యా వృత్తా మలయే పూర్వం కోశకారసుతస్య తు
మలయ పర్వతంలో, మునుపు జులాయి కుమారుని గురించి జరిగిన ఆచరణ అదే.
కథాం పౌరాణికీం పుణ్యాం మహాకౌతూహలం హి మే
పురాతనమైన, పుణ్యమైన ఆ కథపై నాకు గొప్ప ఆసక్తి ఉంది.
పూర్వాభ్యాసనిబద్ధాం హి సత్యాం భృగుకులోద్వహ
పూర్వపు అభ్యాసంతో కలిసినది, ఇది నిజమే, భృగుకులశ్రేష్ఠ.
కోశకార ఇతి ఖ్యాత ఆసీద్ బ్రహ్మంస్తపోరతః
జులాయి అని పేరుగాంచిన ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు, అతడు తపస్సులో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు.
సతీ వాత్స్యాయనసుతా ధర్మశీలా పతివ్రతా
వాట్స్యాయనుని కుమార్తె అయిన అతని భార్య, ధర్మపరాయణురాలు, భర్తకు అంకితమయినవారు.
మూకవన్నాలపతి స న చ పశ్యతి చాన్ధవత్
అతడు మూగవాడిలా మాట్లాడతాడు, అంధుడిలా చూస్తాడు.
మన్యమానా గృహద్వారి షష్ఠే ఽహని సముత్సృజత్
ఇలా అనుకుంటూ, ఆరు రోజున ఆమె అతడిని ఇంటి తలుపు దగ్గర వదిలేసింది.
స్వం శిశుం కృశమాదాయ సూర్పాక్షీ నామ నామతః
తన సొంత క్షీణించిన బిడ్డను తీసుకుని, సూర్పాక్షి అనే ఆ రాక్షసి,
తమాదాయ జగామాథ భోక్తుం శాలోదరే గిరౌ
ఆ బిడ్డను తీసుకుని, శాలోదర అనే కొండ మీద భోజనం చేయడానికి వెళ్లింది.
నేత్రహీనః ప్రత్యువాచ కిమానీతస్త్వయా ప్రియే
కళ్లులేని వాడు ఇలా అడిగాడు: 'ప్రియమైనవాడా, నువ్వేమి తీసుకొచ్చావు?'
కోశకారద్విజగృహే తస్యానీతః ప్రభో సుతః
'ప్రభూ, బుట్టలు తయారు చేసే బ్రాహ్మణుని కుమారుడిని తీసుకొచ్చాను.'
మహాజ్ఞానీ ద్విజేన్ద్రో ఽసౌ తతః శప్స్యతి కోపితః
'ఆ బ్రాహ్మణులలో గొప్పవాడు, మహాజ్ఞాని. అతను కోపంతో శపించవచ్చు.'
అన్యస్య కస్యచిత్ పుత్రం శీఘ్రమానయ సున్దరి
'అందుకే, అందమైనవాడా, వెంటనే ఇంకెవరి బిడ్డనైనా తీసుకొచ్చి.'
సమాజగామ త్వరితా సముత్పత్య విహాయసమ్
ఆమె వేగంగా ఆకాశంలోకి ఎగిరి, త్వరగా అక్కడికి వచ్చింది.
రురోద సుస్వరం బ్రహ్మన్ ప్రక్షిప్యాఙ్గుష్ఠమాననే
ఆమె ముఖంపై అంగుళిని పెట్టుకుని, స్పష్టమైన స్వరంతో ఏడ్చింది, ఓ బ్రాహ్మణా.
పశ్య స్వయం మునిశ్రేష్ఠ సశబ్దస్తనయస్తవ
'మహామునివర్యా, చూడండి, మీ కుమారుడు శబ్దం చేస్తున్నాడు.'
స చాపి బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠః సమపశ్యత తం శిశుమ్
ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు ఆ బిడ్డను చూశాడు.
తతో విహస్య ప్రోవాచ కోశకారో నిజాం ప్రియామ్
అప్పుడా బుట్టల తయారీదారు చిరునవ్వుతో తన భార్యతో ఇలా అన్నాడు:
కో ఽప్యటస్మాకం ఛలయితుం సురూపీ భువి సంస్థితః
'మనలను మోసం చేయడానికి ఎవరో అందమైనవాడు భూమిపై ఉన్నాడు.'
బబన్ధోల్లిఖ్య వసుధాం సకుశేనాథ పాణినా
ఆయన దర్భతో భూమిని గుర్తు చేసి, తన చేతితో బంధించాడు.
అన్తర్ధానగతా భూమౌ చిక్షేప గృహదూరతః
ఆమె కనబడకుండా పోయిన తర్వాత, అతడు ఆ బిడ్డను ఇంటి దూరంగా నేలపై పడేశాడు.
సా చాభ్యేత్య గ్రహీతుం స్వం నాశకద్ రాక్షసీ సుతమ్
ఆ రాక్షసి తన కుమారుడిని పట్టుకోవడానికి వచ్చినా, ఆమెకు సాధ్యపడలేదు.
కథయామాసా యద్ వృత్తం స్వద్విజాత్మజహీరిణమ్
ఆమె బ్రాహ్మణుని కుమారుడిని తీసుకెళ్లిన సంగతి, జరిగినదంతా వివరంగా చెప్పింది.
స రాభసశిశుర్బ్రహ్మన్ భార్యాయై వినివేదితః
ఓ బ్రాహ్మణా, ఆ రాక్షసి బిడ్డ విషయాన్ని తన భార్యకు తెలియజేశారు.
దధ్నా సంయోజితో ఽత్యర్థం క్షీరేణేక్షురసేన చ
ఆయనను పెరుగు, పాలతో పాటు చెరకు రసంతో బాగా కలిపారు.
పిత్రా చ కృతనామానౌ నిశాకరదివాకరౌ
తండ్రి వారికీ నామాలు పెట్టాడు — ఒకరికి నిశాకరుడు, మరొకరికి దివాకరుడు.
తయోశ్చకార విప్రో ఽసౌ వ్రతబన్ధక్రియాం క్రమాత్
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఇద్దరికీ క్రమంగా ఉపనయన సంస్కారం నిర్వహించాడు.
నిశాకరో జడతయా న పపాఠేతి నః శ్రుతమ్
నిశాకరుడు మాంద్యంతో పాఠాలు చదవలేకపోయాడని మేము విన్నాము.
పర్యనిన్దంస్తథా యే చ జనా మలయవాసినః
అలా మలయదేశ ప్రజలు అతన్ని ఎవరూ నిందించలేదు.
మహాశిలాం చోపరి వై పిధానమవరోపయత్
ఒక పెద్ద రాయిని పై భాగాన కప్పుగా ఉంచాడు.