వాక్ కస్యాదేహినీ జాతా పరం కౌతూహలం మమ
ఈ మాట ఎవరి నుండి పుట్టిందో చెప్పు, ఓ దేహరహితుడా! నాకు చాలా ఆసక్తిగా ఉంది.
నిసృష్టవాన్ భూవలయే తురఙ్గం ఋతధ్వజస్యైవ సుతార్థమాశు
ఋతధ్వజుని కుమార్తె కోసం, అతడు గుర్రాన్ని త్వరగా భూమిపై విడిచాడు.
రాజ్ఞః కువలయాశ్వస్య కోర్ఽథో నృపసుతస్య చ
కువలయాశ్వ మహారాజు మరియు రాజకుమారుని ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?
లావణ్యరాశిః శశికాన్తితుల్యా మదాలసా నామ మదాలసైవ
ఆమె అందానికి నిలయం, చంద్రకాంతికి సమానమైన కాంతి కలిగి, మదాలసా అనే పేరు గలది — నిజంగా మదాలసా ఆమె.
పాతాలకేతుస్తు జహార తన్వీం తస్యార్థతః సో ఽశ్వవరః ప్రదత్తః
కాని పాతాళకేతువు ఆ సన్నని యువతిని అపహరించాడు; ఆమె కోసం ఆ ఉత్తమ గుర్రాన్ని ఇచ్చారు.
దృష్టో యథా దేవపతిర్మహేన్ద్రః శచ్యా తథా రాజసుతో మృగాక్ష్యా
దేవేంద్రుడు శచీదేవిని ఎలా చూశాడో, అలాగే రాజకుమారుడు మృగనయనిని చూశాడు.
హిరణ్యాక్షసుతో ధీమాన్ కిమచేష్టత వై పునః
హిరణ్యాక్షుని కుమారుడు, తెలివైన వాడు, తరువాత ఏమి చేసాడో చెప్పు.
క్రోధం చక్రే సుదుర్బుద్ధిర్దేవానాం దేవసైన్యహా
దేవతల సైన్యాన్ని సంహరించిన ఆ దుష్టుడు, భయంకరమైన కోపంతో మండిపడ్డాడు.
నిర్జగామాథ పాతాలాద్ విచచార చ మేదినీమ
తర్వాత అతడు పాతాళం నుంచి బయటకు వచ్చి, భూమి మీద తిరిగాడు.
దృష్టా గౌరీ చ గిరిజా సఖీమధ్యే స్థితాశుభా
అతడు, తన స్నేహితుల మధ్య నిలబడి ఉన్న, శుభరూపమైన గౌరీ దేవిని చూశాడు.
తాం దృష్ట్వా చారుసర్వాఙ్గీం గిరిరాజసుతాం వనే
అందమైన ప్రతి అవయవంతో, పర్వతరాజు కుమార్తెను అడవిలో చూసి—
కస్యేయం చారుసర్వాఙ్గీ వనే చరతి సున్దరీ
ఈ అందమైన రూపవతి ఎవరి అమ్మాయో, అడవిలో తిరుగుతోంది?
తన్మదీయేన జీవేన క్రియతే నిష్ఫలేన కిమ్
నా జీవితం నాకు ప్రయోజనం లేకుండా ఉంటే, దాని ఉపయోగం ఏమిటి?
అతో ధిఙ్ మమ రూపేణ కిం స్థిరేణ ప్రయోజనమ్
అందుకే, నా అందానికి లాభం ఏమిటి? అది నాకేమీ తీరకపోతే దాని అవసరం ఏమిటి?
యో మామసితకేశాం తాం యోజయేన్ మృగలోచనామ్
ఎవడైనా నన్ను ఆ నల్ల జుట్టు, మృగనయన వనితతో కలిపితే—
పిధాయ కర్ణో హస్తాభ్యాం శిరఃకమ్పం వచో ఽబ్రవీత్
చేతులతో చెవులను మూసుకుని, తల ఊపుతూ ఇలా అన్నాడు:
లోకనాథస్య భార్యోయం శఙ్కరస్య త్రిశూలినః
ఆమె లోకనాథుడు, త్రిశూలధారి శంకరుని భార్య.
భవతః పరదారోయం మా నిమజ్జ రసాతలే
ఆమె పరాయివాడు భార్య, ప్రభూ! నీవు పాతాళంలో మునిగిపోకు.
శత్రవస్తే ప్రకుర్వన్తు పరదారావగాహనమ్
నీ శత్రువులు మాత్రమే పరాయివాడు భార్యను ఆశించాలి.
దృష్ట్వా సైన్యం విప్రధేనుప్రసక్తం తథ్యం పథ్యం సర్వలోకే హితం చ
బ్రాహ్మణుల గోవును కాపాడుతున్న సైన్యాన్ని చూసి, అది నిజమైనది, మంచిది, లోకానికి మేలు చేసేదని గ్రహించాడు.
వరం క్లీబైర్భావ్యం న చ పరకగలత్రాభిగమనం వరం భిక్షార్థిత్వం న చ పరధనాస్వాదమసకృత్
పరాయివాడు భార్యను ఆశించడంకన్నా, నిస్సహాయుడిగా ఉండటం మంచిది; పరధనం ఆస్వాదించడంకన్నా, భిక్ష అడగడం మంచిది.
ఇయం సా శత్రుజననీత్యేవముక్త్వా ప్రదుద్రువే
'ఆమె శత్రువుల తల్లి' అని చెప్పి, అక్కడి నుంచి పారిపోయాడు.
తాన్ రురోధ బలాన్నన్దీ వజ్రోద్యతకరో ఽవ్యయః
నంది, చేతిలో వజ్రాయుధాన్ని ఎత్తి, అపరాజేయుడిగా వారిని బలవంతంగా అడ్డగించాడు.
కులిశోనాహతాస్తూర్ణం జగ్ముర్భీతా దిశో దశ
వజ్రాయుధంతో గట్టిగా కొట్టబడిన వారు, భయంతో పది దిశలకు పారిపోయారు.
పరిఘేణ సమాహత్య పాతయామాస నన్దినమ్
అతడు ఒక గొడ్డలితో నందిని మీద కొట్టి నేలకూల్చాడు.
శతరూపాభవద్ గౌరీ భయాత్ తస్య దురాత్మనః
ఆ దుష్టుని భయంతో శతరూపా, గౌరీగా మారింది.
యథా వనే మత్తకరీ పరిభ్రమన్ కరేణుమధ్యే మదలోలదృష్టిః
అడవిలో మత్తులో ఉన్న ఏనుగు, ఆడ ఏనుగుల మధ్య తిరుగుతూ, దృష్టి చెలరేగినట్టు—
నాత్రాశ్చర్యం న పశ్యన్తి చత్వారో ఽమీ సదైవ హి
ఇక్కడ ఆశ్చర్యం ఏమీ లేదు; ఈ నలుగురు ఎప్పుడూ చూడరు.
సో ఽపశ్యమానో గిరిజాం పశ్యన్నపి తదాన్ధకః
గిరిజను చూస్తున్నా, ఆ అంధకుడు నిజంగా ఆమెను చూడలేదు.
తతో దేవ్యా స దుష్టాత్మా శతవర్యా నిరాకృతః
తర్వాత ఆ దుష్టుడు, వంద వజ్రాల్లాంటి దేవి చేత తిరస్కరించబడ్డాడు.