పప్రచ్ఛ కులజాన్ సర్వాన్ కింను శ్రేయస్కరం మమ
అతడు అందరిని, వంశపారంపర్యంగా ఉన్న పెద్దలను అడిగాడు — 'నాకు ఏది మేలు చేస్తుందో చెప్పండి.'
యత్ తే శ్రేయస్కరం కర్మ యదస్మాకం హితం తథా
మీకు మేలు చేసే పనేమిటో, అలాగే మాకు శ్రేయస్సు కలిగించేది ఏమిటో, దయచేసి చెప్పండి.
హిరణ్యకశిపుర్వీరః స శక్రో ఽభూజ్జగత్త్రయే
హిరణ్యకశిపుడు ఆ మహాబలుడు మూడు లోకాల్లో ఇంద్రుడిగా మారాడు.
ప్రత్యక్షం దానవేన్ద్రాణాం నఖైస్తం హి వ్యదారయత్
దానవాధిపతులు చూస్తుండగానే, అతడిని నఖాలతో చీల్చివేశారు.
తేషామర్థే మహాబాహో శఙ్కరేమ త్రిశూలినా
వీరుడా, వారి కోసం త్రిశూలాన్ని ధరించిన శంకరుని మనం భక్తితో పూజించుదాం.
కుజమ్భో విష్ణునా చాపి ప్రత్యక్షం పశువత్ తవ
మరియు కుజంభుడిని కూడా విష్ణువు నీ ముందే, పశువులా సంహరించాడు.
విరోచనస్తవ పితా నిహతః కథయామి తే
నీ తండ్రి విరోచనుడు హతమయ్యాడు — నేను నీకు ఇది చెబుతున్నాను.
ఉద్యోగం కారయామాస సహ సర్వైర్మహాసురైః
అతడు అన్ని మహాసురులతో కలిసి యుద్ధానికి ఏర్పాట్లు చేయసాగాడు.
పదాతయస్తథైవాన్యే జగ్ముర్యుద్ధాయ దైవతైః
పాదాట సైనికులు మరియు ఇతరులు దేవతలతో యుద్ధానికి బయలుదేరారు.
సైన్యస్య మధ్యే చ బలిః కాలనేమిశ్చ షృష్ఠతః
సైన్యంలో మధ్యలో బలి, ముందుభాగంలో కాలనేమి నిలబడ్డారు.
ప్రయాతి దక్షిణం ఘోరం తారకాఖ్యో భయఙ్కరః
భయంకరుడైన తారకుడు దక్షిణ దిశ వైపు ముందుకు పోయాడు.
ఉవాచ యామ దైత్యాంస్తాన్ యోద్ధుం సబలసంయుతాన్
అతడు ఆ దైత్యులకు, తమ సైన్యాలతో కలిసి యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉండమని ఆజ్ఞాపించాడు.
సమారురోహ భగవాన్ యతమాతలివాజినమ్
భగవంతుడు సిద్ధంగా ఉన్న మాతళి రథాన్ని ఎక్కాడు.
స్వం స్వం వాహనమారుహ్య నిశ్చేరుర్యుద్ధకాఙ్క్షిమః
ప్రతి ఒక్కరూ తమ తమ వాహనాలను ఎక్కి, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా బయలుదేరారు.
విద్యాధరా గుహ్యకాశ్చ యక్షరాక్షసపన్నగాః
విద్యాధరులు, గుహ్యకులు, యక్షులు, రాక్షసులు, పాములు —
గజానన్యే రథానన్యే హయానన్యే సమారుహన్
కొంతమంది ఏనుగులను, మరికొందరు రథాలను, ఇంకొందరు గుర్రాలను ఎక్కారు.
సమారుహ్యాద్రవన్ సర్వే యతో దైత్యబలం స్థితమ్
వాహనాలపై ఎక్కి, అందరూ దైత్యసైన్యం ఉన్న చోటికి పరుగెత్తారు.
ఏతస్మిన్ విష్ణుః సురశ్రేష్ఠ అధిరుహ్య సమభ్యగాత్
అప్పుడే, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన విష్ణువు వాహనంపై ఎక్కి ముందుకు వచ్చాడు.
వవన్ద మూర్ధ్నావనతః సహ సర్వైః సురోత్తమైః
తల వంచి, అందరు ఉత్తమ దేవతలతో కలిసి ఆయన నమస్కరించాడు.
పాలయఞ్జఘనం విష్ణుర్యాతి మధ్యే సహస్రదృక్
వెయ్యి కళ్ళు కలిగిన విష్ణువు మధ్యలో నడుచుకుంటూ, వెనుక భాగాన్ని కాపాడుతూ పోయాడు.
దక్షిణం వరుణః పార్శ్వమవష్టభ్యావ్రజద్ బలీ
బలవంతుడు వరుణుడు కుడి వైపున వంపు పట్టుకుని ముందుకు సాగాడు.
నానాస్త్రశస్త్రోద్యతదోఃసమూహా సమాససాదారిబలం మహీధ్రే
వివిధ ఆయుధాలు, అస్త్రాలు చేతుల్లో ఎత్తుకుని ఉన్న దళాలు, శత్రు సైన్యాన్ని పర్వతంపై ఎదుర్కొన్నాయి.
నిర్వృక్షే పక్షిరహితే జాతో దేవాసురో రణః
చెట్లు లేని, పక్షులు లేని ప్రదేశంలో దేవతలు, దానవులు యుద్ధం ప్రారంభించారు.
మహీధరోత్తమే పూర్వం యథా వానరహస్తినోః
ఎత్తైన పర్వతంపై, ఒకప్పుడు వానరుడు, ఏనుగు మధ్య జరిగినట్లుగా యుద్ధం జరిగింది.
సంద్యానురక్తః సదృశో మేఘః ఖే సురతాపస
సంధ్యారాగంతో మెరుస్తున్న మేఘం ఆకాశంలో కనిపించింది, ఓ మునిశ్రేష్ఠ.
శ్రూయతే త్వనిశం శబ్దః ఛిన్ధి భిన్ధీతి సర్వతః
రాత్రింబవళ్ళు అంతటా 'కొయ్యి! విరువు!' అనే శబ్దం వినిపించేది.
జాతో రుధిరనిష్యన్దో రజఃసయమనాత్మకః
రక్తం ధూళితో కలిసిపోయి, అయోమయంగా ప్రవహించసాగింది.
అభిద్రవన్తి సహితాః సమం స్కన్దేన ధీమతా
ధీమంతుడు స్కందునితో కలిసి వారు అందరూ ముందుకు దూసుకెళ్లారు.
దేవాన్ నిజఘ్నుర్దైత్యాశ్చ మయగుప్తాః ప్రహారిణః
మాయా రక్షణతో ఉన్న దైత్యులు, యుద్ధంలో ఉగ్రంగా దేవతలను చంపారు.
నిర్జితాః సమరే దైత్యైః సమం స్కన్దేన నారద
ఓ నారదా! స్కందునితో కలిసి దేవతలు, దైత్యుల చేత యుద్ధంలో ఓడిపోయారు.