దిశస్సమీక్ష్య భయకాతరాక్షో దుర్గం హిమాద్రిం చ తదారురోహ
అతడు అన్ని దిశల్లో చూసి, భయంతో వణికిపోతూ, ఆ సమయంలో హిమాలయ పర్వతంలోని కోటను ఎక్కాడు.
వేగాదుభౌ దుదువతుః సశస్త్రౌ విష్ణుస్త్రిశూలీ గిరిశశ్చ చక్రీ
విష్ణువు త్రిశూలంతో, గిరీశుడు చక్రంతో ఇద్దరూ ఆయుధాలతో వేగంగా దూకారు.
పపాత శైలాత్ తపనీయవర్ణో యథాన్తరిక్షాద్ విమలా చ తారా
అతడు పర్వతం మీద నుంచి బంగారు వర్ణంతో, ఆకాశం నుంచి పడే నిర్మలమైన నక్షత్రంలా కింద పడిపోయాడు.
యత్రాఘహన్త్రీ హ్యభవద్ వితస్తా హరాఙ్ఘ్రిపాతాచ్ఛిశిరాచలాత్తు
అక్కడ శివుని పాదం శీతల పర్వతంపై పడినప్పుడు, పాపాలను హరించే విటస్తా నది పుట్టింది.
ఉపోష్య భక్త్యా హిమవన్తమాగాద్ ద్రష్టుం గిరీశం శివవిష్ణుగుప్తమ్
భక్తితో ఉపవాసం చేసి, అతడు హిమవంతుని వద్దకు వెళ్లి, విష్ణువుతో కలిసి ఉన్న గిరీశుడిని దర్శించడానికి వెళ్లాడు.
విస్తుతే హిమవత్పాదే భృగుతుఙ్గం జగామ సః
ప్రశంసలు పొందిన హిమవంతుని పాదాల వద్ద, అతడు భృగు పర్వతానికి వెళ్లాడు.
యేన ప్రచిచ్ఛేద త్రిధైవ శఙ్కరం జిజ్ఞాసమానో ఽస్త్రబలం మహాత్మా
అక్కడ ఆ మహాత్ముడు, ఆయుధబలాన్ని పరీక్షించాలనే ఉద్దేశంతో, శంకరుని మూడుగా కోసాడు.
కిమర్థమాయుధం చక్రం దత్తవాంల్లోకపూజితమ్
లోకాల్లో పూజించబడే ఆ చక్రాయుధాన్ని ఏ కారణంగా ఇచ్చారు?
చక్రప్రదానసంబద్ధాం శివమాహాత్మయవర్ధినీమ్
చక్రప్రదానం విషయానికి సంబంధించినది, శివుని మహిమను పెంచే కథ.
గృహాశ్రమీ మహాభాగో వీతమన్యురితి స్మృతః
ఆ మహాభాగుడైన గృహస్థుడు, కోపం లేకుండా ఉండేవాడిగా గుర్తించబడ్డాడు.
పతివ్రతా పతిప్రాణా ధర్మశీలేతి విశ్రుతా
ఆమె భర్తకు అంకితమై, భర్తే ప్రాణంగా, ధర్మపరాయణురాలిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
సంబభూవ సుతః శ్రీమాన్ ఉపమన్యురితి సమృతః
ఆమెకు ఉపమన్యు అనే శుభ్రుడైన కుమారుడు జన్మించాడు.
పోషయామాస వదతీ క్షీరమేతత్ సుదుర్గతా
తనకు ఎంత కష్టం వచ్చినా, ఆ మహిళ కొంత పాలతో కుమారుడిని పోషించింది.
సంభావనామప్యకరోచ్ఛాలిపిష్టరసే ఽపి హి
ఆమె ప్రేమతో, అల్లిపిండి రసంతో కూడిన వంటకాన్ని కూడా అతనికి తయారు చేసింది.
క్షీరౌదనం చ బుభుజే సుస్వాదు ప్రాణపుష్టిదమ్
పాలు కలిపిన అన్నం, ఎంతో రుచిగా, ప్రాణాలకు బలాన్ని ఇచ్చేలా ఉండేది. ఆ అన్నాన్ని ఆయన తిన్నాడు.
మాత్రా దత్తం ద్వితీయే ఽహ్ని నాదత్తే పిష్టవారి తత్
రెండవ రోజు తల్లి ఇచ్చిన పిండి ముద్దను ఆయన తినలేదు.
తం మాతా రుదతీ ప్రాహ బాష్పగద్గదయా గిరా
ఆయన తల్లి కన్నీళ్లు పెట్టుకొని, గళం కంపించేటట్లు మాట్లాడింది.
అప్రసన్నే విరుపాక్షే కుతః క్షీరేణ భోజనమ్
విరూపాక్షుడు సంతోషంగా లేనప్పుడు, పాలతో చేసిన భోజనం ఎలా లభిస్తుంది?
తదారాధయ దేవేశం విరూపాక్షం త్రిశూలినమ్
కాబట్టి, దేవతల అధిపతి అయిన, త్రిశూలాన్ని ధరించిన విరూపాక్షుడిని పూజించు.
ప్రాప్యతే ఽమృతపాయిత్వం కిం పునః క్షీరభోజనమ్
ఆయనను సంతోషపరిస్తే అమృతాన్ని కూడా పొందవచ్చు. మరి పాల అన్నం దొరకడం ఎంత సులభం!
కో ఽయం విరూపాక్ష ఇతి త్వయారాధ్యస్తు కీర్తితః
ఈ విరూపాక్షుడు ఎవరు? నువ్వు పూజించమంటున్నావు.
యో ఽయం విరుపాక్ష ఇతి శ్రూయతాం కథయామి తే
ఈ విరూపాక్షుడు ఎవరో విను, నేను నీకు వివరంగా చెబుతాను.
తేనాక్రమ్య జగత్సర్వం శ్రీర్నీతా స్వవశం పురా
పూర్వకాలంలో ఆయన అన్ని లోకాలను జయించి, శ్రీదేవిని తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నాడు.
శ్రీవత్సం వాసుదేవస్య హర్తుమైచ్ఛన్మహాబలః
వాసుదేవుని శ్రీవత్సాన్ని దక్కించుకోవాలని ఆ మహాబలుడు ఆశించాడు.
జ్ఞాత్వా తస్య వధాకాఙ్క్షీ మహేశ్వరముపాగమత్
అది తెలుసుకున్నవాడు, అతడిని సంహరించాలనే కోరికతో మహేశ్వరుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
తస్థౌ హిమాచలప్రస్థమాశ్రిత్య శ్లుక్ష్ణభూతలమ్
హిమాలయ పర్వతంపై ఉన్న పొడిబారిన మైదానంలో నిలబడ్డాడు.
ఆరాధయామాస హరిః స్వయమాత్మానమాత్మనా
హరి తనను తాను, పరమాత్మను తానే పూజించాడు.
గృణంస్తత్పరమం బ్రహ్మ యోగిజ్ఞేయమలక్షణమ్
యోగులు తెలుసుకోగలిగే, లక్షణాలు లేని పరబ్రహ్మను ఆయన స్తుతించాడు.
ప్రత్యక్షం తైజసం శ్రీమాన్ దివ్యం చక్రం సుదర్శనమ్
ప్రత్యక్షంగా, తేజస్సుతో మెరిసే, దివ్యమైన సుదర్శన చక్రం ప్రత్యక్షమైంది.
కాలచక్రనిభం చక్రం శఙ్కరో విష్ణుమబ్రవీత్
కాలచక్రంలా ఉన్న ఈ చక్రాన్ని గురించి శంకరుడు విష్ణువుతో ఇలా అన్నాడు: