విద్ధశ్చాసౌ వేదనాబుద్ధిముక్తః ఖే సంతస్థౌ తారకాభిశ్చితాఙ్గః
వేధింపులూ, ఆలోచనలు లేని వాడు నక్షత్రాలతో అలంకరించబడిన దేహంతో ఆకాశంలో నిలిచాడు.
తేషాం విశేషతో బ్రూహి లక్షణాని స్వరూపతః
ఇప్పుడు వాటి లక్షణాలు, నిజమైన స్వరూపాలు పూర్తిగా వివరించు.
యాదృశా యత్ర సంచారా యస్మిన్ స్థానే వసన్తి చ
అవి ఎలా సంచరిస్తాయో, ఎక్కడ నివసిస్తాయో చెప్పు.
సంచారస్థానమేవాస్య ధాన్యరత్నాకరాదిషు
వాటి సంచారస్థానాలు ధాన్యాలు, రత్నాలు మొదలైన వాటిలోనే ఉంటాయి.
నిత్యం చరతి ఫుల్లేషు సరసాం పులినేషు చ
అతడు ఎప్పుడూ పుష్పాలతో విరజిల్లే తీరాల్లో, సరస్సుల ఒడ్డుల్లో సంచరిస్తూ ఉంటాడు.
తస్యాధివాసభూమిత్తు కుషీవలధరాశ్రయః
ఆయన నివాసం భూమి మీదే, పొలాలు ఆయన ఆశ్రయం.
వీణావాద్యధృఙ్ మిథునం గీతనర్తకశిల్పిషు
వీణా వాయిద్యంలో నైపుణ్యం కల జంట, గాయకులు, నర్తకులు, కళాకారుల మధ్య ప్రసిద్ధి చెందింది.
మిథునం నామ విఖ్యాతం రాశిర్ద్వేధాత్మకః స్థితః
మిథునం అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన ఆ రాశి, రెండు స్వభావాలతో స్థిరంగా ఉంది.
కేదారవాపీపులినే వివిక్తావనిరేవ చ
పొలాల్లో, చెరువుల ఒడ్డు వద్ద, ఒంటరిగా ఉన్న నదీ తీరాల్లో కూడా ఉంటాడు.
వసతే వ్యాధపల్లీషు గహ్వరేషు గుహాసు చ
వాడు వేటగాళ్ల గ్రామాల్లో, కొండల గుహల్లో, లోపలి గుహల్లో నివసిస్తాడు.
చరతే స్త్రీరతిస్థానే వసతే నడ్వలేషు చ
అతడు స్త్రీల ఆనంద స్థలాల్లో సంచరిస్తూ, రేగడి పొదల్లో నివసిస్తాడు.
నగరాధ్వానశాలాసు వసతే తత్ర నారద
నారదా, నగర మార్గాల్లో, పథికుల విశ్రాంతి గృహాల్లో అతడు నివసిస్తాడు.
విషగోమయకీటాదిపాషాణాదిషు సంస్థితః
విషాలు, గోమయం, పురుగులు, రాళ్ళ మధ్య అతడు కనిపిస్తాడు.
వాజిశూరాస్త్రవిద్వీరః స్థాయీ గజరథాదిషు
గుర్రాలు, ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కల వీరుడు, ఏనుగులు, రథాలు మొదలైన వాటిలో స్థిరంగా ఉంటాడు.
మకరో ఽసౌ నదీచారీ వసతే చ మహోదధౌ
ఆ మకరం నదుల్లో సంచరిస్తూ, మహాసముద్రంలో నివసిస్తుంది.
ద్యూతశాలాచరః కుమ్భః స్థాయీ శౌణ్డికసద్మసు
కుంభం జూదశాలల్లో తిరుగుతూ, మద్యపానశాలల్లో స్థిరంగా ఉంటుంది.
వసతే పుణ్యదేశేషు దేవబ్రాహ్నణసద్మసు
అతడు పవిత్ర ప్రాంతాల్లో, దేవతల గృహాల్లో, బ్రాహ్మణుల ఇళ్లలో నివసిస్తాడు.
న కస్యచిత్ త్వయాఖ్యేయం గుహ్యమేతత్పురాతనమ్
ఈ పురాతన రహస్యాన్ని నువ్వెవరికీ చెప్పకూడదు.
పుణ్యం పురాణం పరమం పవిత్రమాఖ్యాతవాన్పాపహరం శివం చ
పుణ్యాన్ని కలిగించే, పాపాన్ని తొలగించే, శుభాన్ని ప్రసాదించే ఈ పురాతన పవిత్రమైన కథను నేను వివరించాను.
దాక్షాయాణీ తస్య భార్యా తస్యామజనయత్సుతాన్
దాక్షాయణి అతని భార్య. ఆమెకు కుమారులు పుట్టారు.
యోగాభ్యాసరతౌ నిత్యం హరికృష్ణౌ బభూవతుః
హరి, కృష్ణులు ఎల్లప్పుడూ యోగాభ్యాసంలో నిమగ్నంగా ఉండేవారు.
తప్యేతాం చ తపః సౌమ్యౌ పురాణవృషిసత్త్మౌ
ఆ మృదువైన వారు తపస్సు ఆచరించారు; వారు పురాతన వృషభ స్వభావం కలవారు.
గృమన్తౌ తత్పరం బ్రహ్మ గఙ్గాయా విపులే తటే
అక్కడ గంగా నది విస్తారమైన తీరంలో, ఇద్దరూ పరబ్రహ్మను ధ్యానిస్తూ ఇంటివద్దే ఉన్నారు.
తాపితం తపసా బ్రహ్మన్ శక్రః క్షోభం తదా యయౌ
బ్రహ్మన్, వారు తపస్సుతో బాధపడుతుండగా, ఆ సమయంలో ఇంద్రుడు కలవరపడ్డాడు.
రమ్భాద్యాప్సరసః శ్రేష్ఠాః ప్రేషయత్స మహాశ్రమమ్
ఆ మహాశ్రమానికి రంభ మొదలైన ఉత్తమమైన అప్సరసలను అతడు పంపించాడు.
సమం సహచరేణైవ వసన్తేనాశ్రమం గతః
తన సహచరుడైన వసంతుడితో కలిసి, అతడు ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
బదర్యాశ్రమమాగమ్య విచిక్రీడుర్యథేచ్ఛయా
బదరీ ఆశ్రమానికి చేరుకుని, వారు తమ ఇష్టానుసారం ఆడుకున్నారు.
నిష్పత్రాః సతతం రేజుః శోమభయన్తో ధరాతలమ్
అక్కడ చెట్లు ఎప్పుడూ ఆకులు లేని వైనంలో, భూమిని తాకుతూ అందంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
వసన్తకేసరీ ప్రాప్తః పలాశకుసుమైర్మునే
మునీశ్వరా, వసంత ఋతువు పాలాశ పువ్వులతో అలంకరించబడి వచ్చాడు.
తమేవ హసతేత్యుచ్చైః వసన్తః కున్దకుడ్మలైః
వసంతుడు, మల్లె మొగ్గలతో అలంకరించబడి, పెద్దగా నవ్వాడు.