ఏతాభ్యాం భర్తృపూజాసు తచ్చిన్తాసు స్థితం మనః
వారి మనస్సు భర్తలను గౌరవించడంలో, అలాంటి ఆలోచనల్లోనే నిలిచిపోయింది.
తత్ర ప్రయాన్తి కామార్త్తా మదవిహ్వలితేన్ద్రియాః
అక్కడ కామంతో బాధపడుతూ, మోహంలో ఇంద్రియాలు తారసపడినవారు వెళ్లారు.
అనుడజగ్ముర్యథా మత్తం కరిణ్య ఇవ కుఞ్జరమ్
అవారు మత్తులో ఉన్న ఏనుగును ఆడఏనుగులు వెంబడించినట్టు, ఆయనను వెంబడించారు.
క్రోధాన్వితాబ్రువన్సర్వే లిఙ్గే ఽస్య పతతాం భువి
అందరూ కోపంతో ఇలా అన్నారు: 'అతని లింగం భూమిపై పడిపోవాలి!'
అన్తర్ద్ధానం జగామాథ త్రిశూలీ నీలలోహితః
తర్వాత త్రిశూలధారి, నీలలోహితుడు కనబడకుండా పోయాడు.
రసాతలం వివేశాశు బ్రహ్మణ్డం చోర్ధ్వతో ఽభినత్
ఆయన వెంటనే పాతాళంలోకి ప్రవేశించి, పై నుండి బ్రహ్మాండాన్ని చీల్చాడు.
పాతాలభువనాః సర్వే జఙ్గమాజఙ్గమైర్వృతాః
పాతాళ లోకాలు అన్నీ చలించేవి, అచలమైనవి అన్నీ జీవులతో నిండిపోయాయి.
జగామ మాధవం ద్రష్టుం క్షీరోదం నామ సాగరమ్
ఆయన మాధవుణ్ని చూడటానికి క్షీరసాగరానికి వెళ్లాడు.
ఉవాచ దేవ భువనాః కిమర్థ క్షుభితా విభో
ఆయన ఇలా అడిగాడు: 'దేవా, లోకాలు ఎందుకు కలవరపడుతున్నాయి, ప్రభూ?'
పాతితస్తస్య భారార్తా సంచచాల వసుంధరా
అది పడిపోవడంతో భూమి భారాన్ని భరించలేక కంపించిపోయింది.
తత్ర గచ్ఛామ దేవేశ ఏవమాహ పునః పునః
'అక్కడికి వెళ్లుదాం, దేవతల అధినాయకా,' అని వారు మళ్లీ మళ్లీ అన్నారు.
ఆజగ్మతుస్తముద్దేశం యత్ర లిఙ్గం భవస్య తత్
వారు భవుని లింగం ఉన్న ఆ ప్రదేశానికి చేరుకున్నారు.
పాతాలం ప్రవివేశాథ విస్మయాన్తరితో విభుః
అప్పుడు ప్రభువు ఆశ్చర్యంతో పాతాళంలోకి ప్రవేశించాడు.
నైవాన్తమలభద్ బ్రహ్మన్ విస్మితః పునరాగతః
బ్రహ్మా, ఆయన దానికి అంతం కనుగొనలేక, ఆశ్చర్యపడి తిరిగి వచ్చాడు.
చక్రపాణిర్వినిష్క్రాన్తో లేభే ఽన్తం న మహామునే
చక్రాయుధుడు బయటకు వెళ్లినా, మహామునీంద్రా, ఆ అంతాన్ని కనుగొనలేకపోయాడు.
కృతాఞ్జలిపుటౌ భూత్వా స్తోతుం దేవం ప్రచక్రతుః
వారు చేతులు జోడించి, భక్తితో దేవుని స్తుతించటం ప్రారంభించారు.
జీమూతవాహన కవే శర్వ త్ర్యమ్బక శఙ్కర
ఓ మేఘాలను మోసే వాడా, ఓ కవీ, ఓ శర్వా, ఓ మూడు కన్నులవాడా, ఓ శంకరా,
దక్షయజ్ఞక్షయకర కాలరూప నమో ఽస్తు తే
ఓ దక్షయజ్ఞాన్ని నాశనం చేసినవాడా, కాలస్వరూపుడా, నీకు నమస్కారం.
భవానన్తశ్చ భగవాన్ సర్వగస్త్వం నమో ఽస్తు తే
నీవే అనంతుడు, నీవే భగవంతుడు, నీవే అన్నింటిలోనూ వ్యాపించినవాడు; నీకు నమస్కారం.
స్వరూపీ తావిదం వాక్యమువాచ వదతాం వరః
తన స్వరూపంతో ఉన్న ప్రభువు, మాట్లాడే వారిలో శ్రేష్ఠుడైనవాడు, ఇలా పలికాడు:
మాం స్తువాతే భృశాస్వస్థం కామతాపితవిగ్రహమ్
నన్ను స్తుతించే వారు, కోరికలతో బాధపడుతున్నా, నిజమైన ప్రశాంతతను పొందుతారు.
ఏతత్ ప్రగృహ్యతాం భూయ అతో దేవ స్తువావహే
ఇది స్వీకరించు, మళ్లీ మనం దేవుని స్తుతించుదాం.
తదేతత్ప్రతిగృహ్ణీయాం నాన్యథేతి కథఞ్చన
ఇది తప్పక స్వీకరించాలి; వేరే విధంగా ఉండకూడదు.
బ్రహ్మ స్వయం చ జగ్రాహ లిఙ్గం కనకపిఙ్గలమ్
బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా ఆ బంగారు రంగు లింగాన్ని ఎత్తుకున్నాడు.
తృతీయం కాలవదనం చతుర్థం చ కపాలినమ్
మూడవవాడు కాలవదనుడు, నాలుగవవాడు కపాలినుడు.
తస్య శిష్యో బభూవాథ గోపాయన ఇతి శ్రుతః
ఆయన శిష్యుడు గోపాయనుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
తస్య శిష్యో ఽప్యభూద్రాజా ఋషభః సోమకేశ్వరః
ఆయన శిష్యుడు రాజైన ఋషభుడు, సోమకేశ్వరుడు అని పిలవబడేవాడు.
తస్య శిష్యోభవద్వైశ్యో నామ్నా క్రాథేశ్వరో మునే
ఆయన శిష్యుడు క్షత్రియుడైన క్రమంగా, క్రమేశ్వరుడు అనే వైశ్యుడు, మునీంద్రా.
కర్ణోదర ఇతి ఖ్యాతో జాత్యా శూద్రో మహాతపాః
అతడు కర్ణోదరుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు; జన్మతో శూద్రుడైనా, గొప్ప తపస్వి.
కృత్వా తు చాతురాశ్రమ్యం స్వమేవ భవనం గతః
అతడు నాలుగు ఆశ్రమాలను నెరవేర్చుకుని, తన స్వగృహానికి వెళ్లిపోయాడు.