సౌమ్యార్ద్ధ వృషనామేదం వదనం పరికీర్తితమ్
చంద్రుడు పాలించే వృషభరాశి ఆయన నోరుగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
మిథునం భుజయోస్తదస్య గగనస్థస్య శూలినః
గగనంలో నిలిచిన త్రిశూలధారి భుజాలు మిథునరాశిగా చెప్పబడతాయి.
సూర్యక్షేత్రం విభోర్బ్రహ్మన్ హృదయం పరిగీయతే
సూర్యుని రాశి, బ్రహ్మన్, పరమేశ్వరుని హృదయంగా పాటించబడుతుంది.
సోమపుత్రస్య సద్మైతద్ ద్వితీయం జఠరం విభోః
చంద్రుని కుమారుని గృహం రెండవది, అది ప్రభువు పొట్టగా భావించబడుతుంది.
ద్వితీయం సుక్రసదనం తులా నాభిరుదాహృతా
శుక్రుని రెండవ గృహమైన తులారాశి నాభిగా చెప్పబడింది.
ద్వితీయం వృశ్చికో రాశిర్మేఢ్రం కాలసవరూపిణః
రెండవ రాశి అయిన వృశ్చికం, కాలరూపుడి జననాంగంగా చెప్పబడింది.
ఊరుయుగలమీశస్య అమరర్షే ప్రగీయతే
అమరమహర్షీ, ప్రభువు రెండు తొడలు ఇలా ప్రసిద్ధి చెందాయి.
ధనిష్ఠార్ధం శతభిషా జానునీ పరమేష్ఠినః
ధనిష్ఠా అర్ధం, శతభిష రాశులు పరమేశ్వరుని మోకాళ్లుగా చెప్పబడ్డాయి.
సౌరేః సద్మాపరమిదం కుమ్భో జఙ్ఘే చ విశ్రతే
శనిగ్రహానికి ముఖ్యమైన గృహమైన కుంభరాశి, ఆయన కాలులకు స్థానం అయింది.
ద్వితీయం జీవసదనం మీనస్తు చరణావుభౌ
బృహస్పతికి రెండవ గృహమైన మీనరాశి రెండు పాదాలుగా చెప్పబడింది.
విద్ధశ్చాసౌ వేదనాబుద్ధిముక్తః ఖే సంతస్థౌ తారకాభిశ్చితాఙ్గః
వేధింపులూ, ఆలోచనలు లేని వాడు నక్షత్రాలతో అలంకరించబడిన దేహంతో ఆకాశంలో నిలిచాడు.
తేషాం విశేషతో బ్రూహి లక్షణాని స్వరూపతః
ఇప్పుడు వాటి లక్షణాలు, నిజమైన స్వరూపాలు పూర్తిగా వివరించు.
యాదృశా యత్ర సంచారా యస్మిన్ స్థానే వసన్తి చ
అవి ఎలా సంచరిస్తాయో, ఎక్కడ నివసిస్తాయో చెప్పు.
సంచారస్థానమేవాస్య ధాన్యరత్నాకరాదిషు
వాటి సంచారస్థానాలు ధాన్యాలు, రత్నాలు మొదలైన వాటిలోనే ఉంటాయి.
నిత్యం చరతి ఫుల్లేషు సరసాం పులినేషు చ
అతడు ఎప్పుడూ పుష్పాలతో విరజిల్లే తీరాల్లో, సరస్సుల ఒడ్డుల్లో సంచరిస్తూ ఉంటాడు.
తస్యాధివాసభూమిత్తు కుషీవలధరాశ్రయః
ఆయన నివాసం భూమి మీదే, పొలాలు ఆయన ఆశ్రయం.
వీణావాద్యధృఙ్ మిథునం గీతనర్తకశిల్పిషు
వీణా వాయిద్యంలో నైపుణ్యం కల జంట, గాయకులు, నర్తకులు, కళాకారుల మధ్య ప్రసిద్ధి చెందింది.
మిథునం నామ విఖ్యాతం రాశిర్ద్వేధాత్మకః స్థితః
మిథునం అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన ఆ రాశి, రెండు స్వభావాలతో స్థిరంగా ఉంది.
కేదారవాపీపులినే వివిక్తావనిరేవ చ
పొలాల్లో, చెరువుల ఒడ్డు వద్ద, ఒంటరిగా ఉన్న నదీ తీరాల్లో కూడా ఉంటాడు.
వసతే వ్యాధపల్లీషు గహ్వరేషు గుహాసు చ
వాడు వేటగాళ్ల గ్రామాల్లో, కొండల గుహల్లో, లోపలి గుహల్లో నివసిస్తాడు.
చరతే స్త్రీరతిస్థానే వసతే నడ్వలేషు చ
అతడు స్త్రీల ఆనంద స్థలాల్లో సంచరిస్తూ, రేగడి పొదల్లో నివసిస్తాడు.
నగరాధ్వానశాలాసు వసతే తత్ర నారద
నారదా, నగర మార్గాల్లో, పథికుల విశ్రాంతి గృహాల్లో అతడు నివసిస్తాడు.
విషగోమయకీటాదిపాషాణాదిషు సంస్థితః
విషాలు, గోమయం, పురుగులు, రాళ్ళ మధ్య అతడు కనిపిస్తాడు.
వాజిశూరాస్త్రవిద్వీరః స్థాయీ గజరథాదిషు
గుర్రాలు, ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కల వీరుడు, ఏనుగులు, రథాలు మొదలైన వాటిలో స్థిరంగా ఉంటాడు.
మకరో ఽసౌ నదీచారీ వసతే చ మహోదధౌ
ఆ మకరం నదుల్లో సంచరిస్తూ, మహాసముద్రంలో నివసిస్తుంది.
ద్యూతశాలాచరః కుమ్భః స్థాయీ శౌణ్డికసద్మసు
కుంభం జూదశాలల్లో తిరుగుతూ, మద్యపానశాలల్లో స్థిరంగా ఉంటుంది.
వసతే పుణ్యదేశేషు దేవబ్రాహ్నణసద్మసు
అతడు పవిత్ర ప్రాంతాల్లో, దేవతల గృహాల్లో, బ్రాహ్మణుల ఇళ్లలో నివసిస్తాడు.
న కస్యచిత్ త్వయాఖ్యేయం గుహ్యమేతత్పురాతనమ్
ఈ పురాతన రహస్యాన్ని నువ్వెవరికీ చెప్పకూడదు.
పుణ్యం పురాణం పరమం పవిత్రమాఖ్యాతవాన్పాపహరం శివం చ
పుణ్యాన్ని కలిగించే, పాపాన్ని తొలగించే, శుభాన్ని ప్రసాదించే ఈ పురాతన పవిత్రమైన కథను నేను వివరించాను.
దాక్షాయాణీ తస్య భార్యా తస్యామజనయత్సుతాన్
దాక్షాయణి అతని భార్య. ఆమెకు కుమారులు పుట్టారు.