వామనపురాణమ్

నన్దన్తి హృష్టాన్యపి గోకులాని సన్తశ్చ సంతోషమనువ్రజన్తి

గోపాలక గ్రామాలు ఆనందంతో ఉల్లాసపడుతున్నాయి, సద్జనులు సంతృప్తిని అనుసరిస్తున్నారు.

సతాం చ చిత్తం హి దిశాం ముఖైః సమం వైమల్యమాయాన్తి శశఙ్కకాన్తయః

సద్జనుల మనస్సు అన్ని దిశల వెలుగుతో సమంగా నిర్మలంగా మారుతుంది, చంద్రకాంతులు ప్రకాశించేలా.

సతీమాదాయ శైలేన్ద్రం మన్దరం సముపాయయౌ

సతీదేవిని తీసుకొని, పర్వతాధిపతి మందరుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.

రరామ శంభుర్భగవాన్ సత్యా సహ మహాద్యుతిః

శంభు భగవంతుడు, మహాతేజస్సుతో కూడినవాడు, సత్యాతో కలిసి ఆనందించాడు.

దక్షః ప్రజాపతిశ్రేష్ఠో యష్టుమారభత క్రతుమ్

ప్రజాపతుల్లో శ్రేష్ఠుడైన దక్షుడు యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాడు.

సకశ్యపాన్ సమామన్త్ర్య సదస్యాన్ సమచీకరత్

అతడు కశ్యపులను పిలిచి, వారిని సభ సభ్యులుగా నియమించాడు.

సహానసూయయాత్రిం చ సహ ధృత్యా చ కౌశికమ్

అనసూయ, అత్రి, ధృతి, కౌశికుడు — వీరందరితో కూడి ఉన్నాడు.

చన్ద్రయా సహితం బ్రహ్మన్నృషిమఙ్గీరసం తథా

బ్రహ్మన్, చంద్రుడు మరియు ఋషి అంగీరసుతో కూడి ఉన్నాడు.

విద్వాన్ గుణసంపన్నాన్ వేదవేదాడ్గపారగాన్

వారు విద్యావంతులు, మంచి లక్షణాలు కలవారు, వేదాలు మరియు వాటి ఉపాంగాలలో నిపుణులు.

నిమన్త్ర్య యజ్ఞవాటస్య ద్వారపాలత్వమాదిశత్

వారిని ఆహ్వానించి, యజ్ఞవాటిక ద్వారపాలక బాధ్యతను అప్పగించాడు.

భృగుం చ మన్త్రసంస్కారే సమ్యగ్ దక్షం ప్రయుక్తవాన్

మంత్రాల శుద్ధికై భృగువును సముచితంగా నియమించాడు.

ధనానామాధిపత్యే చ యుక్తవాన్ హి ప్రజాపతిః

ధనానికి అధిపతిగా ప్రజాపతిని నియమించారు.

సశఙ్కరాం సతీం ముక్త్వా మఖే సర్వాన్ న్యమన్త్రయత్

శంకరునితో పాటు సతిని విడిచి, మిగతా అందరినీ యజ్ఞానికి ఆహ్వానించాడు.

జ్యేష్ఠః శ్రేష్ఠో వరిష్ఠో ఽపి ఆద్యో ఽపి న నిమన్త్రితః

పెద్దవాడు, ఉత్తముడు, ముఖ్యుడు అయినవాడు కూడా ఆహ్వానించబడలేదు.

కపాలీలి విదిత్వేశో దక్షేణ న నిమన్త్రితః

కపాలిని అని తెలిసి, దక్షుడు ఆ ప్రభువును ఆహ్వానించలేదు.

కిమర్థం దేవతాశ్రేష్ఠః శూలపాణిస్త్రిలోచనః కపాలీ భగవాఞ్జాతః కర్మణా కేన శఙ్కరః

దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు, త్రిశూలధారి, త్రినేత్రుడు, కపాలిని అయిన శంకరుడు ఎందుకు అలా అయ్యాడు? ఏ కార్యం వల్ల ఆయనకు ఆ స్థితి కలిగింది?

ప్రోక్తమాదిపురాణే చ బ్రహ్మణావ్యక్తమూర్త్తినా

ఆది పురాణంలో, అవ్యక్త స్వరూపుడైన బ్రహ్మ చెప్పినట్లు ఉంది.

నష్టటన్ద్రార్కనక్షత్రం ప్రణష్టపవనానలమ్

సూర్యుడు, నక్షత్రాలు శక్తి కోల్పోయినప్పుడు, గాలి, అగ్ని అంతరించినప్పుడు,

నిమగ్నుపర్వతతరు తమోభూతం సుదుర్దసమ్

పర్వతాలు, చెట్లు మునిగిపోయి, చుట్టూ చీకటి వ్యాపించి, దాటి పోవడం అసాధ్యంగా ఉన్నప్పుడు,

రాత్ర్యన్తే సృజతే లోకాన్ రాజసం రూపాస్థితః

రాత్రి చివరలో, రాజస స్వభావంతో ఆయన లోకాల్ని సృష్టిస్తాడు.

స్రష్టా చరాచరస్యాస్య జగతో ఽద్భుతదర్శనః

ఈ అద్భుతమైన జగత్తులో చరాచర సృష్టికర్త ఆయనే.

శూలపాణిః కపర్ద్దీ చ అక్షమాలాం చ దర్శయన్

త్రిశూలం, జటలు, అక్షమాల చూపిస్తూ ఉన్నాడు.

యేనాక్రాన్తావ్ ఉభౌ దేవౌ తావేవ బ్రహ్మశఙ్కరౌ

ఆయన వలన బ్రహ్మ, శంకరుడు అనే ఇద్దరు దేవతలు కూడా జయించబడ్డారు.

కో భవానిహ సంప్రాప్తః కేన సృష్టో ఽసి మాం వద

ఇక్కడికి వచ్చిన నువ్వెవరు? నిన్ను ఎవరు సృష్టించారు? నాకు చెప్పు.

భవతో జనకః కో ఽత్ర జననీ వా తదుచ్యతామ్

నీకు ఇక్కడ తండ్రి ఎవరు? లేక తల్లి ఎవరు? అది చెప్పు.

పరివాదో ఽభవత్ తత్ర ఉత్పత్తిర్భవతో ఽభవత్

అక్కడ ఒక వాదం పుట్టింది; నీ జననం గురించి సందేహం వచ్చింది.

ధారయన్నతులాం వీణాం కుర్వన్ కిలకిలాధ్వనిమ్

తూలం, వీణ పట్టుకుని, గలగల శబ్దం చేస్తూ,

తస్థావధోముఖో దీనో గ్రహాక్రాన్తో యథా శశీ

తల వంచి, దుఃఖంతో, గ్రహబాధపడిన చంద్రుడిలా నిలిచాడు.

క్రోధాన్ధకారితం రుద్రం పఞ్చమో ఽథ ముఖో ఽబ్రోవీత్

కోపంతో అంధుడైన రుద్రునితో ఐదవ ముఖం ఇలా చెప్పింది.