర్వం ద్విజవర్య వై మయా అభ్యస్తమాసీన్నను తే బ్రవీమి
అందులో, ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా, నేను పూర్వంలో అభ్యాసం చేసినదాన్ని ఇప్పుడు నీకు చెబుతున్నాను.
జ్ఞానాని చైవాబ్యసంతాం హి పూర్వం భవన్తి ధర్మార్థశాంసి నాథ
పూర్వంలో జ్ఞానాన్ని అభ్యసించాలి; ప్రభూ, ధర్మార్థ శాస్త్రాలు ముందుగా కలుగుతాయి.
ధ్యాయంస్తదాస్తే మధుకైటభఘ్నం నారాయణం చక్రగదాసిపాణిమ్
అతడు ధ్యానంలో కూర్చుని, మధు-కైటభులను సంహరించిన నారాయణుడిని, తన చేతుల్లో చక్రం, గద, ఖడ్గం పట్టుకున్నవాడిని మనసారా ధ్యానించాడు.
జజ్ఞవాటముపాగమ్ ఉచ్చైర్వచనమబ్రవీత్
అతడు యజ్ఞవాటిక దగ్గరకు వచ్చి, గొప్పగా స్వరంతో మాట్లాడాడు.
యజ్ఞో ఽశ్వమేధః ప్రవరః క్రతూనాం ముఖ్యస్తథా సత్రిషు దైత్యనాథః
అశ్వమేధయజ్ఞం అన్ని క్రతువుల్లో ప్రథమమైనది, ముఖ్యమైనది, దైత్యనాథా!
సార్ఘపాత్రః సమభ్యాగాద్యత్ర దేవః స్థితో ఽభవత్
యజ్ఞఫలాన్ని ఇచ్చే పాత్రను తీసుకొచ్చారు, అక్కడ దేవుడు స్వయంగా ఉన్నాడు.
భరద్వాజర్షిణా సార్ధం యజ్ఞవాటం ప్రవేశయత్
భరద్వాజ మహర్షితో కలిసి యజ్ఞవాటికలో ప్రవేశించాడు.
ప్రోవాచ భగవన్ బ్రూహి కిం దద్మి తవ మానద
అతడు ఇలా అన్నాడు: 'భగవంతుడా, చెప్పు — నీకు ఏమిచ్చెదను, ఓ గౌరవప్రదాతా?'
విహస్య సుచిరం కాలం భరద్వాజమవేక్ష్య చ
చిరునవ్వుతో కొంతసేపు భరద్వాజుని చూసాడు.
న స ధారయతే భూమ్యాం పారక్యాం జాతవేదసమ్
వాడెప్పుడూ పరదేశంలో భూమిపై జాతవేదసు అగ్నిని నిలుపడు.
మచ్ఛరీరప్రమాణేన దేహి రాజన్ పదత్రయమ్
నా శరీర పరిమాణంతో మూడు అడుగుల భూమిని నాకు ఇవ్వు, ఓ రాజా.
బాణం చ తనయం వీక్ష్య ఇదం వచనమబ్రవీత్
తన కుమారుడు బాణుని చూసి, ఇలా అన్నాడు:
యేన క్రమత్రయం మౌర్ఖ్యాద్ యాచతే బుద్ధితో ఽపి చ
ఎవరైనా తెలివిగలవాడైనా, మూర్ఖత్వంతో మూడు అడుగులు అడుగుతాడా?
ధనాదికం భూరి న వై దదాతి యథేహ విష్ణోర్న బహుప్రయాసః
విష్ణువు దగ్గర ఎక్కువ కష్టమేమీ లేదు కాబట్టి, ధనం లాంటి పెద్దదాన్ని అడగడు.
మయి దాతరి యశ్చాయమద్య యాచేత్ పదత్రయమ్
నేనే ఇస్తున్నా, అయినా ఈ రోజు వాడు మూడు అడుగులు అడుగుతున్నాడు.
యాచస్వ విష్ణో గజవాజిభూమిం దాసీహిరణ్యం యదభీప్సితం చ
విష్ణువుని నీవు ఏది కావాలంటే అది అడుగు — ఏనుగులు, కత్తరాలు, భూమి, దాసులు, బంగారం, నీకు ఏది ఇష్టమో.
దాతుర్యాచయితుర్లజ్జా కథం న స్యాత్ పదత్రయే
ఇంత తక్కువగా మూడు అడుగులు అడగడంలో దాతకూ, అడిగేవాడికీ ఎలాంటి లజ్జ ఉండదా?
ఏతభ్యః కతమం దద్యాం స్థానం యాచస్వ వామన
ఇవన్నీ చూస్తే, వామనా! నీకు ఏ స్థలం కావాలో అడుగు, నేను దానిని ఇస్తాను.
ఏతావతా త్వహం చార్థీ దేహి రాజన్ పదత్రయమ్
ఇంతే నాకు కావలసింది, ఓ రాజా, నాకు మూడు అడుగుల భూమిని ఇవ్వు.
బలిర్భృఙ్గారమాదాయ దదౌ విష్ణోః క్రమత్రయమ్
బలి, బృంగారాన్ని తీసుకొని, విష్ణువుకు మూడు అడుగుల భూమిని ఇచ్చాడు.
త్రైలోక్యక్రమణార్థాయ బహురూపం జగన్మయమ్
మూడు లోకాల్లో సంచరించేందుకు, ఆయన అనేక రూపాలు ధరించి, ఈ జగత్తంతటినీ తనలో కలిపుకున్నాడు.
సత్యం తపో జానుయుగ్మే ఊరుభ్యాం మేరుమన్దరౌ
ఆయన మోకాళ్లలో సత్యం, తపస్సు నిలిచాయి; తొడల్లో మేరు, మందర పర్వతాలు ఉన్నాయ్.
లిఙ్గే స్థితో మన్మథశ్చ వృషణాభ్యాం ప్రజాపతిః
ఆయన లింగంలో మన్మథుడు ఉండగా, వృషణాల్లో ప్రజాపతి ఉన్నాడు.
వలిషు త్రిషు నద్యశ్చ యజ్ఞాస్తు జఠరే స్థితాః
ఆయన మూడు మడతల్లో నదులు ఉండగా, కడుపులో యజ్ఞాలు స్థిరపడ్డాయి.
పృష్ఠస్థా వసవో దేవాః స్కన్ధౌ రుద్రైరధిషఠితౌ
ఆయన వెనుక భాగంలో వసువులు, దేవతలు ఉన్నారు; భుజాలపై రుద్రులు అధిష్టించారు.
హృదయే సంస్థితో బ్రహ్మా కులిశో హృదయాస్థిషు
ఆయన హృదయంలో బ్రహ్మ నిలిచాడు; హృదయస్థి భాగాల్లో వజ్రాయుధం ఉంది.