తస్యాం చలత్యాం మకరాలయామీ ఉద్వృత్తవేలా దితిజాద్య జాతాః
మకరాలయమైన సముద్రం అలలతో ఉప్పొంగినప్పుడు, దితి కుమారులు జన్మిస్తారు.
ధర్మం సత్యం చ పథ్యం చ సర్వోత్సాహసమీరితమ్
ధర్మం, సత్యం, మరియు సరైనది అన్నీ ఎంతో శ్రద్ధతో చెప్పబడతాయి.
కిం వా వాచ్యం మురారేర్నిజహితమథవా తద్ధితం వా ప్రయుఢఞ్జే తథ్యం పథ్యంప్రియభోమమ వదశుభదన్తత్కరిష్యే న చాన్యత్
మురారి హితార్థంగా, లేదా తనవారికోసం చెప్పవలసినది ఏదైనా, నన్ను ఆనందపెట్టే నిజమైన, సరైన మాటను చెప్పు; నేను అదే చేస్తాను, ఇంకొకటి కాదు.
విచిన్త్య నారద ప్రాహ భూతభవ్యవిదీశ్వరః
తర్వాత ఆలోచించి, గత భవిష్యత్తు దిశలన్నీ తెలిసిన నారదుడు మాట్లాడాడు.
శ్రుతిప్రమాణం మఖభోజినో బహిః సురాస్తదర్థం హరిర్ అభ్యుపైతి
వేదములు యజ్ఞంలో పాల్గొనేవారికి వెలుపల ఉంటాయి; అందుకే హరి అక్కడికి వస్తాడు.
కార్యం న దేయం హి విభో తృణాగ్రం యదధ్వరే భూకనకాదికం వా
ప్రభూ, యజ్ఞంలో గడ్డి తురుపు గానీ, భూమిలోని బంగారం గానీ ఏదీ ఇవ్వకూడదు.
యస్యోదరే భూర్భువనాకపాలరసాతలేశా నివసన్తి నిత్యశః
యావన్నీ లోకపాలకులు, భూ లోకాలు, పాతాళాలు ఎప్పుడూ ఎవరి పొట్టలో ఉంటాయో ఆయనలోనే ఉంటాయి.
సమాగతే ఽప్యయర్థిని హీనవృత్తే జనార్దనే లోకపతౌ కథం తు
లోకపతి జనార్దనుడు చిన్న రూపంలో వచ్చి, తక్కువదాన్ని అడిగినా, అది ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
దృశ్యతే హి తథా తచ్చ సత్యం బ్రాహ్మణసత్తమ
నిజంగా, ఇదే జరుగుతుందని చూస్తున్నాము, ఇది సత్యమే, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ.
వాక్కాయమనసానీహ యోన్యన్తరగతాన్యపి
ఇక్కడ మాట, శరీరం, మనసుతో పాటు లోపల దాగి ఉన్న పనులు కూడా ఉన్నాయి.
యా వృత్తా మలయే పూర్వం కోశకారసుతస్య తు
మలయ పర్వతంలో, మునుపు జులాయి కుమారుని గురించి జరిగిన ఆచరణ అదే.
కథాం పౌరాణికీం పుణ్యాం మహాకౌతూహలం హి మే
పురాతనమైన, పుణ్యమైన ఆ కథపై నాకు గొప్ప ఆసక్తి ఉంది.
పూర్వాభ్యాసనిబద్ధాం హి సత్యాం భృగుకులోద్వహ
పూర్వపు అభ్యాసంతో కలిసినది, ఇది నిజమే, భృగుకులశ్రేష్ఠ.
కోశకార ఇతి ఖ్యాత ఆసీద్ బ్రహ్మంస్తపోరతః
జులాయి అని పేరుగాంచిన ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు, అతడు తపస్సులో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు.
సతీ వాత్స్యాయనసుతా ధర్మశీలా పతివ్రతా
వాట్స్యాయనుని కుమార్తె అయిన అతని భార్య, ధర్మపరాయణురాలు, భర్తకు అంకితమయినవారు.
మూకవన్నాలపతి స న చ పశ్యతి చాన్ధవత్
అతడు మూగవాడిలా మాట్లాడతాడు, అంధుడిలా చూస్తాడు.
మన్యమానా గృహద్వారి షష్ఠే ఽహని సముత్సృజత్
ఇలా అనుకుంటూ, ఆరు రోజున ఆమె అతడిని ఇంటి తలుపు దగ్గర వదిలేసింది.
స్వం శిశుం కృశమాదాయ సూర్పాక్షీ నామ నామతః
తన సొంత క్షీణించిన బిడ్డను తీసుకుని, సూర్పాక్షి అనే ఆ రాక్షసి,
తమాదాయ జగామాథ భోక్తుం శాలోదరే గిరౌ
ఆ బిడ్డను తీసుకుని, శాలోదర అనే కొండ మీద భోజనం చేయడానికి వెళ్లింది.
నేత్రహీనః ప్రత్యువాచ కిమానీతస్త్వయా ప్రియే
కళ్లులేని వాడు ఇలా అడిగాడు: 'ప్రియమైనవాడా, నువ్వేమి తీసుకొచ్చావు?'
కోశకారద్విజగృహే తస్యానీతః ప్రభో సుతః
'ప్రభూ, బుట్టలు తయారు చేసే బ్రాహ్మణుని కుమారుడిని తీసుకొచ్చాను.'
మహాజ్ఞానీ ద్విజేన్ద్రో ఽసౌ తతః శప్స్యతి కోపితః
'ఆ బ్రాహ్మణులలో గొప్పవాడు, మహాజ్ఞాని. అతను కోపంతో శపించవచ్చు.'
అన్యస్య కస్యచిత్ పుత్రం శీఘ్రమానయ సున్దరి
'అందుకే, అందమైనవాడా, వెంటనే ఇంకెవరి బిడ్డనైనా తీసుకొచ్చి.'
సమాజగామ త్వరితా సముత్పత్య విహాయసమ్
ఆమె వేగంగా ఆకాశంలోకి ఎగిరి, త్వరగా అక్కడికి వచ్చింది.
రురోద సుస్వరం బ్రహ్మన్ ప్రక్షిప్యాఙ్గుష్ఠమాననే
ఆమె ముఖంపై అంగుళిని పెట్టుకుని, స్పష్టమైన స్వరంతో ఏడ్చింది, ఓ బ్రాహ్మణా.
పశ్య స్వయం మునిశ్రేష్ఠ సశబ్దస్తనయస్తవ
'మహామునివర్యా, చూడండి, మీ కుమారుడు శబ్దం చేస్తున్నాడు.'
స చాపి బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠః సమపశ్యత తం శిశుమ్
ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు ఆ బిడ్డను చూశాడు.
తతో విహస్య ప్రోవాచ కోశకారో నిజాం ప్రియామ్
అప్పుడా బుట్టల తయారీదారు చిరునవ్వుతో తన భార్యతో ఇలా అన్నాడు:
కో ఽప్యటస్మాకం ఛలయితుం సురూపీ భువి సంస్థితః
'మనలను మోసం చేయడానికి ఎవరో అందమైనవాడు భూమిపై ఉన్నాడు.'
బబన్ధోల్లిఖ్య వసుధాం సకుశేనాథ పాణినా
ఆయన దర్భతో భూమిని గుర్తు చేసి, తన చేతితో బంధించాడు.