సహస్రాక్షం పరిఖ్యాతం ముసలాకృష్టదానవమ్
వెయ్యి కళ్ళు కలవాడిగా ప్రసిద్ధుడైనవాడు, దానవులను ఓడించేందుకు ముసలాన్ని ఎత్తినవాడు.
ధరాతలే కోకనదం మేదిన్యాం చక్రపాణినమ్
భూమిపై కమలంలా మెరిసే వాడు, నేలమీద చక్రాయుధాన్ని ధరించినవాడు.
మహర్ల్లోకే తథాగస్త్యం కపిలం చ జనే స్థితమ్
మహర్లోకంలో అగస్త్యుడు ఉన్నాడు, జనుల మధ్య కపిలుడు నివసిస్తున్నాడు.
బ్రహ్మాణం బ్రహ్మలోకే చ సప్తమే వై ప్రతిష్ఠితమ్
బ్రహ్మలోకంలో, ఏడవ లోకంలో బ్రహ్మా స్థిరంగా ఉన్నాడు.
అప్రతర్క్యం నిరాలమ్బే నిరాకాశే తపోమయమ్
అది ఊహించలేని, ఆధారంలేని, ఆకాశం లేని, తపస్సుతో నిండినది.
ప్లక్షద్విపే మునిశ్రేష్ఠ ఖ్యాతం గరుడవాహనమ్
ప్లక్షద్వీపంలో, మునిశ్రేష్ఠా, గరుడవాహనుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు.
సహస్రాంశుః స్థితః శాకే ధర్మరాట్ పుష్కరే స్థితః
వెయ్యి కిరణాలు కలిగినవాడు శాకద్వీపంలో ఉన్నాడు, ధర్మరాజు పుష్కరంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు.
సజలస్థలపర్యన్తం చరేషు స్తావరేషు చ
తడి నేల నుంచి చివరి ప్రాంతాల వరకూ, చలించే మరియు నిలిచిపోయే జీవుల మధ్య.
ధర్మప్రదానీహ మహౌజసాని సంకీర్తనీయన్యఘనాశనాని
ఇక్కడ ధర్మాన్ని ప్రసాదించే, గొప్ప తేజస్సు కలిగినవారు, మేఘాలను తొలగించే, హవిస్సును భుజించే వారు స్తుతించబడతారు.
ధర్మార్థకామాద్యపవర్గమేవ లభన్తి దేవా మనుజాః ససాధ్యాః
ఇక్కడ దేవతలు, మనుషులు, సాధ్యులు ధర్మం, అర్థం, కామం, చివరికి మోక్షాన్ని పొందుతారు.
ఉత్తిష్ఠ గచ్ఛామి మహాసురస్య యజ్ఞం సురాణాం హి హితాయ విప్ర
లేచి రా, నేను మహాసురుని యజ్ఞానికి వెళ్తున్నాను, దేవతల మేలుకోసం, బ్రాహ్మణా.
విలాసలీలాగమనో గిరీన్ద్రాత్ స చాభ్యగచ్ఛత్ కురుజాఙ్గలం హి
అతడు పర్వతాధిపతిని ఆనందంగా విడిచి, కురుజాంగల ప్రాంతానికి చేరుకున్నాడు.
క్షుబ్ధాః సముద్రా దివి ఋక్షమణ్డలో బభౌ విపర్యస్తగతిర్మహర్షే
సముద్రాలు కలకలమయ్యాయి; ఆకాశంలో నక్షత్రవృత్తం ప్రకాశించింది, వాటి మార్గాలు గందరగోళంగా మారాయి, మహర్షీ.
యథా ప్రదగ్ధో ఽస్మి మహేశ్వరేణ కిం మాం న సంధక్ష్యయతి వాసుదేవః
మహేశ్వరుడు నన్ను కాల్చినట్టు, వాసుదేవుడు కూడా నన్ను ఎందుకు కాల్చడం లేదు?
భక్త్యా ద్విజేన్ద్రరపి సంప్రపాదితాన్ నైవ ప్రతీచ్చన్తి విభోర్భయేన
ద్విజశ్రేష్ఠులు భక్తితో సమర్పించిన వాటిని కూడా భయంతో ప్రభువు స్వీకరించడంలేదు.
పప్రచ్ఛోశనసం శుక్రం ప్రణిపత్య కృతాఞ్జలిః
ఉశనసుని కుమారుడు శుక్రుని దగ్గరకు వెళ్లి, చేతులు జోడించి నమస్కరించి అడిగాడు.
కిమాసురీయాన్ సుహుతానపీహ భాగాన్ న గృహ్ణన్తి హుతాశనాశ్చ
ఇక్కడ అసురులకు సమర్పించిన హవిస్సులను కూడా అగ్నిదేవతలు ఎందుకు స్వీకరించడంలేదు?
దిశః కిమర్థం తమసా పరిప్లుతా దోషేణ కస్యాద్య వదస్వ మే గురో
దిక్కులు ఎందుకు చీకటితో కప్పబడ్డాయి? గురువుగారు, ఇది ఎవరి తప్పో నేడు చెప్పండి.
అథ జ్ఞాత్వా కారణం చ బలిం వచనమబ్రవీత్
అప్పుడు కారణం తెలుసుకుని, బలి ఇలా చెప్పాడు.
హుతాశనా మన్త్రహుతానపీహ నూనం సమాగచ్ఛతి వాసుదేవః
ఇక్కడ మంత్రాలతో అగ్నికి హోమాలు చేసిన చోట వాసుదేవుడు తప్పక వస్తాడు.
తస్యాం చలత్యాం మకరాలయామీ ఉద్వృత్తవేలా దితిజాద్య జాతాః
మకరాలయమైన సముద్రం అలలతో ఉప్పొంగినప్పుడు, దితి కుమారులు జన్మిస్తారు.
ధర్మం సత్యం చ పథ్యం చ సర్వోత్సాహసమీరితమ్
ధర్మం, సత్యం, మరియు సరైనది అన్నీ ఎంతో శ్రద్ధతో చెప్పబడతాయి.
కిం వా వాచ్యం మురారేర్నిజహితమథవా తద్ధితం వా ప్రయుఢఞ్జే తథ్యం పథ్యంప్రియభోమమ వదశుభదన్తత్కరిష్యే న చాన్యత్
మురారి హితార్థంగా, లేదా తనవారికోసం చెప్పవలసినది ఏదైనా, నన్ను ఆనందపెట్టే నిజమైన, సరైన మాటను చెప్పు; నేను అదే చేస్తాను, ఇంకొకటి కాదు.
విచిన్త్య నారద ప్రాహ భూతభవ్యవిదీశ్వరః
తర్వాత ఆలోచించి, గత భవిష్యత్తు దిశలన్నీ తెలిసిన నారదుడు మాట్లాడాడు.
శ్రుతిప్రమాణం మఖభోజినో బహిః సురాస్తదర్థం హరిర్ అభ్యుపైతి
వేదములు యజ్ఞంలో పాల్గొనేవారికి వెలుపల ఉంటాయి; అందుకే హరి అక్కడికి వస్తాడు.
కార్యం న దేయం హి విభో తృణాగ్రం యదధ్వరే భూకనకాదికం వా
ప్రభూ, యజ్ఞంలో గడ్డి తురుపు గానీ, భూమిలోని బంగారం గానీ ఏదీ ఇవ్వకూడదు.
యస్యోదరే భూర్భువనాకపాలరసాతలేశా నివసన్తి నిత్యశః
యావన్నీ లోకపాలకులు, భూ లోకాలు, పాతాళాలు ఎప్పుడూ ఎవరి పొట్టలో ఉంటాయో ఆయనలోనే ఉంటాయి.
సమాగతే ఽప్యయర్థిని హీనవృత్తే జనార్దనే లోకపతౌ కథం తు
లోకపతి జనార్దనుడు చిన్న రూపంలో వచ్చి, తక్కువదాన్ని అడిగినా, అది ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
దృశ్యతే హి తథా తచ్చ సత్యం బ్రాహ్మణసత్తమ
నిజంగా, ఇదే జరుగుతుందని చూస్తున్నాము, ఇది సత్యమే, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ.
వాక్కాయమనసానీహ యోన్యన్తరగతాన్యపి
ఇక్కడ మాట, శరీరం, మనసుతో పాటు లోపల దాగి ఉన్న పనులు కూడా ఉన్నాయి.