దక్షిణం వరుణః పార్శ్వమవష్టభ్యావ్రజద్ బలీ
బలవంతుడు వరుణుడు కుడి వైపున వంపు పట్టుకుని ముందుకు సాగాడు.
నానాస్త్రశస్త్రోద్యతదోఃసమూహా సమాససాదారిబలం మహీధ్రే
వివిధ ఆయుధాలు, అస్త్రాలు చేతుల్లో ఎత్తుకుని ఉన్న దళాలు, శత్రు సైన్యాన్ని పర్వతంపై ఎదుర్కొన్నాయి.
నిర్వృక్షే పక్షిరహితే జాతో దేవాసురో రణః
చెట్లు లేని, పక్షులు లేని ప్రదేశంలో దేవతలు, దానవులు యుద్ధం ప్రారంభించారు.
మహీధరోత్తమే పూర్వం యథా వానరహస్తినోః
ఎత్తైన పర్వతంపై, ఒకప్పుడు వానరుడు, ఏనుగు మధ్య జరిగినట్లుగా యుద్ధం జరిగింది.
సంద్యానురక్తః సదృశో మేఘః ఖే సురతాపస
సంధ్యారాగంతో మెరుస్తున్న మేఘం ఆకాశంలో కనిపించింది, ఓ మునిశ్రేష్ఠ.
శ్రూయతే త్వనిశం శబ్దః ఛిన్ధి భిన్ధీతి సర్వతః
రాత్రింబవళ్ళు అంతటా 'కొయ్యి! విరువు!' అనే శబ్దం వినిపించేది.
జాతో రుధిరనిష్యన్దో రజఃసయమనాత్మకః
రక్తం ధూళితో కలిసిపోయి, అయోమయంగా ప్రవహించసాగింది.
అభిద్రవన్తి సహితాః సమం స్కన్దేన ధీమతా
ధీమంతుడు స్కందునితో కలిసి వారు అందరూ ముందుకు దూసుకెళ్లారు.
దేవాన్ నిజఘ్నుర్దైత్యాశ్చ మయగుప్తాః ప్రహారిణః
మాయా రక్షణతో ఉన్న దైత్యులు, యుద్ధంలో ఉగ్రంగా దేవతలను చంపారు.
నిర్జితాః సమరే దైత్యైః సమం స్కన్దేన నారద
ఓ నారదా! స్కందునితో కలిసి దేవతలు, దైత్యుల చేత యుద్ధంలో ఓడిపోయారు.
శార్ఙ్గమానమ్య బాణైఘైర్నిజఘాన తతస్తతః
తర్వాత శారంగ ధనుస్సుకు నమస్కరించి, బాణాల వర్షంతో మళ్లీ మళ్లీ కొట్టాడు.
దైతేయాః శరణం జగ్ముః కాలనేమిం మహాసురామ్
దైత్యులు మహాశూరుడు కాలనేమిని ఆశ్రయంగా వెతుక్కున్నారు.
వివృద్ధిమగమద్ బ్రహ్మన్ యథా వ్యాధిరుపేక్షితః
ఓ బ్రహ్మన్! వారు పట్టించుకోకపోతే వ్యాధి పెరిగినట్లే, వారి బలం పెరిగింది.
తం తమాదాయ చిక్షేప విస్తృతే వదనే బలీ
బలవంతుడు ఒక్కొక్కరిని పట్టుకుని, విస్తారంగా తెరిచిన నోట్లో వేసేశాడు.
చక్రైర్వైశ్వానరాభైస్త్వవనిగగనయోస్తిర్యగూర్ధ్వం సమన్తాత్ ప్రాప్తే ఽన్తే కాలవహ్నేర్జగదఖిలమిదం రూపమాసీద్ దిధక్షోః
అగ్నిలా మండే చక్రాలు భూమి, ఆకాశం మధ్యలో చుట్టూ వ్యాపించగా, చివరికి కాలాగ్ని సమీపించగా, ఈ మొత్తం లోకం దహించాలనుకున్న రూపాన్ని ధరించింది.
పోప్లూయన్తశ్చ దైత్యా హరిమమరగణైరర్చితం చారుమౌలిం నానాశస్త్రాస్త్రపాతైర్విగలితయశసంచక్రురుత్సిక్తదర్పాః
దైత్యులు అధిక దర్పంతో, తమ కీర్తి తగ్గిపోయి, అమరగణాలు పూజించే, అందమైన కిరీటమున్న హరిని,色色 ఆయుధాలతో, అస్త్రాలతో మళ్ళీ మళ్ళీ దాడి చేశారు.
కోపాదారక్తదృష్టిః సరథగజహయాన్ దృష్టినిర్ధూతవీర్యాన్ నారాచఖ్యైః సుపుఙ్ఖైర్జలద్ ఇవ గిరీన్ ఛాదయామాస విష్ణుః
కోపంతో కన్నులు ఎర్రబడి, విష్ణువు తన చూపుతోనే రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాల బలాన్ని తుడిచిపెట్టాడు. నారాచమనే బాణాలతో, అవన్నీ పర్వతాలను మేఘం కప్పినట్టు కప్పేశాడు.
ప్రారమ్బే దానవేన్ద్రం శతవదనమథో ప్రేషయన్ కాలనేమిం స ప్రాయాద్ దేవసైన్యప్రభుమమితబలం కేశవం లోకనాథమ్
ఆ యుద్ధం మొదట్లో, దానవుల అధిపతి శతవదనుడు, లోకనాధుడైన, అపారబలశాలి కేశవుని మీద కాలనేమిని పంపించాడు.
సో ఽప్యేనం ప్రసమీక్ష్య దైత్యవిటపప్రచ్ఛేదనం మానినం ప్రోవాచాథ విహస్య తం చ సుచిరం మేఘస్వనో దానవః
ఆ మేఘగంభీర స్వరంతో ఉన్న దానవుడు, తన వంశాన్ని నాశనం చేసే అతడిని గర్వంతో చూసి, చిరునవ్వుతో చాలా సేపు మాట్లాడాడు.
హిరణ్యనయనాన్తకః కుసుమపూజారతిః క్వ యాతి మమ దృష్టిగోచరే నిపతితః ఖలః
హిరణ్య వంశాన్ని అంతం చేసినవాడు, పుష్పపూజలో ఆనందించే వాడు, నా చూపులో పడిపోయిన ఈ దుష్టుడు ఎక్కడికి పోతాడో చూద్దాం.
మన్ముష్టిపిష్టశిథిలాఙ్గముపాత్తభస్మ సంద్రక్ష్యతే సురజనో భయకాతరాక్షః
నా ముష్టితో అతని అవయవాలు నలిపి, బలహీనంగా చేసి, బస్మంతో కప్పబడి, భయంతో కళ్లు నిండిన దేవతలు అతన్ని చూస్తారు.
గదాం ఖగేన్ద్రోపరి జాతకోపో ముమోచ శైలే కులిశం యథేన్ద్రః
కోపంతో, తన గదను గరుత్మంతుని మీద విసిరాడు, అది ఇంద్రుడు పర్వతంపై వజ్రాయుధాన్ని వేసినట్టు ఉండింది.
చక్రేణ చిచ్ఛేద సుదుర్గతస్య మనోరథం పూర్వకృతేన కర్మ
విష్ణువు తన చక్రంతో, దురదృష్టవంతుడైన అతని ఆశలను, గత జన్మలో చేసిన పాపఫలితంగా, నాశనం చేశాడు.
భుజాభ్యాం కృత్తాభ్యాం దగ్ధశైలప్రకాశః సందృశ్యేతాప్యపరః కాలనేమి
రెండు చేతులు తెగిపోయి, కాలిన పర్వతంలా దహించబడిన రూపంతో, కాలనేమి వారి ముందు కనిపించాడు.
ఛిత్త్వా నిపాతయామాస పక్వం తాలఫలం యథా
అతన్ని కొట్టి నేలకూల్చాడు, అది పండిన తాళపండు కిందపడినట్టు ఉండింది.
తస్థౌ మేరురివాకమ్ప్యః కబన్ధః క్ష్మాధరేశ్వరః
తలరాని శరీరం, భూమి పాలకుడు, మెరు పర్వతంలా కదలకుండా నిలిచిపోయింది.
యథామ్బరాద్ బాహుశిరః ప్రణష్టబలం మహేన్ద్రః కులిశేన భూమ్యామ్
బలం లేని వాడి చేతులు, తలలను, ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో ఆకాశం నుంచి భూమిపై పడేసినట్టు.
విముక్తశస్త్రాలకచర్మవస్త్రాః సంప్రాద్రవన్ బాణమృతే ఽసురేన్ద్రాః
ఆయుధాలు, కవచాలు, వస్త్రాలు లేకుండా, అసురుల అధిపతులు అందరూ పారిపోయారు, బాణుడు తప్ప.
నివృత్తా దేవతానాం చ సశస్త్రా యుద్ధలాలసాః
యుద్ధానికి సిద్ధంగా, ఆయుధాలతో ఉన్న దేవతలు యుద్ధాన్ని వదిలి వెనక్కు వెళ్లారు.
ప్రాహామన్త్ర్య సురాన్ సర్వాన్ యుధ్యధ్వం విగతజ్వరాః
అతడు అందరు దేవతలను ఉద్దేశించి, "భయపడకుండా యుద్ధం చేయండి" అని చెప్పాడు.