నీలవస్త్రాలిసదృశీ యా చుర్థీ వృషస్థితా
నీలి వస్త్రాల సమూహంలా కనిపించే నాలుగవది ఎద్దుపై కూర్చుంది.
విప్రాద్యాః శ్వేతరూపాం తాం కథయన్తి సరస్వతీమ్
బ్రాహ్మణులు మరియు ఇతరులు ఆ తెల్ల రూపాన్ని కలిగినవారిని సరస్వతిగా పిలుస్తారు.
క్షత్రియా రక్తవర్ణాం తాం జయశ్రీమితి శంసిరే
క్షత్రియులు ఆ ఎరుపు వర్ణంతో ఉన్నవారిని జయశ్రీ అని అంటారు.
వైశ్యాస్తాం పీతవసనాం కనకాఙ్గీం సదైవ హి
వైశ్యులు ఎప్పుడూ పసుపు వస్త్రాలు ధరించిన, బంగారు శరీరంతో ఉన్నవారిని ఆరాధిస్తారు.
శూద్రాస్తాం నీలవర్ణాఙ్గీం స్తువన్తి చ సుభక్తితః
శూద్రులు ఎంతో భక్తితో నీలి వర్ణంతో ఉన్నవారిని స్తుతిస్తారు.
ఏవం విభక్తాస్తా నార్యస్తేన దేవేన చక్రిణా
అలా ఆ దేవుడు, చక్రాన్ని ధరించినవాడు, ఆ స్త్రీలను వేరు వేరు చేశారు.
ఇతిహాసపురాణాని వేదాః సాఙ్గాస్తథోక్తయః
ఇతిహాసాలు, పురాణాలు, వేదాలు వాటి శాఖలతో పాటు, చెప్పిన ఆదేశాలు — ఇవన్నీ ఉన్నాయి.
ముక్తాసువర్ణరజతం రథాశ్వగజభూషణమ్
ముత్యాలు, బంగారం, వెండి, రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, అలంకారాలు — ఇవన్నీ ఉన్నాయి.
గోమహిష్యః ఖరోష్ట్రం చ సువర్ణామ్బరభూమయః
ఆవులు, ఎద్దులు, గాడిదలు, ఒంటెలు, బంగారు భూములు, వస్త్రాలు — ఇవన్నీ ఉన్నాయి.
సర్వాసామపి జాతీనాం జాతిరేకా ప్రతిష్ఠితా
అన్ని జాతుల్లోనూ ఒకే మూలం స్థిరంగా ఉంది.
భవన్తి సురుషాణాం వై తాన్ విబోధ వదామి తే
ఈవన్నీ ఉత్తములలో కలుగుతాయి. విను, వాటి గురించి నేను చెబుతాను.
భవన్తి దావనపతే మహాపద్మాశ్రితా నరాః
దానం అరణ్యంలో, మహాపద్మాన్ని ఆశ్రయించిన మనుషులు కనిపిస్తారు.
సర్వసామాన్యసుఖినో నరాః పద్మాశ్రితాః స్మృతాః
పద్మాన్ని ఆశ్రయించినవారు అందరికీ సాధారణంగా సంతోషంగా ఉండేవారిగా గుర్తించబడతారు.
న్యాయాన్యాయవ్యయోపేతా మహానీలాశ్రితా నరాః
న్యాయమైన, అన్యాయమైన ఖర్చులతో ఉన్నవారు మహానీలాన్ని ఆశ్రయించినవారు.
స్తేయానృతకథాయుక్తా నరాః శఙ్ఖశ్రితా బలే
దొంగతనం, అబద్ధపు మాటల్లో నిమగ్నమైనవారు శంఖాన్ని ఆశ్రయించినవారు, ఓ బలవంతుడా.
ఇత్యేవం కథితస్తుభ్యం తేషాం దానవ నిర్ణయః
ఇలా వారి దానాల నిర్ణయం నీకు వివరించబడింది.
మమాస్తి దావనపతే ప్రతిజ్ఞా సాధుసంమతా
ఓ దానారణ్యాధిపతి, నాకు ఒక ప్రతిజ్ఞ ఉంది, అది సద్గుణులందరికీ ఇష్టమైనది.
న చాస్తి భవతస్తుల్యో త్రైలోక్యే ఽపి బలాధికః
మూడు లోకాలలోనూ నీకు సమానంగా లేదా బలవంతుడిగా ఎవరూ లేరు.
యత్త్వయా యుధి విక్రమ్య దేవరాజో వినిర్జితః
నీ ధైర్యంతో యుద్ధంలో దేవేంద్రుడిని జయించావు — అది నిజమే.
దృష్ట్వా తే పరమం సత్త్వం సర్వేభ్యో ఽపి బలాధికమ్
నీ అత్యుత్తమ శౌర్యాన్ని, అందరికన్నా ఎక్కువ బలాన్ని చూసి —
నాశ్చర్య దానవశ్రేష్ఠ హిరణ్యకశిపోః కులే
ఓ దానవశ్రేష్ఠ, హిరణ్యకశిపు వంశంలో జన్మించినందుకు ఇది ఆశ్చర్యం కాదు.
విశేషితస్త్వయా రాజన్ దైతేయః ప్రపితామహః
ఓ రాజా, నీవు దైత్యుల ప్రపితామహుడిని కూడా మించిపోయావు.
ఇత్యేవముక్త్వా వచనం దానవైన్ద్రం తదా బలిమ్
ఇలా చెప్పి, ఆ సమయంలో దానవేంద్రుడైన బలిని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
తస్యాం చాథ ప్రవిష్టాయాం విధవా ఇవ యోషితః
ఆమె అక్కడికి ప్రవేశించినప్పుడు, ఆ స్త్రీలు విధవల్లా ఉన్నారు.
ప్రభా మతిః శ్రమా భూతిర్విద్యా నీతిర్దయా తథా
కాంతి, బుద్ధి, శ్రమ, ఐశ్వర్యం, జ్ఞానం, మంచి ప్రవర్తన, దయ — ఇవన్నీ
తాః సర్వా బలిమాశ్రిత్య వ్యశ్రామ్యన్త యథాసుఖమ్
అవి అన్నీ బలి దగ్గర ఆశ్రయం పొందగా, తాము కోరినట్లు విశ్రాంతి పొందాయి.
యజ్వా తపస్వీ మృదురేవ సత్యవాక్ దాతా విభర్తా స్వజనాభిగోప్తా
అతడు యజ్ఞాలు చేసేవాడు, తపస్సు చేసేవాడు, మృదువైనవాడు, నిజమైన మాటలు చెప్పేవాడు, దాత, తనవారిని పోషించేవాడు, రక్షించేవాడు.
సదోజ్జ్వలో ధర్మరతో ఽథ దాన్తః కామోపభోక్తా మనుజో ఽపి జాతః
అతడు ఎప్పుడూ కాంతివంతుడూ, ధర్మాన్ని ప్రేమించేవాడు, ఇంద్రియాలను నియంత్రించేవాడు, మానవుడైనా కోరికలను అనుభవించేవాడు.
జగామ బ్రహ్మసదనం సహ దేవైః శచీపతిః
శచీదేవి భర్త దేవతలతో కలిసి బ్రహ్మా నివాసానికి వెళ్లాడు.
ఋషిభిః సార్ధమాసీనం పితరం స్వం చ కశ్యపమ్
అక్కడ ఋషులతో కలిసి కూర్చున్న తన తండ్రి కశ్యపుడిని చూశాడు.